સાગરૌઘનિભં ભીમં દૃષ્ટ્વા બાણાર્દિતં બલમ્। માર્ગતે જામ્બવન્તં ચ હનૂમાન્ સવિભીષણઃ
તીરોથી ઘાયલ, સાગરના પ્રવાહ જેવું ભયાનક અને વિશાળ વાનર સેના જોઈ, હનુમાન અને વિભીષણ જાંબવંતને શોધવા લાગ્યા.
સ્વભાવજરયા યુક્તં વૃદ્ધં શરશતૈશ્ચિતમ્। પ્રજાપતિસુતં વીરં શામ્યન્તમિવ પાવકમ્
તેઓએ પ્રજાપતિપુત્ર વીર જાંબવંતને, વૃદ્ધ અને સ્વાભાવિક વૃદ્ધાવસ્થાથી થાકેલા, શતાવધિ તીરો ઘૂસેલા અને શાંત થતી અગ્નિ જેવાં જોયા.
દૃષ્ટ્વા સમભિસંક્રમ્ય પૌલસ્ત્યો વાક્યમબ્રવીત્। કચ્ચિદાર્ય શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ન પ્રાણા ધ્વંસિતાસ્તવ
તેને જોઈને, રાક્ષસે નજીક જઈને કહ્યું: 'આર્ય, શું તીખા તીરોને કારણે તારા પ્રાણ તો ગયા નથી ને?'
વિભીષણવચઃ શ્રુત્વા જામ્બવાનૃક્ષપુઙ્ગવઃ। કૃચ્છ્રાદભ્યુદ્ગિરન્ વાક્યમિદં વચનમબ્રવીત્
વિભીષણના શબ્દો સાંભળી, રીંછોમાં શ્રેષ્ઠ જાંબવંતે ભારે પરેશાન થઈને આ શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.
નૈર્ઋતેન્દ્ર મહાવીર્ય સ્વરેણ ત્વાભિલક્ષયે। વિદ્ધગાત્રઃ શિતૈર્બાણૈર્ન ત્વાં પશ્યામિ ચક્ષુષા
'રાક્ષસોના મહાવીર રાજા, હું તારો અવાજ સાંભળી ઓળખી શકું છું; મારું શરીર તીખા તીરો વડે ઘાયલ છે, પણ આંખે હું તને જોઈ શકતો નથી.'
અઞ્જના સુપ્રજા યેન માતરિશ્વા ચ સુવ્રત। હનૂમાન્ વાનરશ્રેષ્ઠઃ પ્રાણાન્ ધારયતે ક્વચિત્
અંજના અને પવનદેવના પુત્ર, શ્રેષ્ઠ વાનર હનુમાન જ્યાં જીવતા હોય છે, ત્યાં આશા હમેશા ટકી રહે છે.
શ્રુત્વા જામ્બવતો વાક્યમુવાચેદં વિભીષણઃ। આર્યપુત્રાવતિક્રમ્ય કસ્માત્ પૃચ્છસિ મારુતિમ્
જાંબવનના વચન સાંભળી વિભીષણએ કહ્યું: 'આર્યપુત્રોને અવગણીને તમે મારુતિ વિશે શા માટે પૂછો છો?
નૈવ રાજનિ સુગ્રીવે નાઙ્ગદે નાપિ રાઘવે। આર્ય સંદર્શિતઃ સ્નેહો યથા વાયુસુતે પરઃ
રાજા સુગ્રીવ, અંગદ કે રાઘવ માટે પણ, આર્ય, એવો વિશેષ સ્નેહ કોઈએ બતાવ્યો નથી, જેવો પવનપુત્ર માટે છે.
વિભીષણવચઃ શ્રુત્વા જામ્બવાન્ વાક્યમબ્રવીત્। શૃણુ નૈર્ઋતશાર્દૂલ યસ્માત્ પૃચ્છામિ મારુતિમ્
વિભીષણના શબ્દો સાંભળી જાંબવને કહ્યું: 'રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, સાંભળો, હું મારુતિ વિશે શા માટે પૂછું છું.'
