યે તુ પૂર્વં મહાત્માનઃ કુમ્ભકર્ણેન પાતિતાઃ। તે સ્વસ્થા વાનરશ્રેષ્ઠાઃ સુગ્રીવમુપતસ્થિરે
જે મહાન વાનરો પહેલાં કુંભકર્ણના હાથે પડી ગયા હતા, તેઓ હવે સ્વસ્થ થઈને વાનરોના શ્રેષ્ઠ સુગ્રીવ પાસે આવ્યા.
પ્રેક્ષમાણઃ સ સુગ્રીવો દદૃશે હરિવાહિનીમ્। નરાન્તકભયત્રસ્તાં વિદ્રવન્તીં યતસ્તતઃ
સુગ્રીવે જોયું કે વાનર સેના નરાંતકના ભયથી બધાજ દિશામાં ભાગી રહી છે.
વિદ્રુતાં વાહિનીં દૃષ્ટ્વા સ દદર્શ નરાન્તકમ્। ગૃહીતપ્રાસમાયાન્તં હયપૃષ્ઠપ્રતિષ્ઠિતમ્
સેના વિખેરાઈ ગઈ તે જોઈને સુગ્રીવે નરાંતકને ભાલા સાથે ઘોડા પર આવે છે તેમ જોયો.
દૃષ્ટ્વોવાચ મહાતેજાઃ સુગ્રીવો વાનરાધિપઃ। કુમારમઙ્ગદં વીરં શક્રતુલ્યપરાક્રમમ્
આ જોઈને મહાતેજી વાનરોના રાજા સુગ્રીવે વીર કુમાર અંગદને, જેની પરાક્રમ ઇન્દ્ર સમાન હતી, કહ્યું.
ગચ્છૈનં રાક્ષસં વીરં યોઽસૌ તુરગમાસ્થિતઃ। ક્ષોભયન્તં હરિબલં ક્ષિપ્રં પ્રાણૈર્વિયોજય
એ રાક્ષસ વીર, જે ઘોડા પર બેસીને વાનર સેના ઉથલાવી રહ્યો છે, ત્યાં તું જલદી જા અને તેને તરત જ જીવથી વિમુક્ત કરી દે.
સ ભર્તુર્વચનં શ્રુત્વા નિષ્પપાતાઙ્ગદસ્તદા। અનીકાન્મેઘસંકાશાદંશુમાનિવ વીર્યવાન્
માલિકના આદેશ સાંભળીને વીર અંગદ વાદળના સમૂહમાંથી પ્રકાશિત થતા સૂર્યની જેમ સેનામાંથી બહાર કૂદી પડ્યો.
શૈલસંઘાતસંકાશો હરીણામુત્તમોઽઙ્ગદઃ। રરાજાઙ્ગદસંનદ્ધઃ સધાતુરિવ પર્વતઃ
વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અંગદ પર્વતના સમૂહ જેવો દેખાતો અને સોનાના આભૂષણોથી શોભતો, словно ધાતુથી ભરેલા પર્વત જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
નિરાયુધો મહાતેજાઃ કેવલં નખદંષ્ટ્રવાન્। નરાન્તકમભિક્રમ્ય વાલિપુત્રોઽબ્રવીદ્ વચઃ
હથિયાર વિના, માત્ર નખ અને દાંતથી સજ્જ, મહાતેજી વાલીપુત્ર અંગદ નરાંતક પાસે ગયો અને કહ્યું.
તિષ્ઠ કિં પ્રાકૃતૈરેભિર્હરિભિસ્ત્વં કરિષ્યસિ। અસ્મિન્ વજ્રસમસ્પર્શં પ્રાસં ક્ષિપ્ર મમોરસિ
"થેર! આ સામાન્ય વાનરો સાથે તું શું કરી શકે? તારો વીજળી જેવો ભાલો જલદી મારા છાતી પર ફેંક."
અઙ્ગદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રચુક્રોધ નરાન્તકઃ। સંદશ્ય દશનૈરોષ્ઠં નિઃશ્વસ્ય ચ ભુજંગવત્। અભિગમ્યાઙ્ગદં ક્રુદ્ધો વાલિપુત્રં નરાન્તકઃ
અંગદના શબ્દો સાંભળીને નરાંતક ખૂબ ગુસ્સે થયો, દાંતથી ઓઠ ચાવી, સાપની જેમ શ્વાસ ફૂંકી અને ક્રોધથી વાલીપુત્ર અંગદ પાસે આવી ગયો.
સ પ્રાસમાવિધ્ય તદાઙ્ગદાય સમુજ્જ્વલન્તં સહસોત્સસર્જ। સ વાલિપુત્રોરસિ વજ્રકલ્પે બભૂવ ભગ્નો ન્યપતચ્ચ ભૂમૌ
પછી નરાંતકે તેજસ્વી ભાલા ઉંચાવીને અંગદ પર જોરથી ફેંક્યો, પણ વાલીપુત્રના વજ્ર સમાન છાતી પર લાગતાં ભાલો તૂટી ગયો અને જમીન પર પડી ગયો.
