અદ્યેન્દ્રવૈવસ્વતવિષ્ણુરુદ્ર- સાધ્યાશ્ચ વૈશ્વાનરચન્દ્રસૂર્યાઃ। દ્રક્ષ્યન્તિ મે વિક્રમમપ્રમેયં વિષ્ણોરિવોગ્રં બલિયજ્ઞવાટે
આજે ઇન્દ્ર, યમ, વિષ્ણુ, રુદ્ર, સાધ્યદેવતાઓ, અગ્નિ, ચંદ્ર અને સૂર્ય — બધા જ મારા અસીમ પરાક્રમને જોઈ લેશે, જે બલિના યજ્ઞમાં વિષ્ણુએ બતાવેલો ભયાનક બળ જેવું જ હશે.
સ એવમુક્ત્વા ત્રિદશેન્દ્રશત્રુ- રાપૃચ્છ્ય રાજાનમદીનસત્ત્વઃ। સમારુરોહાનિલતુલ્યવેગં રથં ખરશ્રેષ્ઠસમાધિયુક્તમ્
આ રીતે કહીને, દેવતાઓના શત્રુ ઇન્દ્રજિતે, જેનું મન અડગ હતું, રાજાને વિદાય લીધી અને પવન જેવી ઝડપ ધરાવતો, શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ જોડાયેલો રથ ચડીને નીકળી પડ્યો.
સમાસ્થાય મહાતેજા રથં હરિરથોપમમ્। જગામ સહસા તત્ર યત્ર યુદ્ધમરિંદમઃ
મહાન તેજ ધરાવતો ઇન્દ્રજિત દેવરથ સમાન પોતાના રથ પર બેઠો અને ઝડપથી ત્યાં ગયો, જ્યાં શત્રુઓને હરાવનાર યુદ્ધ કરી રહ્યો હતો.
તં પ્રસ્થિતં મહાત્માનમનુજગ્મુર્મહાબલાઃ। સંહર્ષમાણા બહવો ધનુઃપ્રવરપાણયઃ
પછી અનેક શક્તિશાળી યોદ્ધાઓ, ઉત્તમ ધનુષ્ય લઈને, આનંદિત થઈને, એ મહાન આત્માવાળાને અનુસરીને નીકળી પડ્યા.
ગજસ્કન્ધગતાઃ કેચિત્ કેચિત્ પરમવાજિભિઃ। વ્યાઘ્રવૃશ્ચિકમાર્જારખરોષ્ટ્રૈશ્ચ ભુજઙ્ગમૈઃ
કેટલાક યોદ્ધાઓ હાથીઓ પર બેઠેલા હતા, કેટલાક શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ પર, તો કેટલાક વાઘ, વિચ્છુ, બિલાડી, ગધેડા, ઊંટ અને સાપ જેવા પ્રાણીઓ પર સવાર હતા.
વરાહૈઃ શ્વાપદૈઃ સિંહૈર્જમ્બુકૈઃ પર્વતોપમૈઃ। કાકહંસમયૂરૈશ્ચ રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ
કેટલાક યોદ્ધાઓ વનદુક્કર, જંગલી પ્રાણીઓ, સિંહ, પહાડ જેટલા મોટા ગીધ, કાગડા, હંસ અને મોર સાથે, ભયાનક પરાક્રમ ધરાવતા રાક્ષસો તરીકે આગળ વધ્યા.
પ્રાસપટ્ટિશનિસ્ત્રિંશપરશ્વધગદાધરાઃ। ભુશુણ્ડિમુદ્ગરાયષ્ટિશતઘ્નીપરિઘાયુધાઃ
તેઓએ ભાલા, ભાલ, તલવાર, કુહાડી, ગદા, મુઠ્ઠી, મુગદર, લોખંડની લાઠી અને દંડ જેવા શસ્ત્રો લઈને કૂચ કરી.
સ શઙ્ખનિનદૈઃ પૂર્ણૈર્ભેરીણાં ચાપિ નિઃસ્વનૈઃ। જગામ ત્રિદશેન્દ્રારિરાજિં વેગેન વીર્યવાન્
શંખના ગર્જન અને ઢોલના ગુંજથી આખું મેદાન ગુંજી ઉઠ્યું, અને દેવતાઓના દુશ્મન, પરાક્રમી અને બલવાન ઇન્દ્રજિત ઝડપથી યુદ્ધભૂમિ તરફ આગળ વધ્યો.
સ શઙ્ખશશિવર્ણેન છત્રેણ રિપુસૂદનઃ। રરાજ પ્રતિપૂર્ણેન નભશ્ચન્દ્રમસા યથા
શત્રુઓના વિનાશક ઇન્દ્રજિત શંખ જેવી ધોળી છત્રીથી શોભતો હતો, જે આખી ભરાઈ ગઈ હતી, જાણે આકાશમાં પૂર્ણ ચંદ્ર પ્રકાશતો હોય.
