સ તુ દૃષ્ટ્વા વિનિર્યાન્તં બલેન મહતા વૃતમ્। રાક્ષસાધિપતિઃ શ્રીમાન્ રાવણઃ પુત્રમબ્રવીત્
જ્યારે રાવણે જોયું કે તેનો પુત્ર વિશાળ સેના સાથે બહાર નીકળી રહ્યો છે, ત્યારે એ મહિમાવાન રાક્ષસરાજ રાવણે પોતાના પુત્રને કહ્યું.
ત્વમપ્રતિરથઃ પુત્ર ત્વયા વૈ વાસવો જિતઃ। કિં પુનર્માનુષં ધૃષ્યં નિહનિષ્યસિ રાઘવમ્
પુત્ર, તું તો યુદ્ધમાં અપરાજેય છે; તારા હાથમાં તો ઇન્દ્ર પણ હાર્યો છે. તો પછી માનવ રાઘવને મારવો તો તારા માટે શું મુશ્કેલ છે? તું તેને ચોક્કસ મારી નાખીશ.
તથોક્તો રાક્ષસેન્દ્રેણ પ્રત્યગૃહ્ણાન્મહાશિષઃ। તતસ્ત્વિન્દ્રજિતા લઙ્કા સૂર્યપ્રતિમતેજસા
રાક્ષસરાજ રાવણના આવા આશીર્વાદભર્યા શબ્દો સાંભળી, મહાન ઇન્દ્રજિતે એ આશીર્વાદ સ્વીકાર્યા અને પછી સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતો ઇન્દ્રજિત લંકામાં પ્રવેશ્યો.
રરાજાપ્રતિવીર્યેણ દ્યૌરિવાર્કેણ ભાસ્વતા। સ સમ્પ્રાપ્ય મહાતેજા યુદ્ધભૂમિમરિંદમઃ
તે અપરમિત શક્તિથી તેજસ્વી બનીને, જેમ આકાશમાં તેજસ્વી સૂર્ય ઝગમગે છે તેમ, એ મહાન પરાક્રમી અને દુશ્મનોનો વિનાશક યુદ્ધભૂમિ પર પહોંચ્યો.
સ્થાપયામાસ રક્ષાંસિ રથં પ્રતિ સમન્તતઃ। તતસ્તુ હુતભોક્તારં હુતભુક્સદૃશપ્રભઃ
એણે પોતાની રથની ચારે બાજુ રાક્ષસોને રક્ષા માટે ગોઠવ્યા; પછી અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતો, યજ્ઞ માટે તૈયાર થયો.
જુહુવે રાક્ષસશ્રેષ્ઠો વિધિવન્મન્ત્રસત્તમૈઃ। સ હવિર્લાજસત્કારૈર્માલ્યગન્ધપુરસ્કૃતૈઃ
રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એણે વિધિ પ્રમાણે શ્રેષ્ઠ મંત્રો સાથે અગ્નિમાં હોળી અર્પણ કરી; એ હવનમાં જૌ, ફૂલોની માળા અને સુગંધિત વસ્તુઓ પણ અર્પણ કરી.
જુહુવે પાવકં તત્ર રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્। શસ્ત્રાણિ શરપત્રાણિ સમિધોઽથ બિભીતકાઃ
ત્યાં એ પરાક્રમી રાક્ષસ રાજાએ અગ્નિમાં શસ્ત્રો, બાણના પાંખ, લાકડાં અને બિભીતકાં ફળો અર્પણ કર્યા.
લોહિતાનિ ચ વાસાંસિ સ્રુવં કાર્ષ્ણાયસં તથા। સ તત્રાગ્નિં સમાસ્તીર્ય શરપત્રૈઃ સતોમરૈઃ
એણે લાલ કપડાં અને કાળી લોખંડની ચમચી પણ અર્પણ કરી; પછી એણે અગ્નિને બાણના પાંખ અને ભાલાંથી ગોઠવી.
છાગસ્ય કૃષ્ણવર્ણસ્ય ગલં જગ્રાહ જીવતઃ। સકૃદેવ સમિદ્ધસ્ય વિધૂમસ્ય મહાર્ચિષઃ
એણે જીવતા કાળાં બકરાંનું ગળું પકડી લીધું; એ સમયે અગ્નિ ધૂમરહિત અને મહાન જ્વાળાઓ સાથે પ્રગટ થયો.
બભૂવુસ્તાનિ લિઙ્ગાનિ વિજયં યાન્યદર્શયન્। પ્રદક્ષિણાવર્તશિખસ્તપ્તકાઞ્ચનસંનિભઃ
એ સમયે વિજયના શુભ સંકેતો દેખાયા: અગ્નિની જ્વાળા જમણેથી વળી અને તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી બની.
