ઇતિ કૃત્વા મતિં વીરાઃ સંજગ્મુઃ સંયુગાર્થિનઃ। જગર્જુશ્ચ પ્રણેદુશ્ચ ચિક્ષિપુશ્ચાપિ સાયકાન્
આ રીતે મનમાં નિશ્ચય કરીને, એ વીરોએ યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા; તેઓ ગર્જના કરતા, શંખ વગાડતા અને તીરો વરસાવતા હતા.
જગૃહુશ્ચ મહાત્માનો નિર્યાન્તો યુદ્ધદુર્મદાઃ। ક્ષ્વેડિતાસ્ફોટિતાનાં વૈ સંચચાલેવ મેદિની
મહાન આત્માઓ, યુદ્ધમાં ઉગ્ર બનીને, શસ્ત્રો લઈને બહાર નીકળ્યા; તેમની ગર્જના અને ઘા પડવાના અવાજથી ધરતી ધ્રૂજી ઉઠી હતી.
રક્ષસાં સિંહનાદૈશ્ચ સંસ્ફોટિતમિવામ્બરમ્। તેઽભિનિષ્ક્રમ્ય મુદિતા રાક્ષસેન્દ્રા મહાબલાઃ
રાક્ષસોની સિંહગર્જનાથી આકાશ ધ્રૂજી ઉઠ્યું હતું; એ મહાબલી રાક્ષસ રાજાઓ આનંદથી બહાર નીકળ્યા.
દદૃશુર્વાનરાનીકં સમુદ્યતશિલાનગમ્। હરયોઽપિ મહાત્માનો દદૃશૂ રાક્ષસં બલમ્
તેમણે વાનરોની સેના જોઈ, જે પથ્થરો અને વૃક્ષો ઉંચકીને ઉભી હતી; અને મહાન વાનરોએ પણ રાક્ષસોની સેના જોઈ.
હસ્ત્યશ્વરથસમ્બાધં કિઙ્કિણીશતનાદિતમ્। નીલજીમૂતસંકાશં સમુદ્યતમહાયુધમ્
હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી, સોંસો ઘંટની ઝાંઝર વાગતી, નીલ વાદળ જેવી કાળી અને મહાન શસ્ત્રોથી સજ્જ એવી સેના હતી.
દીપ્તાનલરવિપ્રખ્યૈર્નૈર્ઋતૈઃ સર્વતો વૃતમ્। તદ્ દૃષ્ટ્વા બલમાયાતં લબ્ધલક્ષાઃ પ્લવઙ્ગમાઃ
ચારે બાજુથી રાત્રિચરોથી ઘેરાયેલી, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી એ સેના જોઈને વાનરોને પોતાનું લક્ષ્ય મળી ગયું.
સમુદ્યતમહાશૈલાઃ સમ્પ્રણેદુર્મુહુર્મુહુઃ। અમૃષ્યમાણા રક્ષાંસિ પ્રતિનર્દન્ત વાનરાઃ
મહાન પર્વતો ઉંચકીને તેઓ વારંવાર ગર્જના કરતા; રાક્ષસોને સહન ન કરી શકી વાનરો પણ જવાબમાં ગર્જના કરતા.
તતઃ સમુત્કૃષ્ટરવં નિશમ્ય રક્ષોગણા વાનરયૂથપાનામ્। અમૃષ્યમાણાઃ પરહર્ષમુગ્રં મહાબલા ભીમતરં પ્રણેદુઃ
પછી, રાક્ષસો અને વાનર યૂથપતિઓના ઉંચા અવાજો સાંભળી, મહાબલી રાક્ષસો દુશ્મનોના ઉગ્ર આનંદને સહન ન કરી શકી, વધુ ભયાનક રીતે ગર્જના કરી.
તે રાક્ષસબલં ઘોરં પ્રવિશ્ય હરિયૂથપાઃ। વિચેરુરુદ્યતૈઃ શૈલૈર્નગાઃ શિખરિણો યથા
એ વાનર યૂથપતિઓ ભયાનક રાક્ષસ સેના વચ્ચે પ્રવેશી, ઊંચા પર્વતો ઉંચકીને પર્વતો વચ્ચેના શિખરો જેવી રીતે ફરતા હતા.
કેચિદાકાશમાવિશ્ય કેચિદુર્વ્યાં પ્લવઙ્ગમાઃ। રક્ષઃસૈન્યેષુ સંક્રુદ્ધાઃ કેચિદ્ દ્રુમશિલાયુધાઃ
કેટલાક વાનરો આકાશમાં ઉડી ગયા, કેટલાક જમીન પર પડ્યા, અને કેટલાક ક્રોધથી વૃક્ષો અને પથ્થરો શસ્ત્ર બનાવી રાક્ષસ સેના પર તૂટી પડ્યા.
