હવિસ્તત્ પ્રતિજગ્રાહ પાવકઃ સ્વયમુત્થિતઃ। સોઽસ્ત્રમાહારયામાસ બ્રાહ્મમસ્ત્રવિશારદઃ
પછી અગ્નિએ પોતે જ હોળી સ્વીકારી; ત્યારબાદ, બ્રહ્માસ્ત્રમાં નિપુણ એણે એ શસ્ત્રનું આહવાન કર્યું.
ધનુશ્ચાત્મરથં ચૈવ સર્વં તત્રાભ્યમન્ત્રયત્। તસ્મિન્નાહૂયમાનેઽસ્ત્રે હૂયમાને ચ પાવકે। સાર્કગ્રહેન્દુનક્ષત્રં વિતત્રાસ નભસ્થલમ્
એણે પોતાનું ધનુષ્ય, રથ અને બધું શસ્ત્રસામાન મંત્રોથી પવિત્ર કર્યું; જ્યારે એ શસ્ત્રનું આહવાન અને અગ્નિમાં હવન થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે આખું આકાશ, સૂર્ય-ચંદ્ર-તારાઓ સહિત, ધ્રૂજી ઉઠ્યું.
સ પાવકં પાવકદીપ્તતેજા હુત્વા મહેન્દ્રપ્રતિમપ્રભાવઃ। સચાપબાણાસિરથાશ્વસૂતઃ ખેઽન્તર્દધેઽઽત્માનમચિન્ત્યવીર્યઃ
પછી, અગ્નિમાં હવન કરીને, અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતો અને મહેન્દ્ર જેવો પરાક્રમ ધરાવતો, ધનુષ્ય, બાણ, તલવાર, રથ, ઘોડા અને રથચાલક સાથે, એ અદભૂત શક્તિ ધરાવતો આકાશમાં અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તતો હયરથાકીર્ણં પતાકાધ્વજશોભિતમ્। નિર્યયૌ રાક્ષસબલં નર્દમાનં યુયુત્સયા
પછી ઘોડા અને રથોથી ભરેલું, ધ્વજાઓ અને પટાકાઓથી શોભાયમાન રાક્ષસ સેના, યુદ્ધની ઈચ્છાથી ગર્જના કરતી બહાર નીકળી.
તે શરૈર્બહુભિશ્ચિત્રૈસ્તીક્ષ્ણવેગૈરલંકૃતૈઃ। તોમરૈરઙ્કુશૈશ્ચાપિ વાનરાઞ્જઘ્નુરાહવે
એ રાક્ષસોએ અનેક તીખા અને ઝડપદાર બાણો, ભાલાં અને અંકુશોથી વાનરોને યુદ્ધમાં ઘાયલ કર્યા.
રાવણિસ્તુ સુસંક્રુદ્ધસ્તાન્ નિરીક્ષ્ય નિશાચરાન્। હૃષ્ટા ભવન્તો યુધ્યન્તુ વાનરાણાં જિઘાંસયા
પણ રાવણ તો ખૂબ જ ક્રોધિત થયો અને એ રાત્રિચર રાક્ષસોને જોઈને કહ્યું: 'આનંદથી યુદ્ધ કરો અને વાનરોનો નાશ કરો!'
તતસ્તે રાક્ષસાઃ સર્વે ગર્જન્તો જયકાંક્ષિણઃ। અભ્યવર્ષંસ્તતો ઘોરં વાનરાન્ શરવૃષ્ટિભિઃ
પછી બધા રાક્ષસો વિજયની આશાથી ગર્જના કરતા, વાનરો પર ભયાનક બાણવર્ષા વરસાવા લાગ્યા.
સ તુ નાલીકનારાચૈર્ગદાભિર્મુસલૈરપિ। રક્ષોભિઃ સંવૃતઃ સંખ્યે વાનરાન્ વિચકર્ષ હ
યુદ્ધમાં રાક્ષસોએ નાળિકા, નારાચ, ગદા અને મુસલોથી ઘેરીને વાનરોને હાંકી કાઢ્યા.
તે વધ્યમાનાઃ સમરે વાનરાઃ પાદપાયુધાઃ। અભ્યવર્ષન્ત સહસા રાવણિં શૈલપાદપૈઃ
યુદ્ધમાં માર ખાતા વાનરો વૃક્ષોને શસ્ત્ર તરીકે ઉઠાવી, અચાનક રાવણ પર પર્વતોના શિખરો અને વૃક્ષો વરસાવા લાગ્યા.
ઇન્દ્રજિત્ તુ તદા ક્રુદ્ધો મહાતેજા મહાબલઃ। વાનરાણાં શરીરાણિ વ્યધમદ્ રાવણાત્મજઃ
પછી રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિત, અત્યંત ક્રોધિત અને મહા તેજસ્વી તથા બલવાન, એણે વાનરોએ શરીરો પર ઘાતક પ્રહાર કર્યા.
