તયોર્મધ્યે કપિશ્રેષ્ઠઃ શોણિતાક્ષપ્રજઙ્ઘયોઃ। વિશાખયોર્મધ્યગતઃ પૂર્ણચન્દ્ર ઇવાબભૌ
શોણિતાક્ષ અને પ્રજઙ્ઘ વચ્ચે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા વાનર, બે વિશાખા તારાઓ વચ્ચે પૂર્ણચંદ્ર જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
અઙ્ગદં પરિરક્ષન્તૌ મૈન્દો દ્વિવિદ એવ ચ। તસ્ય તસ્થતુરભ્યાશે પરસ્પરદિદૃક્ષયા
મૈંદ અને દ્વિવિદે, અઙ્ગદની રક્ષા કરતાં, તેની પાસે ઊભા રહ્યા અને એકબીજાને જોવાની ઇચ્છા રાખતા હતા.
અભિપેતુર્મહાકાયાઃ પ્રતિયત્તા મહાબલાઃ। રાક્ષસા વાનરાન્ રોષાદસિબાણગદાધરાઃ
મોટા શરીરવાળા, તૈયાર અને બલવાન રાક્ષસોએ ગુસ્સામાં તલવાર, બાણ અને ગદાઓ લઈને વાનરો પર હુમલો કર્યો.
ત્રયાણાં વાનરેન્દ્રાણાં ત્રિભી રાક્ષસપુંગવૈઃ। સંસક્તાનાં મહદ્ યુદ્ધમભવદ્ રોમહર્ષણમ્
ત્રણ વાનરમુખ્યો અને ત્રણ રાક્ષસમુખ્યો વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
તે તુ વૃક્ષાન્ સમાદાય સમ્પ્રચિક્ષિપુરાહવે। ખડ્ગેન પ્રતિચિક્ષેપ તાન્ પ્રજઙ્ઘો મહાબલઃ
તેઓએ ઝાડો ઉપાડી યુદ્ધમાં ફેંક્યા, તો પ્રજઙ્ઘે પોતાની તલવારથી એ બધાને રોકી દીધા.
રથાનશ્વાન્ દ્રુમાઞ્છૈલાન્ પ્રતિચિક્ષિપુરાહવે। શરૌઘૈઃ પ્રતિચિચ્છેદ તાન્ યૂપાક્ષો મહાબલઃ
યુદ્ધમાં રથ, ઘોડા, ઝાડ અને પર્વતો ફેંકવામાં આવ્યા, પણ યૂપાક્ષે પોતાની બળવાન બાણવર્ષાથી એ બધું કાપી નાખ્યું.
સૃષ્ટાન્ દ્વિવિદમૈન્દાભ્યાં દ્રુમાનુત્પાટ્ય વીર્યવાન્। બભઞ્જ ગદયા મધ્યે શોણિતાક્ષઃ પ્રતાપવાન્
દ્વિવિદ અને મૈંદે જે ઝાડો ઉખાડી ફેંક્યા હતા, તેને વીર શોણિતાક્ષે પોતાની ગદાથી તોડી નાખ્યા.
ઉદ્યમ્ય વિપુલં ખડ્ગં પરમર્મવિદારણમ્। પ્રજઙ્ઘો વાલિપુત્રાય અભિદુદ્રાવ વેગિતઃ
પ્રજઙ્ઘે મોટું અને ધારદાર તલવાર ઉંચકી, વાલીપુત્ર પર ઝડપથી દોડ્યો.
તમભ્યાશગતં દૃષ્ટ્વા વાનરેન્દ્રો મહાબલઃ। આજઘાનાશ્વકર્ણેન દ્રુમેણાતિબલસ્તદા
તેને નજીક આવતો જોઈ, બલવાન વાનરમુખ્યે અશ્વકર્ણ નામનું ઝાડ લઈને તેને જોરથી માર્યું.
બાહું ચાસ્ય સનિસ્ત્રિંશમાજઘાન સ મુષ્ટિના। વાલિપુત્રસ્ય ઘાતેન સ પપાત ક્ષિતાવસિઃ
પછી વાલીપુત્રે તેની તલવારવાળી બાજુએ મુઠીથી માર્યો, અને એ ઘા વાગતાં તલવારધારી જમીન પર પડી ગયો.