હવિસ્તત્ પ્રતિજગ્રાહ પાવકઃ સ્વયમુત્થિતઃ। સોઽસ્ત્રમાહારયામાસ બ્રાહ્મમસ્ત્રવિશારદઃ
પછી અગ્નિએ પોતે જ હોળી સ્વીકારી; ત્યારબાદ, બ્રહ્માસ્ત્રમાં નિપુણ એણે એ શસ્ત્રનું આહવાન કર્યું.
ધનુશ્ચાત્મરથં ચૈવ સર્વં તત્રાભ્યમન્ત્રયત્। તસ્મિન્નાહૂયમાનેઽસ્ત્રે હૂયમાને ચ પાવકે। સાર્કગ્રહેન્દુનક્ષત્રં વિતત્રાસ નભસ્થલમ્
એણે પોતાનું ધનુષ્ય, રથ અને બધું શસ્ત્રસામાન મંત્રોથી પવિત્ર કર્યું; જ્યારે એ શસ્ત્રનું આહવાન અને અગ્નિમાં હવન થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે આખું આકાશ, સૂર્ય-ચંદ્ર-તારાઓ સહિત, ધ્રૂજી ઉઠ્યું.
સ પાવકં પાવકદીપ્તતેજા હુત્વા મહેન્દ્રપ્રતિમપ્રભાવઃ। સચાપબાણાસિરથાશ્વસૂતઃ ખેઽન્તર્દધેઽઽત્માનમચિન્ત્યવીર્યઃ
પછી, અગ્નિમાં હવન કરીને, અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતો અને મહેન્દ્ર જેવો પરાક્રમ ધરાવતો, ધનુષ્ય, બાણ, તલવાર, રથ, ઘોડા અને રથચાલક સાથે, એ અદભૂત શક્તિ ધરાવતો આકાશમાં અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તતો હયરથાકીર્ણં પતાકાધ્વજશોભિતમ્। નિર્યયૌ રાક્ષસબલં નર્દમાનં યુયુત્સયા
પછી ઘોડા અને રથોથી ભરેલું, ધ્વજાઓ અને પટાકાઓથી શોભાયમાન રાક્ષસ સેના, યુદ્ધની ઈચ્છાથી ગર્જના કરતી બહાર નીકળી.
તે શરૈર્બહુભિશ્ચિત્રૈસ્તીક્ષ્ણવેગૈરલંકૃતૈઃ। તોમરૈરઙ્કુશૈશ્ચાપિ વાનરાઞ્જઘ્નુરાહવે
એ રાક્ષસોએ અનેક તીખા અને ઝડપદાર બાણો, ભાલાં અને અંકુશોથી વાનરોને યુદ્ધમાં ઘાયલ કર્યા.
રાવણિસ્તુ સુસંક્રુદ્ધસ્તાન્ નિરીક્ષ્ય નિશાચરાન્। હૃષ્ટા ભવન્તો યુધ્યન્તુ વાનરાણાં જિઘાંસયા
પણ રાવણ તો ખૂબ જ ક્રોધિત થયો અને એ રાત્રિચર રાક્ષસોને જોઈને કહ્યું: 'આનંદથી યુદ્ધ કરો અને વાનરોનો નાશ કરો!'
તતસ્તે રાક્ષસાઃ સર્વે ગર્જન્તો જયકાંક્ષિણઃ। અભ્યવર્ષંસ્તતો ઘોરં વાનરાન્ શરવૃષ્ટિભિઃ
પછી બધા રાક્ષસો વિજયની આશાથી ગર્જના કરતા, વાનરો પર ભયાનક બાણવર્ષા વરસાવા લાગ્યા.
સ તુ નાલીકનારાચૈર્ગદાભિર્મુસલૈરપિ। રક્ષોભિઃ સંવૃતઃ સંખ્યે વાનરાન્ વિચકર્ષ હ
યુદ્ધમાં રાક્ષસોએ નાળિકા, નારાચ, ગદા અને મુસલોથી ઘેરીને વાનરોને હાંકી કાઢ્યા.
તે વધ્યમાનાઃ સમરે વાનરાઃ પાદપાયુધાઃ। અભ્યવર્ષન્ત સહસા રાવણિં શૈલપાદપૈઃ
યુદ્ધમાં માર ખાતા વાનરો વૃક્ષોને શસ્ત્ર તરીકે ઉઠાવી, અચાનક રાવણ પર પર્વતોના શિખરો અને વૃક્ષો વરસાવા લાગ્યા.