અસ્મિઞ્જીવતિ વીરે તુ હતમપ્યહતં બલમ્। હનૂમત્યુજ્ઝિતપ્રાણે જીવન્તોઽપિ મૃતા વયમ્
આ વીર હનુમાન જીવતો હોય તો સૈન્ય મારાયું હોવા છતાં પણ અખંડિત રહે છે; પણ જો હનુમાન પ્રાણ ત્યાગે તો અમે જીવતા હોવા છતાં પણ મરણ પામ્યા સમાન છીએ.
ધરતે મારુતિસ્તાત મારુતપ્રતિમો યદિ। વૈશ્વાનરસમો વીર્યે જીવિતાશા તતો ભવેત્
પવન સમાન શક્તિશાળી અને અગ્નિ જેવી તેજવાળું હનુમાન જો હજી જીવતો હોય તો જીવનની આશા ટકી રહે છે.
તતો વૃદ્ધમુપાગમ્ય વિનયેનાભ્યવાદયત્। ગૃહ્ય જામ્બવતઃ પાદૌ હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
પછી પવનપુત્ર હનુમાન વયસ્ક જાંબવન પાસે વિનમ્રતાથી ગયો અને તેમના પગ પકડી નમસ્કાર કર્યો.
શ્રુત્વા હનૂમતો વાક્યં તદા વિવ્યથિતેન્દ્રિયઃ। પુનર્જાતમિવાત્માનં મન્યતે સ્મર્ક્ષપુઙ્ગવઃ
હનુમાનના વચન સાંભળી, જાંબવનના ઇન્દ્રિયો ઉલ્લાસિત થયા અને તેને એવું લાગ્યું કે તે ફરીથી જન્મ્યો છે.
તતોઽબ્રવીન્મહાતેજા હનૂમન્તં સ જામ્બવાન્। આગચ્છ હરિશાર્દૂલ વાનરાંસ્ત્રાતુમર્હસિ
પછી તેજસ્વી જાંબવને હનુમાનને કહ્યું: 'વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, આવો, વાનરોને બચાવવું હવે તમારો ધર્મ છે.'
નાન્યો વિક્રમપર્યાપ્તસ્ત્વમેષાં પરમઃ સખા। ત્વત્પરાક્રમકાલોઽયં નાન્યં પશ્યામિ કઞ્ચન
આ બધામાં તારી જ શક્તિ પૂરતી છે; તું તેમનો સૌથી મોટો મિત્ર છે. હવે તારા પરાક્રમનો સમય છે, હું બીજું કોઈ નથી જોતો.
ઋક્ષવાનરવીરાણામનીકાનિ પ્રહર્ષય। વિશલ્યૌ કુરુ ચાપ્યેતૌ સાદિતૌ રામલક્ષ્મણૌ
ભાલુ અને વાનર વીરોથી ભરેલા સૈન્યને ઉત્સાહ આપ અને રામ-લક્ષ્મણને પણ, જે ઘાયલ થયા છે, સ્વસ્થ કરી દે.
ગત્વા પરમમધ્વાનમુપર્યુપરિ સાગરમ્। હિમવન્તં નગશ્રેષ્ઠં હનૂમન્ ગન્તુમર્હસિ
હનુમાન, તારે વિશાળ સાગર પાર કરીને, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ હિમવંત સુધી જવું છે.
તતઃ કાઞ્ચનમત્યુચ્ચમૃષભં પર્વતોત્તમમ્। કૈલાસશિખરં ચાત્ર દ્રક્ષ્યસ્યરિનિષૂદન
પછી, દુશ્મનોના વિનાશક, તું ત્યાં કાંચન જેવો ઊંચો અને શ્રેષ્ઠ પર્વત, તેમજ કૈલાસનું શિખર જોઈશ.
તયોઃ શિખરયોર્મધ્યે પ્રદીપ્તમતુલપ્રભમ્। સર્વૌષધિયુતં વીર દ્રક્ષ્યસ્યોષધિપર્વતમ્
એ બંને શિખરોની વચ્ચે, વીર, તું તેજથી ચમકતો અને સર્વ ઔષધિઓથી ભરેલો ઔષધિ પર્વત જોઈશ.
તસ્ય વાનરશાર્દૂલ ચતસ્રો મૂર્ધ્નિ સમ્ભવાઃ। દ્રક્ષ્યસ્યોષધયો દીપ્તા દીપયન્તીર્દિશો દશ
એ પર્વતના શિખરે, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, ચાર તેજસ્વી ઔષધિઓ ઉગેલી છે, જે દસ દિશાઓને પ્રકાશિત કરે છે.
મૃતસઞ્જીવનીં ચૈવ વિશલ્યકરણીમપિ। સુવર્ણકરણીં ચૈવ સંધાનીં ચ મહૌષધીમ્
એ છે મૃતસંજીવની, વિશલ્યકરણી, સુવર્ણકરણી અને મહાન સંધાનિ ઔષધિ.
તાઃ સર્વા હનુમન્ ગૃહ્ય ક્ષિપ્રમાગન્તુમર્હસિ। આશ્વાસય હરીન્ પ્રાણૈર્યોજ્ય ગન્ધવહાત્મજ
હનુમાન, તું આ બધી ઔષધિઓ ઝડપથી લઈ આવ અને પવનપુત્ર, વાનરોને ફરીથી જીવંત કરી દે.
શ્રુત્વા જામ્બવતો વાક્યં હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। આપૂર્યત બલોદ્ધર્ષૈર્વાયુવેગૈરિવાર્ણવઃ
જાંબવનના વચન સાંભળી પવનપુત્ર હનુમાનમાં એવી શક્તિ અને ઉત્સાહ આવી ગયો કે જાણે પવનથી સમુદ્ર ઉછળી ઊઠે.
સ પર્વતતટાગ્રસ્થઃ પીડયન્ પર્વતોત્તમમ્। હનૂમાન્ દૃશ્યતે વીરો દ્વિતીય ઇવ પર્વતઃ
પર્વતની ટોચ પર ઊભેલો વીર હનુમાન એ મહાન પર્વતને દબાવી રહ્યો હતો અને પોતે પણ બીજો એક પર્વત જેવો દેખાતો હતો.
હરિપાદવિનિર્ભગ્નો નિષસાદ સ પર્વતઃ। ન શશાક તદાત્માનં વોઢું ભૃશનિપીડિતઃ
વાંદરાના પગથી પર્વત તૂટી પડ્યો અને ભારે દબાણને કારણે પોતાને સહન કરી શક્યો નહીં.
તસ્ય પેતુર્નગા ભૂમૌ હરિવેગાચ્ચ જજ્વલુઃ। શૃઙ્ગાણિ ચ વ્યકીર્યન્ત પીડિતસ્ય હનૂમતા
હનુમાનના જોરથી એ પર્વતના વૃક્ષો જમીન પર પડી ગયા અને સળગી ઉઠ્યા, તેની શિખરો પણ તૂટી છુટા પડ્યા.
તસ્મિન્ સમ્પીડ્યમાને તુ ભગ્નદ્રુમશિલાતલે। ન શેકુર્વાનરાઃ સ્થાતું ઘૂર્ણમાને નગોત્તમે
પર્વત દબાઈ રહ્યો હતો, વૃક્ષો અને પથ્થરો તૂટી ગયા હતા, એ સમયે વાનરો એ હલતા પર્વત પર ઊભા રહી શક્યા નહીં.
સા ઘૂર્ણિતમહાદ્વારા પ્રભગ્નગૃહગોપુરા। લઙ્કા ત્રાસાકુલા રાત્રૌ પ્રનૃત્તેવાભવત્ તદા
મોટા દરવાજા હલતા, ઘરો અને મિનારો તૂટી ગયા હતા, અને રાત્રે ડર અને ગભરાટથી ભરાયેલી લંકા જાણે નૃત્ય કરી રહી હોય એમ લાગી રહી હતી.
પૃથિવીધરસંકાશો નિપીડ્ય પૃથિવીધરમ્। પૃથિવીં ક્ષોભયામાસ સાર્ણવાં મારુતાત્મજઃ
પર્વતોમાં પર્વત જેવો પવનપુત્ર હનુમાન એ પર્વતને દબાવીને જમીન અને દરિયો બંનેને હલાવી દીધા.
આરુરોહ તદા તસ્માદ્ધરિર્મલયપર્વતમ્। મેરુમન્દરસંકાશં નાનાપ્રસ્રવણાકુલમ્
પછી વાનર એ મલય પર્વત પર ચઢ્યો, જે મેરુ અને મંદર જેવો હતો અને અનેક ઝરણાઓથી ભરેલો હતો.