તં પ્રાસમાલોક્ય તદા વિભગ્નં સુપર્ણકૃત્તોરગભોગકલ્પમ્। તલં સમુદ્યમ્ય સ વાલિપુત્ર- સ્તુરંગમસ્યાભિજઘાન મૂર્ધ્નિ
ભાલો તૂટી ગયેલો જોઈને, જે ગરુડ દ્વારા કાપેલી સાપની લપટ જેવી લાગતી હતી, વાલીપુત્ર અંગદે હાથ ઉંચાવીને ઘોડાની માથા પર જોરદાર માર્યો.
નિમગ્નપાદઃ સ્ફુટિતાક્ષિતારો નિષ્ક્રાન્તજિહ્વોઽચલસંનિકાશઃ। સ તસ્ય વાજી નિપપાત ભૂમૌ તલપ્રહારેણ વિકીર્ણમૂર્ધા
ઘોડાની પગ જમીનમાં ડૂબી ગઈ, ધુરા તૂટી ગયા, જીભ બહાર આવી ગઈ અને પર્વત જેવા દેખાતા તે ઘોડો અંગદના હાથના પ્રહારથી માથું ફાટી જમીન પર પડી ગયો.
નરાન્તકઃ ક્રોધવશં જગામ હતં તુરંગં પતિતં સમીક્ષ્ય। સ મુષ્ટિમુદ્યમ્ય મહાપ્રભાવો જઘાન શીર્ષે યુધિ વાલિપુત્રમ્
પોતાનો ઘોડો મરી ગયો અને જમીન પર પડેલો જોઈને નરાંતક ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો; મહાપ્રભાવી એ મુઠ્ઠી ઉંચાવીને યુદ્ધમાં વાલીપુત્રના માથા પર માર્યો.
અથાઙ્ગદો મુષ્ટિવિશીર્ણમૂર્ધા સુસ્રાવ તીવ્રં રુધિરં ભૃશોષ્ણમ્। મુહુર્વિજજ્વાલ મુમોહ ચાપિ સંજ્ઞાં સમાસાદ્ય વિસિસ્મિયે ચ
પછી અંગદના માથા પર મુઠ્ઠીનો પ્રહાર થતાં તેનું માથું ફાટી ગયું અને ગરમ લોહી વહેવા લાગ્યું; વારંવાર તે તેજસ્વી થયો, બેહોશ થયો, ફરી સંજ્ઞાનમાં આવ્યો અને આશ્ચર્યચકિત થયો.
અથાઙ્ગદો મૃત્યુસમાનવેગં સંવર્ત્ય મુષ્ટિં ગિરિશૃઙ્ગકલ્પમ્। નિપાતયામાસ તદા મહાત્મા નરાન્તકસ્યોરસિ વાલિપુત્રઃ
પછી અંગદે મૃત્યુની ઝડપથી, પર્વતની શિખર જેવી મુઠ્ઠી બનાવી, મહાત્મા વાલીપુત્રે નરાંતકના છાતી પર જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
સ મુષ્ટિનિર્ભિન્નનિમગ્નવક્ષા જ્વાલા વમન્ શોણિતદિગ્ધગાત્રઃ। નરાન્તકો ભૂમિતલે પપાત યથાચલો વજ્રનિપાતભગ્નઃ
નરાંતકની છાતી મુઠ્ઠીથી ફાટી અને ડૂબી ગઈ, તે અગ્નિ ઉગાળી રહ્યો હતો અને શરીર લોહીથી લિપ્ત હતો; તે પર્વત પર વજ્રના પ્રહારથી તૂટી ગયેલા પર્વતની જેમ જમીન પર પડ્યો.
તદાન્તરિક્ષે ત્રિદશોત્તમાનાં વનૌકસાં ચૈવ મહાપ્રણાદઃ। બભૂવ તસ્મિન્ નિહતેઽગ્ર્યવીર્યે નરાન્તકે વાલિસુતેન સંખ્યે
પછી વાલીપુત્ર દ્વારા યુદ્ધમાં પરાક્રમી નરાંતકના મૃત્યુ સમયે, આકાશમાં દેવો અને વનવાસીઓ તરફથી મહા ગર્જના ઉઠી.
અથાઙ્ગદો રામમનઃપ્રહર્ષણં સુદુષ્કરં તં કૃતવાન્ હિ વિક્રમમ્। વિસિસ્મિયે સોઽપ્યથ ભીમકર્મા પુનશ્ચ યુદ્ધે સ બભૂવ હર્ષિતઃ
પછી અંગદે રામના મનને આનંદિત કરતું અને અત્યંત કઠિન કાર્ય કર્યું, પોતે પણ પોતાના ભયાનક કાર્યથી આશ્ચર્યમાં પડ્યો અને યુદ્ધમાં ફરી ખુશ થયો.
thumb|સપ્તતિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તતિતમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં હવે સત્તરમો સર્ગ સાંભળો.
