યૂપાક્ષમભિસંક્રુદ્ધો મૈન્દો વાનરપુઙ્ગવઃ। પીડયામાસ બાહુભ્યાં પપાત સ હતઃ ક્ષિતૌ
વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા મેઇંદ એ ગુસ્સામાં આવીને યૂપાક્ષને પોતાના હાથમાં દબાવી લીધો અને યૂપાક્ષ મૃત્યુ પામી જમીન પર પડી ગયો.
હતપ્રવીરા વ્યથિતા રાક્ષસેન્દ્રચમૂસ્તથા। જગામાભિમુખી સા તુ કુમ્ભકર્ણાત્મજો યતઃ
મુખ્ય વીરોએ માર્યા ગયા પછી, રાક્ષસરાજાની સેના ખૂબ જ દુઃખી થઈ અને કુંભકર્ણના પુત્ર તરફ વળી.
આપતન્તીં ચ વેગેન કુમ્ભસ્તાં સાન્ત્વયચ્ચમૂમ્। અથોત્કૃષ્ટં મહાવીર્યૈર્લબ્ધલક્ષૈઃ પ્લવંગમૈઃ
કુંભ એ ઝડપથી આવતી સેનાને શાંત કરી અને પછી બહાદુર વાનરો સાથે, જે નિશાન પર લાગ્યા હતા, આગળ વધ્યો.
નિપાતિતમહાવીરાં દૃષ્ટ્વા રક્ષશ્ચમૂં તદા। કુમ્ભઃ પ્રચક્રે તેજસ્વી રણે કર્મ સુદુષ્કરમ્
જ્યારે કુંભ એ જોયું કે રાક્ષસોની સેના અને તેના મહાન વીર પડી ગયા છે, ત્યારે તે પોતાની તેજસ્વિતા સાથે યુદ્ધમાં અતિ કઠિન કામ કરવા ઉતર્યો.
સ ધનુર્ધન્વિનાં શ્રેષ્ઠઃ પ્રગૃહ્ય સુસમાહિતઃ। મુમોચાશીવિષપ્રખ્યાઞ્છરાન્ દેહવિદારણાન્
તેણે, ધનુર્વિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ, સંપૂર્ણ એકાગ્રતાથી ધનુષ ઉપાડી અને શરીરને ફાડી નાખે એવા ઝેરી સાપ જેવા બાણ છોડ્યા.
તસ્ય તચ્છુશુભે ભૂયઃ સશરં ધનુરુત્તમમ્। વિદ્યુદૈરાવતાર્ચિષ્મદ્દ્વિતીયેન્દ્રધનુર્યથા
તેણું ઉત્તમ ધનુષ અને બાણો સાથે ઝગમગતું લાગતું હતું, જાણે વીજળી અને ઐરાવતના તેજથી ચમકતું ઇન્દ્રધનુષ હોય.
આકર્ણકૃષ્ટમુક્તેન જઘાન દ્વિવિદં તદા। તેન હાટકપુઙ્ખેન પત્રિણા પત્રવાસસા
કુંભ એ સોનાના પાંખવાળું, પાંખ ધરાવતું બાણ ખેંચી અને છોડીને એ સમયે દ્વિવિદને વાગાડ્યો.
સહસાભિહતસ્તેન વિપ્રમુક્તપદઃ સ્ફુરન્। નિપપાત ત્રિકૂટાભો વિહ્વલન્ પ્લવગોત્તમઃ
આચાનક એ બાણથી ઘાયલ થયેલા દ્વિવિદના પગ લથડ્યા અને તે પર્વતની ચોટી જેવો ધ્રુજતો જમીન પર પડી ગયો.
મૈન્દસ્તુ ભ્રાતરં તત્ર ભગ્નં દૃષ્ટ્વા મહાહવે। અભિદુદ્રાવ વેગેન પ્રગૃહ્ય વિપુલાં શિલામ્
મેઇંદ એ પોતાના ભાઈને એ મહાયુદ્ધમાં તૂટી પડેલો જોઈને ઝડપથી એક મોટી પથ્થર ઉઠાવી દોડી આવ્યો.
તાં શિલાં તુ પ્રચિક્ષેપ રાક્ષસાય મહાબલઃ। બિભેદ તાં શિલાં કુમ્ભઃ પ્રસન્નૈઃ પઞ્ચભિઃ શરૈઃ
એ મહાબલી મેઇંદ એ એ પથ્થર રાક્ષસ તરફ ફેંકી, પણ કુંભ એ પાંચ સુનિશાન બાણોથી એ પથ્થરને તોડી નાખી.