શરેણૈકેન ચ હરીન્ નવ પઞ્ચ ચ સપ્ત ચ। બિભેદ સમરે ક્રુદ્ધો રાક્ષસાન્ સમ્પ્રહર્ષયન્
યુદ્ધમાં ક્રોધિત થઈને એણે એક બાણથી એક વાનર, પાંચ, સાત કે નવ વાનરોને ઘાયલ કર્યા, જેને જોઈ રાક્ષસો આનંદિત થયા.
સ શરૈઃ સૂર્યસંકાશૈઃ શાતકુમ્ભવિભૂષણૈઃ। વાનરાન્ સમરે વીરઃ પ્રમમાથ સુદુર્જયઃ
એ અપરાજિત વીરે, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી અને સોનાથી શોભાયમાન તીરો વડે યુદ્ધમાં વાનરોને પછાડી નાખ્યા.
તે ભિન્નગાત્રાઃ સમરે વાનરાઃ શરપીડિતાઃ। પેતુર્મથિતસંકલ્પાઃ સુરૈરિવ મહાસુરાઃ
યુદ્ધમાં તીરોની પીડાથી તેમના શરીર છિદ્રાય ગયેલા તે વાનરો, મનોબળ તૂટી જતાં, દેવોએ મહાસુરોને જેમ હરાવી નાખ્યા હોય તેમ, જમીન પર પડી ગયા.
તે તપન્તમિવાદિત્યં ઘોરૈર્બાણગભસ્તિભિઃ। અભ્યધાવન્ત સંક્રુદ્ધાઃ સંયુગે વાનરર્ષભાઃ
પણ ક્રોધિત થયેલા શ્રેષ્ઠ વાનરો, ભયાનક તીરોની કિરણોથી દહકતા સૂર્ય જેવા તેને યુદ્ધમાં સામેથી દોડી આવ્યા.
તતસ્તુ વાનરાઃ સર્વે ભિન્નદેહા વિચેતસઃ। વ્યથિતા વિદ્રવન્તિ સ્મ રુધિરેણ સમુક્ષિતાઃ
પછી બધા વાનરો, શરીર ઘાયલ અને મન ગૂંચવાયેલું, દુઃખમાં લથડતાં લોહીથી ભીંજાઈને ભાગી ગયા.
રામસ્યાર્થે પરાક્રમ્ય વાનરાસ્ત્યક્તજીવિતાઃ। નર્દન્તસ્તેઽનિવૃત્તાસ્તુ સમરે સશિલાયુધાઃ
છતાં પણ, રામજી માટે જીવની ચિંતા છોડીને વાનરો પથ્થરો હથિયાર બનાવી યુદ્ધમાં ગર્જના કરતાં પછાતાં નહોતાં.
તે દ્રુમૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ શિલાભિશ્ચ પ્લવંગમાઃ। અભ્યવર્ષન્ત સમરે રાવણિં સમવસ્થિતાઃ
યુદ્ધમાં સ્થિર ઊભેલા તે વાનરસેનિકોએ વૃક્ષો, પર્વતોના ટોચ અને પથ્થરો વડે રાવણ પર વરસાદ વરસાવ્યો.
તં દ્રુમાણાં શિલાનાં ચ વર્ષં પ્રાણહરં મહત્। વ્યપોહત મહાતેજા રાવણિઃ સમિતિંજયઃ
પણ મહાન શક્તિશાળી અને વિજયી રાવણે એ જીવલેણ વૃક્ષો અને પથ્થરોના ભારે વરસાદને પરત ફેંકી દીધો.
તતઃ પાવકસંકાશૈઃ શરૈરાશીવિષોપમૈઃ। વાનરાણામનીકાનિ બિભેદ સમરે પ્રભુઃ
પછી પ્રભુએ અગ્નિ સમાન તેજસ્વી અને ઝેરી સાપ જેવા તીરો વડે યુદ્ધમાં વાનરોની પંક્તિઓને ભેદી નાખી.
અષ્ટાદશશરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સ વિદ્ધ્વા ગન્ધમાદનમ્। વિવ્યાધ નવભિશ્ચૈવ નલં દૂરાદવસ્થિતમ્
તેણે અઠાર તીખા તીરો વડે ગંધમાદનને ઘાયલ કર્યો અને નવ તીરો વડે દૂર ઊભેલા નલને પણ ઘાયલ કર્યો.