ઇન્દ્રજિત્ તુ તદા ક્રુદ્ધો મહાતેજા મહાબલઃ। વાનરાણાં શરીરાણિ વ્યધમદ્ રાવણાત્મજઃ
પછી રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિત, અત્યંત ક્રોધિત અને મહા તેજસ્વી તથા બલવાન, એણે વાનરોએ શરીરો પર ઘાતક પ્રહાર કર્યા.
શરેણૈકેન ચ હરીન્ નવ પઞ્ચ ચ સપ્ત ચ। બિભેદ સમરે ક્રુદ્ધો રાક્ષસાન્ સમ્પ્રહર્ષયન્
યુદ્ધમાં ક્રોધિત થઈને એણે એક બાણથી એક વાનર, પાંચ, સાત કે નવ વાનરોને ઘાયલ કર્યા, જેને જોઈ રાક્ષસો આનંદિત થયા.
સ શરૈઃ સૂર્યસંકાશૈઃ શાતકુમ્ભવિભૂષણૈઃ। વાનરાન્ સમરે વીરઃ પ્રમમાથ સુદુર્જયઃ
એ અપરાજિત વીરે, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી અને સોનાથી શોભાયમાન તીરો વડે યુદ્ધમાં વાનરોને પછાડી નાખ્યા.
તે ભિન્નગાત્રાઃ સમરે વાનરાઃ શરપીડિતાઃ। પેતુર્મથિતસંકલ્પાઃ સુરૈરિવ મહાસુરાઃ
યુદ્ધમાં તીરોની પીડાથી તેમના શરીર છિદ્રાય ગયેલા તે વાનરો, મનોબળ તૂટી જતાં, દેવોએ મહાસુરોને જેમ હરાવી નાખ્યા હોય તેમ, જમીન પર પડી ગયા.
તે તપન્તમિવાદિત્યં ઘોરૈર્બાણગભસ્તિભિઃ। અભ્યધાવન્ત સંક્રુદ્ધાઃ સંયુગે વાનરર્ષભાઃ
પણ ક્રોધિત થયેલા શ્રેષ્ઠ વાનરો, ભયાનક તીરોની કિરણોથી દહકતા સૂર્ય જેવા તેને યુદ્ધમાં સામેથી દોડી આવ્યા.
તતસ્તુ વાનરાઃ સર્વે ભિન્નદેહા વિચેતસઃ। વ્યથિતા વિદ્રવન્તિ સ્મ રુધિરેણ સમુક્ષિતાઃ
પછી બધા વાનરો, શરીર ઘાયલ અને મન ગૂંચવાયેલું, દુઃખમાં લથડતાં લોહીથી ભીંજાઈને ભાગી ગયા.
રામસ્યાર્થે પરાક્રમ્ય વાનરાસ્ત્યક્તજીવિતાઃ। નર્દન્તસ્તેઽનિવૃત્તાસ્તુ સમરે સશિલાયુધાઃ
છતાં પણ, રામજી માટે જીવની ચિંતા છોડીને વાનરો પથ્થરો હથિયાર બનાવી યુદ્ધમાં ગર્જના કરતાં પછાતાં નહોતાં.
તે દ્રુમૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ શિલાભિશ્ચ પ્લવંગમાઃ। અભ્યવર્ષન્ત સમરે રાવણિં સમવસ્થિતાઃ
યુદ્ધમાં સ્થિર ઊભેલા તે વાનરસેનિકોએ વૃક્ષો, પર્વતોના ટોચ અને પથ્થરો વડે રાવણ પર વરસાદ વરસાવ્યો.
તં દ્રુમાણાં શિલાનાં ચ વર્ષં પ્રાણહરં મહત્। વ્યપોહત મહાતેજા રાવણિઃ સમિતિંજયઃ
પણ મહાન શક્તિશાળી અને વિજયી રાવણે એ જીવલેણ વૃક્ષો અને પથ્થરોના ભારે વરસાદને પરત ફેંકી દીધો.
તતઃ પાવકસંકાશૈઃ શરૈરાશીવિષોપમૈઃ। વાનરાણામનીકાનિ બિભેદ સમરે પ્રભુઃ
પછી પ્રભુએ અગ્નિ સમાન તેજસ્વી અને ઝેરી સાપ જેવા તીરો વડે યુદ્ધમાં વાનરોની પંક્તિઓને ભેદી નાખી.
અષ્ટાદશશરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સ વિદ્ધ્વા ગન્ધમાદનમ્। વિવ્યાધ નવભિશ્ચૈવ નલં દૂરાદવસ્થિતમ્
તેણે અઠાર તીખા તીરો વડે ગંધમાદનને ઘાયલ કર્યો અને નવ તીરો વડે દૂર ઊભેલા નલને પણ ઘાયલ કર્યો.