દ્રુમાંશ્ચ વિપુલસ્કન્ધાન્ ગૃહ્ય વાનરપુઙ્ગવાઃ। તદ્ યુદ્ધમભવદ્ ઘોરં રક્ષોવાનરસંકુલમ્
મોટા અને જાડા થડવાળા વૃક્ષો પકડીને વાનર શ્રેષ્ઠોએ એ યુદ્ધને ભયાનક બનાવી દીધું, જ્યાં રાક્ષસો અને વાનરો ભેગા થયા હતા.
તે પાદપશિલાશૈલૈશ્ચક્રુર્વૃષ્ટિમનૂપમામ્। બાણૌઘૈર્વાર્યમાણાશ્ચ હરયો ભીમવિક્રમાઃ
વૃક્ષો, પથ્થરો અને પર્વતોની અવિરત વરસાદ વરસાવી, ભયાનક પરાક્રમી વાનરો તીરોની વરસાદ વચ્ચે પણ આગળ વધતા રહ્યા.
સિંહનાદાન્ વિનેદુશ્ચ રણે રાક્ષસવાનરાઃ। શિલાભિશ્ચૂર્ણયામાસુર્યાતુધાનાન્ પ્લવઙ્ગમાઃ
યુદ્ધમાં રાક્ષસો અને વાનરો સિંહ જેવી ગર્જના કરતા; વાનરો પથ્થરો વડે રાક્ષસોને ચૂરચૂર કરી નાખતા.
નિર્જઘ્નુઃ સંયુગે ક્રુદ્ધાઃ કવચાભરણાવૃતાન્। કેચિદ્ રથગતાન્ વીરાન્ ગજવાજિગતાનપિ
ક્રોધથી ભરાયેલા વાનરો એ યુદ્ધમાં કવચ અને આભૂષણોથી સજ્જ એવા રાક્ષસોને, કેટલાક રથ પર, અને કેટલાક હાથી-ઘોડા પર બેઠેલા વીર રાક્ષસોને પણ પરાસ્ત કર્યા.
નિર્જઘ્નુઃ સહસાઽઽપ્લુત્ય યાતુધાનાન્ પ્લવઙ્ગમાઃ। શૈલશૃઙ્ગાન્વિતાઙ્ગાસ્તે મુષ્ટિભિર્વાન્તલોચનાઃ
વાનરો અચાનક ઉછળીને, પોતાના શરીર પર પહાડની ચોટીઓ લઈને, લોહીથી લથપથ મુઠ્ઠીઓ અને ગુસ્સે ભરેલા આંખો સાથે, રાક્ષસોને માર્યા.
ચેલુઃ પેતુશ્ચ નેદુશ્ચ તત્ર રાક્ષસપુઙ્ગવાઃ। રાક્ષસાશ્ચ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્બિભિદુઃ કપિકુઞ્જરાન્
ત્યાં રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા કેટલાક લથડ્યા, પડી ગયા અને ગર્જના કરી; અને રાક્ષસોએ તીક્ષ્ણ બાણોથી વાનરો અને હાથીઓને ભેદી નાખ્યા.
શૂલમુદ્ગરખડ્ગૈશ્ચ જઘ્નુઃ પ્રાસૈશ્ચ શક્તિભિઃ। અન્યોન્યં પાતયામાસુઃ પરસ્પરજયૈષિણઃ
શૂળ, ગદા, તલવાર, ભાલા અને શક્તિથી બંને પક્ષે એકબીજાને માર્યા, દરેક પોતાના વિજય માટે ઝઝૂમતો હતો.
રિપુશોણિતદિગ્ધાઙ્ગાસ્તત્ર વાનરરાક્ષસાઃ। તતઃ શૈલૈશ્ચ ખડ્ગૈશ્ચ વિસૃષ્ટૈર્હરિરાક્ષસૈઃ
શત્રુના લોહીથી લથપથ શરીરવાળા વાનરો અને રાક્ષસોએ ત્યાં એકબીજા પર પહાડ અને તલવારો ફેંકી માર્યા.
મુહૂર્તેનાવૃતા ભૂમિરભવચ્છોણિતોક્ષિતા। વિકીર્ણૈઃ પર્વતાકારૈ રક્ષોભિરભિમર્દિતૈઃ। આસીદ્ વસુમતી પૂર્ણા તદા યુદ્ધમદાન્વિતૈઃ
થોડા જ સમયમાં ધરતી લોહીથી ભીંજાઈ ગઈ, પહાડ જેવાં રાક્ષસોના મૃતદેહોથી છવાઈ ગઈ, અને યુદ્ધના ઉન્માદમાં મસ્ત થયેલાઓથી ભૂમિ ભરાઈ ગઈ.
આક્ષિપ્તાઃ ક્ષિપ્યમાણાશ્ચ ભગ્નશૈલાશ્ચ વાનરાઃ। પુનરઙ્ગૈસ્તદા ચક્રુરાસન્ના યુદ્ધમદ્ભુતમ્
ટૂટી ગયેલા પહાડોથી ફેંકાયેલા અને ઘાયલ થયેલા વાનરો એ ફરી પોતાના શરીરથી નજીક જઈને અદ્ભુત યુદ્ધ કર્યું.