સંધાય ચાન્યં સુમુખં શરમાશીવિષોપમમ્। આજઘાન મહાતેજા વક્ષસિ દ્વિવિદાગ્રજમ્
પછી તેજસ્વી કુંભ એ બીજી તીક્ષ્ણ, ઝેરી સાપ જેવી બાણ ચડાવીને દ્વિવિદના મોટા ભાઈના છાતી પર વાગાડ્યો.
સ તુ તેન પ્રહારેણ મૈન્દો વાનરયૂથપઃ। મર્મણ્યભિહતસ્તેન પપાત ભુવિ મૂર્ચ્છિતઃ
એ પ્રહારથી મૈંદો વાનરયુથપતિના જીવના સ્થાન પર વાગતાં, તે બેભાન થઈ જમીન પર પડી ગયો.
અઙ્ગદો માતુલૌ દૃષ્ટ્વા મથિતૌ તુ મહાબલૌ। અભિદુદ્રાવ વેગેન કુમ્ભમુદ્યતકાર્મુકમ્
અંગદ એ પોતાના બંને માવતર, મહાબલી, પડેલા જોઈને, ધનુષ તણાવમાં રાખેલા કુંભ તરફ ઝડપથી દોડી ગયો.
તમાપતન્તં વિવ્યાધ કુમ્ભઃ પઞ્ચભિરાયસૈઃ। ત્રિભિશ્ચાન્યૈઃ શિતૈર્બાણૈર્માતંગમિવ તોમરૈઃ। સોઽઙ્ગદં બહુભિર્બાણૈઃ કુમ્ભો વિવ્યાધ વીર્યવાન્
કુંભ એ આવતાં અંગદને પાંચ લોખંડના બાણોથી ઘાયલ કર્યો અને ત્રણ અન્ય તીક્ષ્ણ બાણોથી, જાણે ગજને અંકુશથી, પ્રહાર કર્યો. વીર કુંભ એ અંગદને ઘણા બાણો વડે ઘાયલ કર્યો.
અકુણ્ઠધારૈર્નિશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કનકભૂષણૈઃ। અઙ્ગદઃ પ્રતિવિદ્ધાઙ્ગો વાલિપુત્રો ન કમ્પતે
કટાર ધારવાળા, તીક્ષ્ણ અને સોનાથી શોભતા એવા બાણોથી અંગદ, વાલીપુત્ર, આખા શરીરે ઘાયલ થયો છતાં અડગ રહ્યો.
શિલાપાદપવર્ષાણિ તસ્ય મૂર્ધ્નિ વવર્ષ હ। સ પ્રચિચ્છેદ તાન્ સર્વાન્ બિભેદ ચ પુનઃ શિલાઃ
કુંભના માથા પર પથ્થરો અને વૃક્ષોની વરસાદ વરસાવવામાં આવી, પણ કુંભએ એ બધાને કાપી નાખ્યા અને પથ્થરોને ફરી ચકનાચૂર કરી નાખ્યા.
કુમ્ભકર્ણાત્મજઃ શ્રીમાન્ વાલિપુત્રસમીરિતાન્। આપતન્તં ચ સમ્પ્રેક્ષ્ય કુમ્ભો વાનરયૂથપમ્
કુંભકર્ણનો પુત્ર કુંભ, જે તેજસ્વી હતો, વાલીપુત્ર અંગદને વાનરસેનાપતિએ ધસી આવતો જોયો અને તેની તરફ તાકી રહ્યો.
ભ્રુવૌ વિવ્યાધ બાણાભ્યામુલ્કાભ્યામિવ કુઞ્જરમ્। તસ્ય સુસ્રાવ રુધિરં પિહિતે ચાસ્ય લોચને
કુંભએ બે તીક્ષ્ણ બાણોથી, જેમ અગ્નિ જેવી જ્વાળા હોય, અંગદના ભ્રૂઓમાં ઘા કર્યો, જાણે હાથીને ઘાયલ કરાયો હોય; તેના આંખોમાં લોહી વહી ગયું અને દૃષ્ટિ ઢંકાઈ ગઈ.
અઙ્ગદઃ પાણિના નેત્રે પિધાય રુધિરોક્ષિતે। સાલમાસન્નમેકેન પરિજગ્રાહ પાણિના
અંગદે લોહીથી ભરાઈ ગયેલી આંખો એક હાથથી ઢાંકી અને બીજા હાથથી નજીક ઊભેલું શાલવૃક્ષ પકડી લીધું.
સમ્પીડ્યોરસિ સસ્કન્ધં કરેણાભિનિવેશ્ય ચ। કિંચિદભ્યવનમ્યૈનમુન્મમાથ મહારણે
એ વૃક્ષને છાતી અને ખભા સાથે દબાવી, હાથથી મજબૂતીથી પકડીને, થોડું વાળીને, અંગદે મહાયુદ્ધમાં જોરથી ઉપાડી લીધું.