વીજ્યમાનસ્તતો વીરો હૈમૈર્હેમવિભૂષણઃ। ચારુચામરમુખ્યૈશ્ચ મુખ્યઃ સર્વધનુષ્મતામ્
પછી એ વીર, સોનાના આભૂષણોથી શોભતો, સુંદર સોનાની ચામરોથી પંખો પાડવામાં આવતો અને બધા ધનુર્ધારોમાં શ્રેષ્ઠ જણાતો હતો.
સ તુ દૃષ્ટ્વા વિનિર્યાન્તં બલેન મહતા વૃતમ્। રાક્ષસાધિપતિઃ શ્રીમાન્ રાવણઃ પુત્રમબ્રવીત્
જ્યારે રાવણે જોયું કે તેનો પુત્ર વિશાળ સેના સાથે બહાર નીકળી રહ્યો છે, ત્યારે એ મહિમાવાન રાક્ષસરાજ રાવણે પોતાના પુત્રને કહ્યું.
ત્વમપ્રતિરથઃ પુત્ર ત્વયા વૈ વાસવો જિતઃ। કિં પુનર્માનુષં ધૃષ્યં નિહનિષ્યસિ રાઘવમ્
પુત્ર, તું તો યુદ્ધમાં અપરાજેય છે; તારા હાથમાં તો ઇન્દ્ર પણ હાર્યો છે. તો પછી માનવ રાઘવને મારવો તો તારા માટે શું મુશ્કેલ છે? તું તેને ચોક્કસ મારી નાખીશ.
તથોક્તો રાક્ષસેન્દ્રેણ પ્રત્યગૃહ્ણાન્મહાશિષઃ। તતસ્ત્વિન્દ્રજિતા લઙ્કા સૂર્યપ્રતિમતેજસા
રાક્ષસરાજ રાવણના આવા આશીર્વાદભર્યા શબ્દો સાંભળી, મહાન ઇન્દ્રજિતે એ આશીર્વાદ સ્વીકાર્યા અને પછી સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતો ઇન્દ્રજિત લંકામાં પ્રવેશ્યો.
રરાજાપ્રતિવીર્યેણ દ્યૌરિવાર્કેણ ભાસ્વતા। સ સમ્પ્રાપ્ય મહાતેજા યુદ્ધભૂમિમરિંદમઃ
તે અપરમિત શક્તિથી તેજસ્વી બનીને, જેમ આકાશમાં તેજસ્વી સૂર્ય ઝગમગે છે તેમ, એ મહાન પરાક્રમી અને દુશ્મનોનો વિનાશક યુદ્ધભૂમિ પર પહોંચ્યો.
સ્થાપયામાસ રક્ષાંસિ રથં પ્રતિ સમન્તતઃ। તતસ્તુ હુતભોક્તારં હુતભુક્સદૃશપ્રભઃ
એણે પોતાની રથની ચારે બાજુ રાક્ષસોને રક્ષા માટે ગોઠવ્યા; પછી અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતો, યજ્ઞ માટે તૈયાર થયો.
જુહુવે રાક્ષસશ્રેષ્ઠો વિધિવન્મન્ત્રસત્તમૈઃ। સ હવિર્લાજસત્કારૈર્માલ્યગન્ધપુરસ્કૃતૈઃ
રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એણે વિધિ પ્રમાણે શ્રેષ્ઠ મંત્રો સાથે અગ્નિમાં હોળી અર્પણ કરી; એ હવનમાં જૌ, ફૂલોની માળા અને સુગંધિત વસ્તુઓ પણ અર્પણ કરી.
જુહુવે પાવકં તત્ર રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્। શસ્ત્રાણિ શરપત્રાણિ સમિધોઽથ બિભીતકાઃ
ત્યાં એ પરાક્રમી રાક્ષસ રાજાએ અગ્નિમાં શસ્ત્રો, બાણના પાંખ, લાકડાં અને બિભીતકાં ફળો અર્પણ કર્યા.
લોહિતાનિ ચ વાસાંસિ સ્રુવં કાર્ષ્ણાયસં તથા। સ તત્રાગ્નિં સમાસ્તીર્ય શરપત્રૈઃ સતોમરૈઃ
એણે લાલ કપડાં અને કાળી લોખંડની ચમચી પણ અર્પણ કરી; પછી એણે અગ્નિને બાણના પાંખ અને ભાલાંથી ગોઠવી.
છાગસ્ય કૃષ્ણવર્ણસ્ય ગલં જગ્રાહ જીવતઃ। સકૃદેવ સમિદ્ધસ્ય વિધૂમસ્ય મહાર્ચિષઃ
એણે જીવતા કાળાં બકરાંનું ગળું પકડી લીધું; એ સમયે અગ્નિ ધૂમરહિત અને મહાન જ્વાળાઓ સાથે પ્રગટ થયો.
બભૂવુસ્તાનિ લિઙ્ગાનિ વિજયં યાન્યદર્શયન્। પ્રદક્ષિણાવર્તશિખસ્તપ્તકાઞ્ચનસંનિભઃ
એ સમયે વિજયના શુભ સંકેતો દેખાયા: અગ્નિની જ્વાળા જમણેથી વળી અને તપેલા સોનાની જેમ તેજસ્વી બની.