વાનરાન્ વાનરૈરેવ જઘ્નુસ્તે નૈર્ઋતર્ષભાઃ। રાક્ષસાન્ રાક્ષસૈરેવ જઘ્નુસ્તે વાનરા અપિ
શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોએ વાનરોને વાનરો વડે માર્યા, અને વાનરો એ પણ રાક્ષસોને રાક્ષસો વડે પરાસ્ત કર્યા.
આક્ષિપ્ય ચ શિલાઃ શૈલાઞ્જઘ્નુસ્તે રાક્ષસાસ્તદા। તેષાં ચાચ્છિદ્ય શસ્ત્રાણિ જઘ્નૂ રક્ષાંસિ વાનરાઃ
તે સમયે રાક્ષસોએ પથ્થરો અને પહાડો ફેંકી પોતાના દુશ્મનોને માર્યા; અને વાનરો એ તેમના શસ્ત્રો તોડી રાક્ષસોને પરાજિત કર્યા.
નિર્જઘ્નુઃ શૈલશૃઙ્ગૈશ્ચ બિભિદુશ્ચ પરસ્પરમ્। સિંહનાદાન્ વિનેદુશ્ચ રણે રાક્ષસવાનરાઃ
રાક્ષસો અને વાનરો એ પહાડની ચોટીઓથી એકબીજાને માર્યા અને ભાંગ્યા; યુદ્ધમાં બંને પક્ષે સિંહ જેવી ગર્જના કરી.
છિન્નવર્મતનુત્રાણા રાક્ષસા વાનરૈર્હતાઃ। રુધિરં પ્રસૃતાસ્તત્ર રસસારમિવ દ્રુમાઃ
રાક્ષસોના કવચ અને શરીર રક્ષણ તૂટી ગયા, અને વાનરોના હાથથી માર્યા ગયા; તેમનું લોહી ત્યાં વૃક્ષમાંથી રસ નીકળે તેમ વહેવા લાગ્યું.
રથેન ચ રથં ચાપિ વારણેનાપિ વારણમ્। હયેન ચ હયં કેચિન્નિર્જઘ્નુર્વાનરા રણે
કેટલાક વાનરો એ યુદ્ધમાં રથને રથથી, હાથીને હાથીથી અને ઘોડાને ઘોડાથી પરાસ્ત કર્યા.
ક્ષુરપ્રૈરર્ધચન્દ્રૈશ્ચ ભલ્લૈશ્ચ નિશિતૈઃ શરૈઃ। રાક્ષસા વાનરેન્દ્રાણાં બિભિદુઃ પાદપાન્ શિલાઃ
કટાર, અર્ધચંદ્ર અને તીક્ષ્ણ બાણોથી રાક્ષસોએ વાનરમુખ્યો દ્વારા ફેંકાયેલા વૃક્ષો અને પથ્થરોને તોડી નાખ્યા.
વિકીર્ણાઃ પર્વતાસ્તૈશ્ચ દ્રુમચ્છિન્નૈશ્ચ સંયુગે। હતૈશ્ચ કપિરક્ષોભિર્દુર્ગમા વસુધાભવત્
યુદ્ધમાં પહાડો વિખેરાઈ ગયા, વૃક્ષો કાપી નાખાયા, અને વાનરો તથા રાક્ષસોના મૃતદેહોથી ધરતી અતિશય દુર્ગમ બની ગઈ.
તે વાનરા ગર્વિતહૃષ્ટચેષ્ટાઃ સંગ્રામમાસાદ્ય ભયં વિમુચ્ય। યુદ્ધં સ્મ સર્વે સહ રાક્ષસૈસ્તે નાનાયુધાશ્ચક્રુરદીનસત્ત્વાઃ
તે ગર્વીલા અને આનંદિત વાનરો એ યુદ્ધમાં ઉતરી, ભય છોડીને, વિવિધ શસ્ત્રો લઈને, રાક્ષસો સાથે અડીખમ મનથી યુદ્ધ કર્યું.
તસ્મિન્ પ્રવૃત્તે તુમુલે વિમર્દે પ્રહૃષ્યમાણેષુ વલીમુખેષુ। નિપાત્યમાનેષુ ચ રાક્ષસેષુ મહર્ષયો દેવગણાશ્ચ નેદુઃ
તે ભયાનક અને ઘમાસાણ યુદ્ધ શરૂ થયું, વાનરમુખ્યો આનંદિત થયા અને રાક્ષસો પડ્યા; ત્યારે મહર્ષિઓ અને દેવતાઓએ ગર્જના કરી.
તતો હયં મારુતતુલ્યવેગ- મારુહ્ય શક્તિં નિશિતાં પ્રગૃહ્ય। નરાન્તકો વાનરસૈન્યમુગ્રં મહાર્ણવં મીન ઇવાવિવેશ
પછી નરાંતક એ પવન જેવી ઝડપથી દોડતા ઘોડા પર ચડી, તીક્ષ્ણ ભાલો હાથમાં લઈને, ભયંકર વાનરસેનામાં માછલી જેમ મહાસાગરમાં પ્રવેશી ગયો.