તેઽભિવાદ્ય મહાત્માનં રાવણં લોકરાવણમ્। કૃત્વા પ્રદક્ષિણં ચૈવ મહાકાયાઃ પ્રતસ્થિરે
એ મહાબલી વીરોએ, જગતના સ્વામી એવા મહાત્મા રાવણને વંદન કરી, તેની પરિક્રમા કરીને, યુદ્ધ માટે પ્રસ્થાન કર્યું.
સર્વૌષધીભિર્ગન્ધૈશ્ચ સમાલભ્ય મહાબલાઃ। નિર્જગ્મુર્નૈર્ઋતશ્રેષ્ઠાઃ ષડેતે યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ
સર્વ પ્રકારની ઔષધિઓ અને સુગંધોથી અંકિત, એ છ ઉત્તમ નૈરૃત વીરોએ, યુદ્ધની ઈચ્છા સાથે બહાર પડ્યા.
ત્રિશિરાશ્ચાતિકાયશ્ચ દેવાન્તકનરાન્તકૌ। મહોદરમહાપાર્શ્વૌ નિર્જગ્મુઃ કાલચોદિતાઃ
ત્રિશિરા, અતિકાય, દેવાંતક, નરાંતક, મહોદર અને મહાપાર્શ્વ—આ બધા કાળના પ્રેરણે યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
તતઃ સુદર્શનં નાગં નીલજીમૂતસંનિભમ્। ઐરાવતકુલે જાતમારુરોહ મહોદરઃ
પછી મહોદરે, મેઘ સમાન કાળા રંગના, ઐરાવત કુળમાં જન્મેલા અને સુંદર એવા સુદર્શન હાથી પર આરૂઢ થયો.
સર્વાયુધસમાયુક્તસ્તૂણીભિશ્ચાપ્યલંકૃતઃ। રરાજ ગજમાસ્થાય સવિતેવાસ્તમૂર્ધનિ
બધા શસ્ત્રો અને તૂણીઓથી સજ્જ થઈ, મહોદર હાથી પર બેઠો ત્યારે એ એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ સૂર્ય પર્વતની ચોટી પર ચમકે છે.
હયોત્તમસમાયુક્તં સર્વાયુધસમાકુલમ્। આરુરોહ રથશ્રેષ્ઠં ત્રિશિરા રાવણાત્મજઃ
રાવણપુત્ર ત્રિશિરાએ ઉત્તમ ઘોડાઓ જોડાયેલા અને સર્વ શસ્ત્રોથી ભરેલા શ્રેષ્ઠ રથ પર આરૂઢ થયો.
ત્રિશિરા રથમાસ્થાય વિરરાજ ધનુર્ધરઃ। સવિદ્યુદુલ્કઃ સજ્વાલઃ સેન્દ્રચાપ ઇવામ્બુદઃ
ધનુર્ધારી ત્રિશિરા રથ પર બેઠો ત્યારે એ એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ વીજળી, અગ્નિ અને ઇન્દ્રધનુષથી શોભિત મેઘ ચમકે છે.
ત્રિભિઃ કિરીટૈસ્ત્રિશિરાઃ શુશુભે સ રથોત્તમે। હિમવાનિવ શૈલેન્દ્રસ્ત્રિભિઃ કાઞ્ચનપર્વતૈઃ
ત્રણ મુગટથી શોભિત ત્રિશિરા પોતાના ઉત્તમ રથ પર એવો સુંદર લાગતો હતો જેમ હિમાલય પર્વત ત્રણ સુવર્ણ શિખરો સાથે શોભે છે.
અતિકાયોઽતિતેજસ્વી રાક્ષસેન્દ્રસુતસ્તદા। આરુરોહ રથશ્રેષ્ઠં શ્રેષ્ઠઃ સર્વધનુષ્મતામ્
પછી રાક્ષસાધિપતિનો તેજસ્વી પુત્ર અતિકાય, સર્વ શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધારોમાં શ્રેષ્ઠ, ઉત્તમ રથ પર આરૂઢ થયો.
સુચક્રાક્ષં સુસંયુક્તં સ્વનુકર્ષં સુકૂબરમ્। તૂણીબાણાસનૈર્દીપ્તં પ્રાસાસિપરિઘાકુલમ્
એ રથમાં ઉત્તમ ચક્રો, મજબૂત જોડાણ, પોતાનો વિશિષ્ટ અવાજ, સુંદર ધૂરી, તૂણીઓ, બાણ, ધનુષ અને અનેક ભાલા, તલવાર અને ગદા ભરેલી હતી.