તં દૃષ્ટ્વા પતિતં ભૂમૌ ખડ્ગં મુસલસંનિભમ્। મુષ્ટિં સંવર્તયામાસ વજ્રકલ્પં મહાબલઃ
તેને જમીન પર પડેલો જોઈ, મહાબલીએ તલવાર કે મુસળ જેવો કઠોર મુઠ્ઠી બાંધ્યો.
સ લલાટે મહાવીર્યમઙ્ગદં વાનરર્ષભમ્। આજઘાન મહાતેજાઃ સ મુહૂર્તં ચચાલ હ
મહાવીર અને તેજસ્વી અઙ્ગદને, વાનરમુખ્યને, લલાટ પર ઘા માર્યો, જેથી તે થોડા ક્ષણ માટે ડગમગ્યો.
સ સંજ્ઞાં પ્રાપ્ય તેજસ્વી વાલિપુત્રઃ પ્રતાપવાન્। પ્રજઙ્ઘસ્ય શિરઃ કાયાત્ પાતયામાસ મુષ્ટિના
પછી વાલીપુત્રે સંજ્ઞાનમાં આવી, પ્રજઙ્ઘનું માથું તેની દેહ પરથી મુઠીથી ફટકારીને પાડી દીધું.
સ યૂપાક્ષોઽશ્રુપૂર્ણાક્ષઃ પિતૃવ્યે નિહતે રણે। અવરુહ્ય રથાત્ ક્ષિપ્રં ક્ષીણેષુઃ ખડ્ગમાદદે
પિતૃવ્ય યુદ્ધમાં માર્યા ગયા તે જોઈ, યૂપાક્ષના આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. તે તરત જ રથમાંથી નીચે ઉતર્યો અને થાકેલો હોવા છતાં તલવાર ઉપાડી.
તમાપતન્તં સમ્પ્રેક્ષ્ય યૂપાક્ષં દ્વિવિદસ્ત્વરન્। આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધો જગ્રાહ ચ બલાદ્ બલી
યૂપાક્ષને દોડતો જોઈ, દ્વિવિદે ઝડપથી અને ગુસ્સામાં તેની છાતી પર ઘા કર્યો અને જોરથી પકડી લીધો.
ગૃહીતં ભ્રાતરં દૃષ્ટ્વા શોણિતાક્ષો મહાબલઃ। આજઘાન મહાતેજા વક્ષસિ દ્વિવિદં તતઃ
પોતાના ભાઈને પકડાયો જોઈ, મહાબલી શોણિતાક્ષે તેજસ્વી દ્વિવિદની છાતી પર ઘા કર્યો.
સ તતોઽભિહતસ્તેન ચચાલ ચ મહાબલઃ। ઉદ્યતાં ચ પુનસ્તસ્ય જહાર દ્વિવિદો ગદામ્
પછી એ ઘા ખાઈને મહાબલી દ્વિવિદ ડગમગ્યો, અને ફરીથી સામેવાળાની ઉઠાવેલી ગદા છીનવી લીધી.
એતસ્મિન્નન્તરે મૈન્દો દ્વિવિદાભ્યાશમાગમત્। યૂપાક્ષં તાડયામાસ તલેનોરસિ વીર્યવાન્
એ વચ્ચે, મેઇંદ એ દ્વિવિદ પાસે ગયો અને પોતાની બહાદુરીથી યૂપાક્ષના છાતી પર હાથથી જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
તૌ શોણિતાક્ષયૂપાક્ષૌ પ્લવંગાભ્યાં તરસ્વિનૌ। ચક્રતુઃ સમરે તીવ્રમાકર્ષોત્પાટનં ભૃશમ્
શોણિતાક્ષ અને યૂપાક્ષ, બંને વાનરોએ યુદ્ધમાં જોરદાર ખેંચાણ અને ફાડફાડ કરી, અને ખૂબ જ તીવ્ર લડાઈ કરી.
દ્વિવિદઃ શોણિતાક્ષં તુ વિદદાર નખૈર્મુખે। નિષ્પિપેષ સ વીર્યેણ ક્ષિતાવાવિધ્ય વીર્યવાન્
દ્વિવિદ એ શોણિતાક્ષના મુખને નખોથી ફાડી નાખ્યો અને પોતાની તાકાતથી તેને જમીન પર ફેંકી દઈને દબચી નાખ્યો.