તમિન્દ્રકેતુપ્રતિમં વૃક્ષં મન્દરસંનિભમ્। સમુત્સૃજત વેગેન મિષતાં સર્વરક્ષસામ્
એ વૃક્ષ, જે ઇન્દ્રધ્વજ જેવું અને મંદરપર્વત સમાન લાગતું, અંગદે જોરથી બધાં રાક્ષસોની સામે ફેંકી દીધું.
સ ચિચ્છેદ શિતૈર્બાણૈઃ સપ્તભિઃ કાયભેદનૈઃ। અઙ્ગદો વિવ્યથેઽભીક્ષ્ણં સ પપાત મુમોહ ચ
કુંભએ એ વૃક્ષને સાત તીક્ષ્ણ અને શરીર ભેદી બાણોથી કાપી નાખ્યું; અંગદ વારંવાર ઘાયલ થયો અને પડી ગયો, પછી બેભાન થઈ ગયો.
અઙ્ગદં પતિતં દૃષ્ટ્વા સીદન્તમિવ સાગરે। દુરાસદં હરિશ્રેષ્ઠા રાઘવાય ન્યવેદયન્
અંગદને પડેલો જોઈ, જાણે સાગરમાં ડૂબતો હોય તેમ, દુર્જય વાનરશ્રેષ્ઠોએ રાઘવને આ વાત જણાવી.
રામસ્તુ વ્યથિતં શ્રુત્વા વાલિપુત્રં મહાહવે। વ્યાદિદેશ હરિશ્રેષ્ઠાઞ્જામ્બવત્પ્રમુખાંસ્તતઃ
રામે જ્યારે મહાયુદ્ધમાં વાલીપુત્ર ઘાયલ થયો છે એ સાંભળ્યું, ત્યારે તેણે જાંબવંત અને અન્ય વાનરશ્રેષ્ઠોને આજ્ઞા આપી.
તે તુ વાનરશાર્દૂલાઃ શ્રુત્વા રામસ્ય શાસનમ્। અભિપેતુઃ સુસંક્રુદ્ધાઃ કુમ્ભમુદ્યતકાર્મુકમ્
રામની આજ્ઞા સાંભળીને, એ વાઘ જેવા વાનરો ક્રોધથી ભરાઈ, ધનુષ્ય તાણીને ઉભેલા કુંભ પર તૂટી પડ્યા.
તતો દ્રુમશિલાહસ્તાઃ કોપસંરક્તલોચનાઃ। રિરક્ષિષન્તોઽભ્યપતન્નઙ્ગદં વાનરર્ષભાઃ
પછી, હાથમાં વૃક્ષો અને પથ્થરો લઈને, ક્રોધથી આંખો લાલ કરીને, વાનરશ્રેષ્ઠો અંગદને બચાવવા દોડી ગયા.
જામ્બવાંશ્ચ સુષેણશ્ચ વેગદર્શી ચ વાનરઃ। કુમ્ભકર્ણાત્મજં વીરં ક્રુદ્ધાઃ સમભિદુદ્રુવુઃ
જાંબવંત, સુષેણ અને ઝડપી વાનર વેગદર્શી, બધા ક્રોધથી ભરાઈ, કુંભકર્ણના વિરસુત પર તૂટી પડ્યા.
સમીક્ષ્યાપતતસ્તાંસ્તુ વાનરેન્દ્રાન્ મહાબલાન્। આવવાર શરૌઘેણ નગેનેવ જલાશયમ્
એ મહાબલી વાનરપ્રમુખોને ધસી આવતાં જોઈ, કુંભએ તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરીને એમને રોકી દીધા, જાણે પર્વત સરોવરનો માર્ગ અટકાવે.
તસ્ય બાણપથં પ્રાપ્ય ન શેકુરપિ વીક્ષિતુમ્। વાનરેન્દ્રા મહાત્માનો વેલામિવ મહોદધિઃ
કુંભના બાણોના માર્ગમાં આવીને, એ મહાત્મા વાનરપ્રમુખો જોઈ પણ શક્યા નહીં, જેમ મહાસાગર પોતાનું કિનારું ઓળંગી શકતો નથી.
તાંસ્તુ દૃષ્ટ્વા હરિગણાન્ શરવૃષ્ટિભિરર્દિતાન્। અઙ્ગદં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા ભ્રાતૃજં પ્લવગેશ્વરઃ
એ વાનરસેનાને બાણવર્ષાથી પીડાતા જોઈ, વાનરરાજાએ પોતાના ભાઈના પુત્ર અંગદને પાછળ રાખ્યો.