હવિસ્તત્ પ્રતિજગ્રાહ પાવકઃ સ્વયમુત્થિતઃ। સોઽસ્ત્રમાહારયામાસ બ્રાહ્મમસ્ત્રવિશારદઃ
પછી અગ્નિએ પોતે જ હોળી સ્વીકારી; ત્યારબાદ, બ્રહ્માસ્ત્રમાં નિપુણ એણે એ શસ્ત્રનું આહવાન કર્યું.
ધનુશ્ચાત્મરથં ચૈવ સર્વં તત્રાભ્યમન્ત્રયત્। તસ્મિન્નાહૂયમાનેઽસ્ત્રે હૂયમાને ચ પાવકે। સાર્કગ્રહેન્દુનક્ષત્રં વિતત્રાસ નભસ્થલમ્
એણે પોતાનું ધનુષ્ય, રથ અને બધું શસ્ત્રસામાન મંત્રોથી પવિત્ર કર્યું; જ્યારે એ શસ્ત્રનું આહવાન અને અગ્નિમાં હવન થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે આખું આકાશ, સૂર્ય-ચંદ્ર-તારાઓ સહિત, ધ્રૂજી ઉઠ્યું.
સ પાવકં પાવકદીપ્તતેજા હુત્વા મહેન્દ્રપ્રતિમપ્રભાવઃ। સચાપબાણાસિરથાશ્વસૂતઃ ખેઽન્તર્દધેઽઽત્માનમચિન્ત્યવીર્યઃ
પછી, અગ્નિમાં હવન કરીને, અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતો અને મહેન્દ્ર જેવો પરાક્રમ ધરાવતો, ધનુષ્ય, બાણ, તલવાર, રથ, ઘોડા અને રથચાલક સાથે, એ અદભૂત શક્તિ ધરાવતો આકાશમાં અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તતો હયરથાકીર્ણં પતાકાધ્વજશોભિતમ્। નિર્યયૌ રાક્ષસબલં નર્દમાનં યુયુત્સયા
પછી ઘોડા અને રથોથી ભરેલું, ધ્વજાઓ અને પટાકાઓથી શોભાયમાન રાક્ષસ સેના, યુદ્ધની ઈચ્છાથી ગર્જના કરતી બહાર નીકળી.
તે શરૈર્બહુભિશ્ચિત્રૈસ્તીક્ષ્ણવેગૈરલંકૃતૈઃ। તોમરૈરઙ્કુશૈશ્ચાપિ વાનરાઞ્જઘ્નુરાહવે
એ રાક્ષસોએ અનેક તીખા અને ઝડપદાર બાણો, ભાલાં અને અંકુશોથી વાનરોને યુદ્ધમાં ઘાયલ કર્યા.
રાવણિસ્તુ સુસંક્રુદ્ધસ્તાન્ નિરીક્ષ્ય નિશાચરાન્। હૃષ્ટા ભવન્તો યુધ્યન્તુ વાનરાણાં જિઘાંસયા
પણ રાવણ તો ખૂબ જ ક્રોધિત થયો અને એ રાત્રિચર રાક્ષસોને જોઈને કહ્યું: 'આનંદથી યુદ્ધ કરો અને વાનરોનો નાશ કરો!'
તતસ્તે રાક્ષસાઃ સર્વે ગર્જન્તો જયકાંક્ષિણઃ। અભ્યવર્ષંસ્તતો ઘોરં વાનરાન્ શરવૃષ્ટિભિઃ
પછી બધા રાક્ષસો વિજયની આશાથી ગર્જના કરતા, વાનરો પર ભયાનક બાણવર્ષા વરસાવા લાગ્યા.
સ તુ નાલીકનારાચૈર્ગદાભિર્મુસલૈરપિ। રક્ષોભિઃ સંવૃતઃ સંખ્યે વાનરાન્ વિચકર્ષ હ
યુદ્ધમાં રાક્ષસોએ નાળિકા, નારાચ, ગદા અને મુસલોથી ઘેરીને વાનરોને હાંકી કાઢ્યા.
તે વધ્યમાનાઃ સમરે વાનરાઃ પાદપાયુધાઃ। અભ્યવર્ષન્ત સહસા રાવણિં શૈલપાદપૈઃ
યુદ્ધમાં માર ખાતા વાનરો વૃક્ષોને શસ્ત્ર તરીકે ઉઠાવી, અચાનક રાવણ પર પર્વતોના શિખરો અને વૃક્ષો વરસાવા લાગ્યા.
ઇન્દ્રજિત્ તુ તદા ક્રુદ્ધો મહાતેજા મહાબલઃ। વાનરાણાં શરીરાણિ વ્યધમદ્ રાવણાત્મજઃ
પછી રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિત, અત્યંત ક્રોધિત અને મહા તેજસ્વી તથા બલવાન, એણે વાનરોએ શરીરો પર ઘાતક પ્રહાર કર્યા.