શમ્બરો દેવરાજેન નરકો વિષ્ણુના યથા। તથાદ્ય શયિતા રામો મયા યુધિ નિપાતિતઃ
જેમ શમ્બર દેવરાજથી અને નરક વિષ્ણુથી મારાયા, તેમ આજે હું યુદ્ધમાં રામને પણ પાડી દઈશ.
શ્રુત્વા ત્રિશિરસો વાક્યં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ। પુનર્જાતમિવાત્માનં મન્યતે કાલચોદિતઃ
ત્રિશિરાના વચન સાંભળીને રાક્ષસાધિપતિ રાવણને એવું લાગ્યું કે, કાળના પ્રેરણે તે ફરીથી જન્મ્યો હોય.
શ્રુત્વા ત્રિશિરસો વાક્યં દેવાન્તકનરાન્તકૌ। અતિકાયશ્ચ તેજસ્વી બભૂવુર્યુદ્ધહર્ષિતાઃ
ત્રિશિરાના વચન સાંભળીને દેવાંતક, નરાંતક અને તેજસ્વી અતિકાય યુદ્ધ માટે આનંદિત થયા.
તતોઽહમહમિત્યેવં ગર્જન્તો નૈર્ઋતર્ષભાઃ। રાવણસ્ય સુતા વીરાઃ શક્રતુલ્યપરાક્રમાઃ
પછી રાવણના વીર પુત્રોએ 'હું આગળ' એમ ગર્જના કરી અને ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમથી બબડ્યા.
અન્તરિક્ષગતાઃ સર્વે સર્વે માયાવિશારદાઃ। સર્વે ત્રિદશદર્પઘ્નાઃ સર્વે સમરદુર્મદાઃ
બધા આકાશમાં ઉડી શકતા, માયામાં નિપુણ, દેવોના અભિમાનને તોડનાર અને યુદ્ધમાં ઉન્મત્ત હતા.
સર્વે સુબલસમ્પન્નાઃ સર્વે વિસ્તીર્ણકીર્તયઃ। સર્વે સમરમાસાદ્ય ન શ્રૂયન્તે સ્મ નિર્જિતાઃ
બધા મહાન બળવાન અને પ્રસિદ્ધ હતા; યુદ્ધમાં કોઈ પણ કદી હરાયો હોય એવી વાત સાંભળવા મળતી નથી.
દેવૈરપિ સગન્ધર્વૈઃ સકિંનરમહોરગૈઃ। સર્વેઽસ્ત્રવિદુષો વીરાઃ સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ। સર્વે પ્રવરવિજ્ઞાનાઃ સર્વે લબ્ધવરાસ્તથા
દેવો, ગંધર્વો, કિન્નરો અને મહાન સાપો પણ તેમને જીતવા અસમર્થ હતા; બધા શસ્ત્રવિદ્યા અને યુદ્ધમાં નિપુણ, શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન ધરાવનાર અને વરદાન પ્રાપ્ત વીર હતા.
સ તૈસ્તથા ભાસ્કરતુલ્યવર્ચસૈઃ સુતૈર્વૃતઃ શત્રુબલશ્રિયાર્દનૈઃ। રરાજ રાજા મઘવાન્ યથામરૈ- ર્વૃતો મહાદાનવદર્પનાશનૈઃ
સૂર્ય સમાન તેજવાળા પોતાના પુત્રો સાથે ઘેરાયેલા, જે શત્રુઓની મહિમાને નાશ કરતા હતા, એ રાજા એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ ઇન્દ્ર દેવતાઓ વચ્ચે, મહાન દાનવોના અભિમાનને તોડનારા દેવો વચ્ચે ચમકે છે.
સ પુત્રાન્ સમ્પરિષ્વજ્ય ભૂષયિત્વા ચ ભૂષણૈઃ। આશીર્ભિશ્ચ પ્રશસ્તાભિઃ પ્રેષયામાસ વૈ રણે
પછી રાજાએ પોતાના પુત્રોને હૃદયથી લગાવીને, સુંદર આભૂષણોથી શણગારી, શુભ આશીર્વાદ આપી યુદ્ધ માટે મોકલ્યા.