સપ્તભિસ્તુ મહાવીર્યો મૈન્દં મર્મવિદારણૈઃ। પઞ્ચભિર્વિશિખૈશ્ચૈવ ગજં વિવ્યાધ સંયુગે
સાત મજબૂત અને હાડકાં ચીરી નાખતા તીરો વડે મેઇંદને ઘાયલ કર્યો અને પાંચ તીરો વડે યુદ્ધમાં ગજાને પણ ઘાયલ કર્યો.
જામ્બવન્તં તુ દશભિર્નીલં ત્રિંશદ્ભિરેવ ચ। સુગ્રીવમૃષભં ચૈવ સોઽઙ્ગદં દ્વિવિદં તથા
જાંબવાનને દસ તીરો વડે, નીલને ત્રીસ તીરો વડે અને સુગ્રીવ, ઋષભ, અઙ્ગદ અને દ્વિવિદને પણ ઘાયલ કર્યા.
ઘોરૈર્દત્તવરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્નિષ્પ્રાણાનકરોત્ તદા। અન્યાનપિ તથા મુખ્યાન્ વાનરાન્ બહુભિઃ શરૈઃ
ભયાનક, વર્દાનપ્રાપ્ત અને તીખા તીરો વડે તેણે બીજા ઘણા મુખ્ય વાનરોને પણ નિર્વીર્ય કરી નાખ્યા.
અર્દયામાસ સંક્રુદ્ધઃ કાલાગ્નિરિવ મૂર્ચ્છિતઃ। સ શરૈઃ સૂર્યસંકાશૈઃ સુમુક્તૈઃ શીઘ્રગામિભિઃ
ક્રોધથી ઉન્મત્ત અને મોહિત થઈ, પ્રલયાગ્નિ જેવો બની, તેણે સૂર્ય સમાન તેજસ્વી અને ઝડપથી છૂટેલા તીરો વડે હુમલો કર્યો.
વાનરાણામનીકાનિ નિર્મમન્થ મહારણે। આકુલાં વાનરીં સેનાં શરજાલેન પીડિતામ્
તે મહાયુદ્ધમાં તેણે વાનરોની સેના તોડી નાખી, તીરોના વરસાદથી ગૂંચવાયેલી વાનરસેનાને પીડા આપી.
હૃષ્ટઃ સ પરયા પ્રીત્યા દદર્શ ક્ષતજોક્ષિતામ્। પુનરેવ મહાતેજા રાક્ષસેન્દ્રાત્મજો બલી
મહાન આનંદથી ભરાઈ, તેણે લોહીથી ભીંજાયેલા વાનરોને જોયા; અને ફરીથી, રાક્ષસરાજના શક્તિશાળી અને તેજસ્વી પુત્રે,
સંસૃજ્ય બાણવર્ષં ચ શસ્ત્રવર્ષં ચ દારુણમ્। મમર્દ વાનરાનીકં પરિતસ્ત્વિન્દ્રજિદ્ બલી
તીરો અને ભયાનક શસ્ત્રોના વરસાદ વરસાવી, ઇન્દ્રજિતે ચારે બાજુ વાનરોની ટોળીને દબાવી નાખી.
સ્વસૈન્યમુત્સૃજ્ય સમેત્ય તૂર્ણં મહાહવે વાનરવાહિનીષુ। અદૃશ્યમાનઃ શરજાલમુગ્રં વવર્ષ નીલામ્બુધરો યથામ્બુ
પોતાની સેના છોડી, તે ઝડપથી મહાયુદ્ધમાં વાનરસેનામાં જોડાયો; અદૃશ્ય રહી, તેણે ઘનઘોર તીરોનો વરસાદ વરસાવ્યો, જેમ કાળી મેઘમાળા પાણી વરસાવે.
તે શક્રજિદ્બાણવિશીર્ણદેહા માયાહતા વિસ્વરમુન્નદન્તઃ। રણે નિપેતુર્હરયોઽદ્રિકલ્પા યથેન્દ્રવજ્રાભિહતા નગેન્દ્રાઃ
ઇન્દ્રજિતના તીરો વડે તેમના શરીર તૂટી ગયેલા, માયાથી ભ્રમિત થયેલા, તે વાનરવીરો ગભરાઈને ચીસો પાડતા પડ્યા, જેમ ઇન્દ્રના વજ્રથી પર્વતો તૂટી પડે.
તે કેવલં સંદદૃશુઃ શિતાગ્રાન્ બાણાન્ રણે વાનરવાહિનીષુ। માયાવિગૂઢં ચ સુરેન્દ્રશત્રું ન ચાત્ર તં રાક્ષસમપ્યપશ્યન્
તેઓએ યુદ્ધમાં વાનર સેનામાં ફક્ત તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણો જ જોયા; દેવોના દુશ્મન રાક્ષસ, જે માયાથી છુપાયો હતો, એ ક્યાંય દેખાયો નહીં, અને એ રાક્ષસ પણ ત્યાં દેખાયો નહીં.