સ કાઞ્ચનવિચિત્રેણ કિરીટેન વિરાજતા। ભૂષણૈશ્ચ બભૌ મેરુઃ પ્રભાભિરિવ ભાસયન્
સુવર્ણથી સુંદર રીતે શોભિત મુગટ અને આભૂષણોથી શણગારાયેલી એ અતિકાય એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ પ્રકાશથી ઝગમગતો મેરુ પર્વત.
સ રરાજ રથે તસ્મિન્ રાજસૂનુર્મહાબલઃ। વૃતો નૈર્ઋતશાર્દૂલૈર્વજ્રપાણિરિવામરૈઃ
એ મહાબલી રાજકુમાર, નૈરૃત વીરોએ ઘેરાયેલો, પોતાના રથ પર એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ દેવો વચ્ચે વજ્રધારી ઇન્દ્ર.
હયમુચ્ચૈઃશ્રવઃપ્રખ્યં શ્વેતં કનકભૂષણમ્। મનોજવં મહાકાયમારુરોહ નરાન્તકઃ
નરાંતકે, ઉચ્ચૈઃશ્રવાસ સમાન, સફેદ, સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભિત, મન જેટલી ઝડપથી દોડે એવો અને વિશાળ શરીર ધરાવતો ઘોડો ચઢ્યો.
ગૃહીત્વા પ્રાસમુલ્કાભં વિરરાજ નરાન્તકઃ। શક્તિમાદાય તેજસ્વી ગુહઃ શિખિગતો યથા
નરાંતકે અગ્નિ સમાન તેજવાળી ભાલા હાથમાં લઈ, એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ ગુહા પર્વત પર મયૂર સમાન શોભે છે.
દેવાન્તકઃ સમાદાય પરિઘં હેમભૂષણમ્। પરિગૃહ્ય ગિરિં દોર્ભ્યાં વપુર્વિષ્ણોર્વિડમ્બયન્
દેવાંતકે સુવર્ણથી શોભિત પરિઘા (ગદા) લઈ, પોતાના બળવાન હાથોમાં પર્વત પકડી, વિષ્ણુના રૂપની નકલ કરતાં શોભતો હતો.
મહાપાર્શ્વો મહાતેજા ગદામાદાય વીર્યવાન્। વિરરાજ ગદાપાણિઃ કુબેર ઇવ સંયુગે
મહાપાર્શ્વે, જે મહાન તેજ અને પરાક્રમ ધરાવે છે, તેણે ગદા હાથમાં લઈ લીધા અને યુદ્ધમાં કુબેર જેવો તેજસ્વી લાગ્યો.
તે પ્રતસ્થુર્મહાત્માનોઽમરાવત્યાઃ સુરા ઇવ। તાન્ ગજૈશ્ચ તુરઙ્ગૈશ્ચ રથૈશ્ચામ્બુદનિઃસ્વનૈઃ
એ મહાન આત્માઓ અમરાવતીના દેવો જેવી દપ્તા સાથે આગળ વધ્યા; હાથી, ઘોડા અને રથોની ગર્જના સાથે તેમનો અવાજ ગૂંજતો હતો.
અનૂત્પેતુર્મહાત્માનો રાક્ષસાઃ પ્રવરાયુધાઃ। તે વિરેજુર્મહાત્માનઃ કુમારાઃ સૂર્યવર્ચસઃ
મહાન રાક્ષસો શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈ દોડ્યા; એ તેજસ્વી યુવરાજાઓ સૂર્ય જેવી કાંતિથી ચમકતા હતા.
કિરીટિનઃ શ્રિયા જુષ્ટા ગ્રહા દીપ્તા ઇવામ્બરે। પ્રગૃહીતા બભૌ તેષાં શસ્ત્રાણામવલિઃ સિતા
મુકુટધારી અને વૈભવથી શોભિત એવા યુવરાજાઓ આકાશમાં તેજસ્વી ગ્રહો જેવા લાગતા હતા; તેમના શસ્ત્રોની પંક્તિ ચોખ્ખી ઝગમગતી હતી.
શરદભ્રપ્રતીકાશા હંસાવલિરિવામ્બરે। મરણં વાપિ નિશ્ચિત્ય શત્રૂણાં વા પરાજયમ્
શરદના વાદળ જેવા, આકાશમાં હંસોની પંક્તિ જેવી તેમની પંક્તિ હતી; તેમણે નક્કી કર્યું કે તો મૃત્યુ સ્વીકારવું કે તો દુશ્મનોને હરાવવું.