નરાન્તકં હતં દૃષ્ટ્વા ચુક્રુશુર્નૈર્ઋતર્ષભાઃ। દેવાન્તકસ્ત્રિમૂર્ધા ચ પૌલસ્ત્યશ્ચ મહોદરઃ
નરાંતકના મૃત્યુને જોઈને, નૈરૃતોના શ્રેષ્ઠ — દેવાંતક, ત્રિશિરા, પૌલસ્ત્ય અને મહોદર — ચીસ પાડી.
આરૂઢો મેઘસંકાશં વારણેન્દ્રં મહોદરઃ। વાલિપુત્રં મહાવીર્યમભિદુદ્રાવ વેગવાન્
મહોદર ઝડપથી મેઘ સમાન કાળા મહા હાથી પર ચડીને વાલીપુત્ર અંગદ પર ચઢી આવ્યો.
ભ્રાતૃવ્યસનસંતપ્તસ્તદા દેવાન્તકો બલી। આદાય પરિઘં ઘોરમઙ્ગદં સમભિદ્રવત્
ભાઈના દુઃખથી દગ્ધ થયેલા શક્તિશાળી દેવાંતકે ભયાનક લોખંડની ગદા લઈ અંગદ પર દોડી આવ્યો.
રથમાદિત્યસંકાશં યુક્તં પરમવાજિભિઃ। આસ્થાય ત્રિશિરા વીરો વાલિપુત્રમથાભ્યગાત્
વીર ત્રિશિરાએ સૂર્ય સમાન તેજવાળું અને ઉત્તમ ઘોડાઓ જોડાયેલું રથ ચડીને વાલીપુત્ર અંગદ તરફ આગળ વધ્યો.
સ ત્રિભિર્દેવદર્પઘ્નૈ રાક્ષસેન્દ્રૈરભિદ્રુતઃ। વૃક્ષમુત્પાટયામાસ મહાવિટપમઙ્ગદઃ
આ ત્રણ દેવોના અહંકાર નાશક રાક્ષસો દ્વારા ઘેરાયેલા અંગદે વિશાળ અને ફેલાયેલી ડાળવાળું વૃક્ષ ઉખાડી લીધું.
દેવાન્તકાય તં વીરશ્ચિક્ષેપ સહસાઙ્ગદઃ। મહાવૃક્ષં મહાશાખં શક્રો દીપ્તામિવાશનિમ્
પછી વીર અંગદે એ મહાવૃક્ષ, વિશાળ શાખાવાળું, અચાનક દેવાંતક પર ફેંક્યું, જેમ ઇન્દ્ર તેજસ્વી વીજળી ફેંકે છે.
ત્રિશિરાસ્તં પ્રચિચ્છેદ શરૈરાશીવિષોપમૈઃ। સ વૃક્ષં કૃત્તમાલોક્ય ઉત્પપાત તદાઙ્ગદઃ
ત્રિશિરાએ એ વૃક્ષને ઝેરી સાપ જેવી તીક્ષ્ણ બાણોથી કાપી નાખ્યું; એ વૃક્ષ કાપાયેલું જોઈને અંગદે તુરત જ ઉછળી પડ્યો.
સ વવર્ષ તતો વૃક્ષાન્ શિલાશ્ચ કપિકુઞ્જરઃ। તાન્ પ્રચિચ્છેદ સંક્રુદ્ધસ્ત્રિશિરા નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી વાનરસેનાના મુખ્યે વૃક્ષો અને પથ્થરો વરસાવ્યા, પણ ક્રોધિત ત્રિશિરાએ તીક્ષ્ણ બાણોથી બધાં કાપી નાંખ્યા.
પરિઘાગ્રેણ તાન્ વૃક્ષાન્ બભઞ્જ સ મહોદરઃ। ત્રિશિરાશ્ચાઙ્ગદં વીરમભિદુદ્રાવ સાયકૈઃ
મહોદરે પોતાના ગદાના અગ્રથી એ વૃક્ષોને તોડી નાંખ્યા, અને ત્રિશિરાએ વીર અંગદ પર બાણો ચલાવીને હુમલો કર્યો.
ગજેન સમભિદ્રુત્ય વાલિપુત્રં મહોદરઃ। જઘાનોરસિ સંક્રુદ્ધસ્તોમરૈર્વજ્રસંનિભૈઃ
મહોદરે હાથી પર ચઢીને વાલીપુત્ર પર તોફાન સાથે ધાવ્યા અને વીજળી જેવી તીક્ષ્ણ ભાલાઓથી તેની છાતી પર ઘા કર્યા.