યૂપાક્ષમભિસંક્રુદ્ધો મૈન્દો વાનરપુઙ્ગવઃ। પીડયામાસ બાહુભ્યાં પપાત સ હતઃ ક્ષિતૌ
વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા મેઇંદ એ ગુસ્સામાં આવીને યૂપાક્ષને પોતાના હાથમાં દબાવી લીધો અને યૂપાક્ષ મૃત્યુ પામી જમીન પર પડી ગયો.
હતપ્રવીરા વ્યથિતા રાક્ષસેન્દ્રચમૂસ્તથા। જગામાભિમુખી સા તુ કુમ્ભકર્ણાત્મજો યતઃ
મુખ્ય વીરોએ માર્યા ગયા પછી, રાક્ષસરાજાની સેના ખૂબ જ દુઃખી થઈ અને કુંભકર્ણના પુત્ર તરફ વળી.
આપતન્તીં ચ વેગેન કુમ્ભસ્તાં સાન્ત્વયચ્ચમૂમ્। અથોત્કૃષ્ટં મહાવીર્યૈર્લબ્ધલક્ષૈઃ પ્લવંગમૈઃ
કુંભ એ ઝડપથી આવતી સેનાને શાંત કરી અને પછી બહાદુર વાનરો સાથે, જે નિશાન પર લાગ્યા હતા, આગળ વધ્યો.
નિપાતિતમહાવીરાં દૃષ્ટ્વા રક્ષશ્ચમૂં તદા। કુમ્ભઃ પ્રચક્રે તેજસ્વી રણે કર્મ સુદુષ્કરમ્
જ્યારે કુંભ એ જોયું કે રાક્ષસોની સેના અને તેના મહાન વીર પડી ગયા છે, ત્યારે તે પોતાની તેજસ્વિતા સાથે યુદ્ધમાં અતિ કઠિન કામ કરવા ઉતર્યો.
સ ધનુર્ધન્વિનાં શ્રેષ્ઠઃ પ્રગૃહ્ય સુસમાહિતઃ। મુમોચાશીવિષપ્રખ્યાઞ્છરાન્ દેહવિદારણાન્
તેણે, ધનુર્વિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ, સંપૂર્ણ એકાગ્રતાથી ધનુષ ઉપાડી અને શરીરને ફાડી નાખે એવા ઝેરી સાપ જેવા બાણ છોડ્યા.
તસ્ય તચ્છુશુભે ભૂયઃ સશરં ધનુરુત્તમમ્। વિદ્યુદૈરાવતાર્ચિષ્મદ્દ્વિતીયેન્દ્રધનુર્યથા
તેણું ઉત્તમ ધનુષ અને બાણો સાથે ઝગમગતું લાગતું હતું, જાણે વીજળી અને ઐરાવતના તેજથી ચમકતું ઇન્દ્રધનુષ હોય.
આકર્ણકૃષ્ટમુક્તેન જઘાન દ્વિવિદં તદા। તેન હાટકપુઙ્ખેન પત્રિણા પત્રવાસસા
કુંભ એ સોનાના પાંખવાળું, પાંખ ધરાવતું બાણ ખેંચી અને છોડીને એ સમયે દ્વિવિદને વાગાડ્યો.
સહસાભિહતસ્તેન વિપ્રમુક્તપદઃ સ્ફુરન્। નિપપાત ત્રિકૂટાભો વિહ્વલન્ પ્લવગોત્તમઃ
આચાનક એ બાણથી ઘાયલ થયેલા દ્વિવિદના પગ લથડ્યા અને તે પર્વતની ચોટી જેવો ધ્રુજતો જમીન પર પડી ગયો.
મૈન્દસ્તુ ભ્રાતરં તત્ર ભગ્નં દૃષ્ટ્વા મહાહવે। અભિદુદ્રાવ વેગેન પ્રગૃહ્ય વિપુલાં શિલામ્
મેઇંદ એ પોતાના ભાઈને એ મહાયુદ્ધમાં તૂટી પડેલો જોઈને ઝડપથી એક મોટી પથ્થર ઉઠાવી દોડી આવ્યો.
તાં શિલાં તુ પ્રચિક્ષેપ રાક્ષસાય મહાબલઃ। બિભેદ તાં શિલાં કુમ્ભઃ પ્રસન્નૈઃ પઞ્ચભિઃ શરૈઃ
એ મહાબલી મેઇંદ એ એ પથ્થર રાક્ષસ તરફ ફેંકી, પણ કુંભ એ પાંચ સુનિશાન બાણોથી એ પથ્થરને તોડી નાખી.