ઇતિ કૃત્વા મતિં વીરાઃ સંજગ્મુઃ સંયુગાર્થિનઃ। જગર્જુશ્ચ પ્રણેદુશ્ચ ચિક્ષિપુશ્ચાપિ સાયકાન્
આ રીતે મનમાં નિશ્ચય કરીને, એ વીરોએ યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા; તેઓ ગર્જના કરતા, શંખ વગાડતા અને તીરો વરસાવતા હતા.
જગૃહુશ્ચ મહાત્માનો નિર્યાન્તો યુદ્ધદુર્મદાઃ। ક્ષ્વેડિતાસ્ફોટિતાનાં વૈ સંચચાલેવ મેદિની
મહાન આત્માઓ, યુદ્ધમાં ઉગ્ર બનીને, શસ્ત્રો લઈને બહાર નીકળ્યા; તેમની ગર્જના અને ઘા પડવાના અવાજથી ધરતી ધ્રૂજી ઉઠી હતી.
રક્ષસાં સિંહનાદૈશ્ચ સંસ્ફોટિતમિવામ્બરમ્। તેઽભિનિષ્ક્રમ્ય મુદિતા રાક્ષસેન્દ્રા મહાબલાઃ
રાક્ષસોની સિંહગર્જનાથી આકાશ ધ્રૂજી ઉઠ્યું હતું; એ મહાબલી રાક્ષસ રાજાઓ આનંદથી બહાર નીકળ્યા.
દદૃશુર્વાનરાનીકં સમુદ્યતશિલાનગમ્। હરયોઽપિ મહાત્માનો દદૃશૂ રાક્ષસં બલમ્
તેમણે વાનરોની સેના જોઈ, જે પથ્થરો અને વૃક્ષો ઉંચકીને ઉભી હતી; અને મહાન વાનરોએ પણ રાક્ષસોની સેના જોઈ.
હસ્ત્યશ્વરથસમ્બાધં કિઙ્કિણીશતનાદિતમ્। નીલજીમૂતસંકાશં સમુદ્યતમહાયુધમ્
હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી, સોંસો ઘંટની ઝાંઝર વાગતી, નીલ વાદળ જેવી કાળી અને મહાન શસ્ત્રોથી સજ્જ એવી સેના હતી.
દીપ્તાનલરવિપ્રખ્યૈર્નૈર્ઋતૈઃ સર્વતો વૃતમ્। તદ્ દૃષ્ટ્વા બલમાયાતં લબ્ધલક્ષાઃ પ્લવઙ્ગમાઃ
ચારે બાજુથી રાત્રિચરોથી ઘેરાયેલી, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી એ સેના જોઈને વાનરોને પોતાનું લક્ષ્ય મળી ગયું.
સમુદ્યતમહાશૈલાઃ સમ્પ્રણેદુર્મુહુર્મુહુઃ। અમૃષ્યમાણા રક્ષાંસિ પ્રતિનર્દન્ત વાનરાઃ
મહાન પર્વતો ઉંચકીને તેઓ વારંવાર ગર્જના કરતા; રાક્ષસોને સહન ન કરી શકી વાનરો પણ જવાબમાં ગર્જના કરતા.
તતઃ સમુત્કૃષ્ટરવં નિશમ્ય રક્ષોગણા વાનરયૂથપાનામ્। અમૃષ્યમાણાઃ પરહર્ષમુગ્રં મહાબલા ભીમતરં પ્રણેદુઃ
પછી, રાક્ષસો અને વાનર યૂથપતિઓના ઉંચા અવાજો સાંભળી, મહાબલી રાક્ષસો દુશ્મનોના ઉગ્ર આનંદને સહન ન કરી શકી, વધુ ભયાનક રીતે ગર્જના કરી.
તે રાક્ષસબલં ઘોરં પ્રવિશ્ય હરિયૂથપાઃ। વિચેરુરુદ્યતૈઃ શૈલૈર્નગાઃ શિખરિણો યથા
એ વાનર યૂથપતિઓ ભયાનક રાક્ષસ સેના વચ્ચે પ્રવેશી, ઊંચા પર્વતો ઉંચકીને પર્વતો વચ્ચેના શિખરો જેવી રીતે ફરતા હતા.
કેચિદાકાશમાવિશ્ય કેચિદુર્વ્યાં પ્લવઙ્ગમાઃ। રક્ષઃસૈન્યેષુ સંક્રુદ્ધાઃ કેચિદ્ દ્રુમશિલાયુધાઃ
કેટલાક વાનરો આકાશમાં ઉડી ગયા, કેટલાક જમીન પર પડ્યા, અને કેટલાક ક્રોધથી વૃક્ષો અને પથ્થરો શસ્ત્ર બનાવી રાક્ષસ સેના પર તૂટી પડ્યા.