યુદ્ધોન્મત્તં ચ મત્તં ચ ભ્રાતરૌ ચાપિ રાવણઃ। રક્ષણાર્થં કુમારાણાં પ્રેષયામાસ સંયુગે
રાવણે પોતાના ભાઈઓને પણ, જે યુદ્ધ માટે ઉત્સાહિત અને ઉગ્ર હતા, પોતાના પુત્રોની રક્ષા માટે યુદ્ધમાં મોકલ્યા.
તેઽભિવાદ્ય મહાત્માનં રાવણં લોકરાવણમ્। કૃત્વા પ્રદક્ષિણં ચૈવ મહાકાયાઃ પ્રતસ્થિરે
એ મહાબલી વીરોએ, જગતના સ્વામી એવા મહાત્મા રાવણને વંદન કરી, તેની પરિક્રમા કરીને, યુદ્ધ માટે પ્રસ્થાન કર્યું.
સર્વૌષધીભિર્ગન્ધૈશ્ચ સમાલભ્ય મહાબલાઃ। નિર્જગ્મુર્નૈર્ઋતશ્રેષ્ઠાઃ ષડેતે યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ
સર્વ પ્રકારની ઔષધિઓ અને સુગંધોથી અંકિત, એ છ ઉત્તમ નૈરૃત વીરોએ, યુદ્ધની ઈચ્છા સાથે બહાર પડ્યા.
ત્રિશિરાશ્ચાતિકાયશ્ચ દેવાન્તકનરાન્તકૌ। મહોદરમહાપાર્શ્વૌ નિર્જગ્મુઃ કાલચોદિતાઃ
ત્રિશિરા, અતિકાય, દેવાંતક, નરાંતક, મહોદર અને મહાપાર્શ્વ—આ બધા કાળના પ્રેરણે યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
તતઃ સુદર્શનં નાગં નીલજીમૂતસંનિભમ્। ઐરાવતકુલે જાતમારુરોહ મહોદરઃ
પછી મહોદરે, મેઘ સમાન કાળા રંગના, ઐરાવત કુળમાં જન્મેલા અને સુંદર એવા સુદર્શન હાથી પર આરૂઢ થયો.
સર્વાયુધસમાયુક્તસ્તૂણીભિશ્ચાપ્યલંકૃતઃ। રરાજ ગજમાસ્થાય સવિતેવાસ્તમૂર્ધનિ
બધા શસ્ત્રો અને તૂણીઓથી સજ્જ થઈ, મહોદર હાથી પર બેઠો ત્યારે એ એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ સૂર્ય પર્વતની ચોટી પર ચમકે છે.
હયોત્તમસમાયુક્તં સર્વાયુધસમાકુલમ્। આરુરોહ રથશ્રેષ્ઠં ત્રિશિરા રાવણાત્મજઃ
રાવણપુત્ર ત્રિશિરાએ ઉત્તમ ઘોડાઓ જોડાયેલા અને સર્વ શસ્ત્રોથી ભરેલા શ્રેષ્ઠ રથ પર આરૂઢ થયો.
ત્રિશિરા રથમાસ્થાય વિરરાજ ધનુર્ધરઃ। સવિદ્યુદુલ્કઃ સજ્વાલઃ સેન્દ્રચાપ ઇવામ્બુદઃ
ધનુર્ધારી ત્રિશિરા રથ પર બેઠો ત્યારે એ એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ વીજળી, અગ્નિ અને ઇન્દ્રધનુષથી શોભિત મેઘ ચમકે છે.
ત્રિભિઃ કિરીટૈસ્ત્રિશિરાઃ શુશુભે સ રથોત્તમે। હિમવાનિવ શૈલેન્દ્રસ્ત્રિભિઃ કાઞ્ચનપર્વતૈઃ
ત્રણ મુગટથી શોભિત ત્રિશિરા પોતાના ