વિદ્યાધરૈર્મુનિગણૈરપ્સરોભિર્નિષેવિતમ્। નાનામૃગગણાકીર્ણં બહુકન્દરશોભિતમ્
વિદ્યાધરો, મુનિઓ અને અપ્સરાઓ ત્યાં આવતાં, અનેક પ્રકારના પ્રાણીઓથી ભરેલો અને અનેક ગુફાઓથી શોભતો હતો.
સર્વાનાકુલયંસ્તત્ર યક્ષગન્ધર્વકિન્નરાન્। હનૂમાન્ મેઘસંકાશો વવૃધે મારુતાત્મજઃ
ત્યાં પવનપુત્ર હનુમાન મેઘ જેવો દેખાતો મોટો થયો અને બધા યક્ષ, ગંધર્વ અને કિન્નરોમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો.
પદ્ભ્યાં તુ શૈલમાપીડ્ય વડવામુખવન્મુખમ્। વિવૃત્યોગ્રં નનાદોચ્ચૈસ્ત્રાસયન્ રજનીચરાન્
પગથી પર્વતને દબાવીને, હનુમાને પોતાની ભયાનક મુખ વાડવાગ્નિ જેવી પહોળી ખોલી અને જોરથી દહાડ્યો, જેને સાંભળી રાત્રિમાં ફરતા દૈત્યો ડરી ગયા.
તસ્ય નાનદ્યમાનસ્ય શ્રુત્વા નિનદમુત્તમમ્। લઙ્કાસ્થા રાક્ષસવ્યાઘ્રા ન શેકુઃ સ્પન્દિતું ક્વચિત્
હનુમાનની ગર્જના સાંભળીને લંકામાં રહેલા વાઘ જેવા રાક્ષસો એક પણ હલનચલન કરી શક્યા નહીં.
નમસ્કૃત્વા સમુદ્રાય મારુતિર્ભીમવિક્રમઃ। રાઘવાર્થે પરં કર્મ સમીહત પરંતપઃ
પવનપુત્ર હનુમાને દરિયાને નમસ્કાર કરીને, રાઘવના કાર્ય માટે શ્રેષ્ઠ પરાક્રમનું કામ હાથ ધર્યું.
સ પુચ્છમુદ્યમ્ય ભુજઙ્ગકલ્પં વિનમ્ય પૃષ્ઠં શ્રવણે નિકુચ્ય। વિવૃત્ય વક્ત્રં વડવામુખાભ- માપુપ્લુવે વ્યોમ્નિ સ ચણ્ડવેગઃ
હનુમાને સર્પ જેવી પૂંછ ઊંચી કરી, પીઠ વાળી, કાન અંદર ખેંચી, વાડવાગ્નિ જેવી મુખ પહોળી ખોલી અને જોરદાર ઝડપથી આકાશમાં કૂદી પડ્યો.
સ વૃક્ષખણ્ડાંસ્તરસા જહાર શૈલાન્ શિલાઃ પ્રાકૃતવાનરાંશ્ચ। બાહૂરુવેગોદ્ગતસમ્પ્રણુન્ના- સ્તે ક્ષીણવેગાઃ સલિલે નિપેતુઃ
તે જોરથી વૃક્ષના થડ, પર્વતો, પથ્થરો અને સામાન્ય વાનરો ઉઠાવી લીધા; હાથ અને પગની તાકાતથી તેઓ જ્યારે થાકી ગયા ત્યારે પાણીમાં પડી ગયા.
સ તૌ પ્રસાર્યોરગભોગકલ્પૌ ભુજૌ ભુજંગારિનિકાશવીર્યઃ। જગામ શૈલં નગરાજમગ્ર્યં દિશઃ પ્રકર્ષન્નિવ વાયુસૂનુઃ
હનુમાને બંને હાથ સર્પના ફણ જેવા ફેલાવ્યા, અને પોતાના બળથી, પવનપુત્ર એ શ્રેષ્ઠ પર્વત તરફ જાણે દિશાઓને ખેંચતો જાય એમ દોડી ગયો.
સ સાગરં ઘૂર્ણિતવીચિમાલં તદમ્ભસા ભ્રામિતસર્વસત્ત્વમ્। સમીક્ષમાણઃ સહસા જગામ ચક્રં યથા વિષ્ણુકરાગ્રમુક્તમ્
હનુમાને ઘૂમતી લહેરોથી શોભતા અને તેના પાણીમાં બધા જીવ તણાતા દરિયાને જોયો અને પછી વીજળી જેવી ઝડપથી આગળ વધ્યો, જાણે વિષ્ણુના હાથમાંથી ચક્ર છૂટ્યું હોય એમ.
સ પર્વતાન્ પક્ષિગણાન્ સરાંસિ નદીસ્તટાકાનિ પુરોત્તમાનિ। સ્ફીતાઞ્જનાંસ્તાનપિ સમ્પ્રવીક્ષ્ય જગામ વેગાત્ પિતૃતુલ્યવેગઃ
હનુમાને પર્વતો, પક્ષીઓના ટોળા, સરોવર, નદીઓ અને સુંદર શહેરો જોયા; અને સમૃદ્ધ અંજના પર્વતને પણ જોઈ, પિતાજી જેવી જ ઝડપથી આગળ વધ્યો.
આદિત્યપથમાશ્રિત્ય જગામ સ ગતશ્રમઃ। હનૂમાંસ્ત્વરિતો વીરઃ પિતુસ્તુલ્યપરાક્રમઃ
હનુમાન્, જે પોતાના પિતાની સમાન પરાક્રમ ધરાવે છે અને કદી થાકતા નથી, એ સૂર્યમાર્ગે ઝડપથી આગળ વધ્યા.
જવેન મહતા યુક્તો મારુતિર્વાતરંહસા। જગામ હરિશાર્દૂલો દિશઃ શબ્દેન નાદયન્
મહાન ઝડપથી ભરપૂર, પવનપુત્ર હનુમાન્, વાનરોમાં શૂરવીર, પવન જેવી વેગથી દોડી ગયા અને તેમના ગર્જનાથી ચારેય દિશાઓ ગુંજી ઉઠી.
સ્મરઞ્જામ્બવતો વાક્યં મારુતિર્ભીમવિક્રમઃ। દદર્શ સહસા ચાપિ હિમવન્તં મહાકપિઃ
જાંબવાનના શબ્દો યાદ કરીને, ભયાનક પરાક્રમ ધરાવતા મહાકપી હનુમાન્ અચાનક હિમાલયને જોઈ લીધા.
નાનાપ્રસ્રવણોપેતં બહુકન્દરનિર્ઝરમ્। શ્વેતાભ્રચયસંકાશૈઃ શિખરૈશ્ચારુદર્શનૈઃ। શોભિતં વિવિધૈર્વૃક્ષૈરગમત્ પર્વતોત્તમમ્
એ મહાન પર્વત પર પહોંચ્યા, જ્યાં અનેક ઝરણા, ઘણી ગુફાઓ અને ધોધો હતા, સફેદ વાદળ જેવા શિખરો અને વિવિધ વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતો.
સ તં સમાસાદ્ય મહાનગેન્દ્ર- મતિપ્રવૃદ્ધોત્તમહેમશૃઙ્ગમ્। દદર્શ પુણ્યાનિ મહાશ્રમાણિ સુરર્ષિસઙ્ઘોત્તમસેવિતાનિ
એ મહાન પર્વત પાસે જઈ, જેનું શિખર ખૂબ ઊંચું અને સોનાથી ઝગમગતું હતું, ત્યાં દેવો અને ઋષિઓ દ્વારા પૂજાતા પવિત્ર આશ્રમો હનુમાન્એ જોયા.
સ બ્રહ્મકોશં રજતાલયં ચ શક્રાલયં રુદ્રશરપ્રમોક્ષમ્। હયાનનં બ્રહ્મશિરશ્ચ દીપ્તં દદર્શ વૈવસ્વતકિંકરાંશ્ચ
હનુમાન્એ બ્રહ્માનું નિવાસ, ચાંદીનું મહેલ, ઇન્દ્રનું ઘર, રુદ્રના બાણ છોડવાનું સ્થાન, ઘોડા જેવા શિખર, તેજસ્વી બ્રહ્માનું શિખર અને યમરાજના સેવકોને જોયા.
વહ્ન્યાલયં વૈશ્રવણાલયં ચ સૂર્યપ્રભં સૂર્યનિબન્ધનં ચ। બ્રહ્માલયં શઙ્કરકાર્મુકં ચ દદર્શ નાભિં ચ વસુન્ધરાયાઃ
તેમણે અગ્નિનું નિવાસ, કુબેરનું મહેલ, સૂર્યનું તેજ, સૂર્ય બંધાય તે સ્થાન, બ્રહ્માનું ઘર, શિવનું ધનુષ્ય અને ધરાની નાભિ પણ જોઈ.
કૈલાસમગ્ર્યં હિમવચ્છિલાં ચ તં વૈ વૃષં કાઞ્ચનશૈલમગ્ર્યમ્। પ્રદીપ્તસર્વૌષધિસમ્પ્રદીપ્તં દદર્શ સર્વૌષધિપર્વતેન્દ્રમ્
કૈલાસનું શિખર, હિમાલયની બરફીલી શિલા, સોનાથી ઝગમગતું વૃષભ જેવું પર્વત અને સર્વ ઔષધિઓથી પ્રજ્વલિત એવા ઔષધિ પર્વતોના રાજાને હનુમાન્એ જોયો.
સ તં સમીક્ષ્યાનલરાશિદીપ્તં વિસિસ્મિયે વાસવદૂતસૂનુઃ। આપ્લુત્ય તં ચૌષધિપર્વતેન્દ્રં તત્રૌષધીનાં વિચયં ચકાર
અગ્નિની જ્વાળાઓથી તેજસ્વી એ પર્વતને જોઈ પવનપુત્ર આશ્ચર્યચકિત થયા; પછી એ ઔષધિ પર્વત પર કૂદી, ઔષધિઓ શોધવા લાગ્યા.
સ યોજનસહસ્રાણિ સમતીત્ય મહાકપિઃ। દિવ્યૌષધિધરં શૈલં વ્યચરન્મારુતાત્મજઃ
મહાન વાનર પવનપુત્ર હજારો યોજન પાર કરી, દિવ્ય ઔષધિ ધરાવતા પર્વત પર ફરવા લાગ્યા.
મહૌષધ્યસ્તતઃ સર્વાસ્તસ્મિન્ પર્વતસત્તમે। વિજ્ઞાયાર્થિનમાયાન્તં તતો જગ્મુરદર્શનમ્
પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા એ પર્વત પર રહેલી બધી મહાન ઔષધિઓએ, શોધનાર હનુમાન્ આવી રહ્યા છે તે જાણીને, પોતાને અદૃશ્ય કરી દીધી.
સ તા મહાત્મા હનુમાનપશ્યં- શ્ચુકોપ રોષાચ્ચ ભૃશં નનાદ। અમૃષ્યમાણોઽગ્નિસમાનચક્ષુ- ર્મહીધરેન્દ્રં તમુવાચ વાક્યમ્
મહાત્મા હનુમાન્ જ્યારે એ ઔષધિઓને જોઈ શક્યા નહીં, ત્યારે તેઓ ખૂબ રોષે ભરાયા અને જોરથી ગર્જના કરી; તેમનો ક્રોધ સહન ન થઈ, અગ્નિ જેવી આંખોથી પર્વતરાજને બોલ્યા.
કિમેતદેવં સુવિનિશ્ચિતં તે યદ્ રાઘવે નાસિ કૃતાનુકમ્પઃ। પશ્યાદ્ય મદ્બાહુબલાભિભૂતો વિકીર્ણમાત્માનમથો નગેન્દ્ર
હે પર્વતરાજ, તને શું થયું છે કે તું રાઘવ પર દયા બતાવવાનો નિશ્ચય જ રાખતો નથી? આજે મારા બાહુબળથી તું પોતાને વિખેરાતા જોઈશ.
સ તસ્ય શૃઙ્ગં સનગં સનાગં સકાઞ્ચનં ધાતુસહસ્રજુષ્ટમ્। વિકીર્ણકૂટં જ્વલિતાગ્રસાનું પ્રગૃહ્ય વેગાત્ સહસોન્મમાથ
હનુમાન્એ એ પર્વતનું શિખર, તેના જંગલો, હાથીઓ, સોનાની ખાણો અને હજારો ખનિજોથી શોભાયમાન blazing શિખર ઝડપથી પકડીને ઉખેડી નાખ્યું.
સ તં સમુત્પાટ્ય ખમુત્પપાત વિત્રાસ્ય લોકાન્ સસુરાસુરેન્દ્રાન્। સંસ્તૂયમાનઃ ખચરૈરનેકૈ- ર્જગામ વેગાદ્ ગરુડોગ્રવેગઃ
એ પર્વતને ઉખેડી, હનુમાન્ આકાશમાં ઉડી ગયા; દેવો અને અસુરોના રાજાઓ સહિત બધા લોકોએ ભય અનુભવ્યો. અનેક આકાશવાસીઓએ તેમની પ્રશંસા કરી, અને તેઓ ગરુડ જેવી ભયાનક ઝડપથી આગળ વધ્યા.
સ ભાસ્કરાધ્વાનમનુપ્રપન્ન- સ્તં ભાસ્કરાભં શિખરં પ્રગૃહ્ય। બભૌ તદા ભાસ્કરસંનિકાશો રવેઃ સમીપે પ્રતિભાસ્કરાભઃ
હનુમાન્એ સૂર્યમાર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો અને એ સૂર્ય જેવી તેજસ્વી શિખરને પકડી રાખી. એ સમયે તેઓ સૂર્યની નજીક બીજા સૂર્ય જેવો તેજસ્વી લાગતા હતા.
સ તેન શૈલેન ભૃશં રરાજ શૈલોપમો ગન્ધવહાત્મજસ્તુ। સહસ્રધારેણ સપાવકેન ચક્રેણ ખે વિષ્ણુરિવાર્પિતેન
એ પર્વત સાથે પવનપુત્ર પોતે પણ પર્વત જેવા દેખાતા અને ખૂબ તેજસ્વી લાગતા. હજારો અગ્નિધારાઓ સાથે તેઓ આકાશમાં વિષ્ણુના ચક્રધારી રૂપ જેવાં જણાતા.
તં વાનરાઃ પ્રેક્ષ્ય તદા વિનેદુઃ સ તાનપિ પ્રેક્ષ્ય મુદા નનાદ। તેષાં સમુત્કૃષ્ટરવં નિશમ્ય લઙ્કાલયા ભીમતરં વિનેદુઃ
એ સમયે વાનરો હનુમાન્ને જોઈ આનંદથી ચીસો પાડવા લાગ્યા; અને તેમને જોઈને હનુમાન્ પણ આનંદથી ગર્જના કરવા લાગ્યા. તેમના વિજયના નાદ સાંભળી, લંકાવાસીઓ વધુ ભયથી રડવા લાગ્યા.
તતો મહાત્મા નિપપાત તસ્મિન્ શૈલોત્તમે વાનરસૈન્યમધ્યે। હર્યુત્તમેભ્યઃ શિરસાભિવાદ્ય વિભીષણં તત્ર ચ સસ્વજે સઃ
પછી મહાન આત્માવાળાએ એ ઊંચા પર્વત પર, વાનર સેના વચ્ચે ઊતર્યા. શ્રેષ્ઠ વાનરોને માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું અને ત્યાં વિભીષણને હૃદયથી ભેટ્યા.
તાવપ્યુભૌ માનુષરાજપુત્રૌ તં ગન્ધમાઘ્રાય મહૌષધીનામ્। બભૂવતુસ્તત્ર તદા વિશલ્યા- વુત્તસ્થુરન્યે ચ હરિપ્રવીરાઃ
પછી માનવ રાજાના બંને પુત્રોએ એ મહાન ઔષધિઓની સુગંધ શ્વાસે લીધા, તો તેઓના બધા ઘા સાજા થઈ ગયા; અને બીજા શ્રેષ્ઠ વાનરો પણ સ્વસ્થ થઈ ઊભા રહ્યા.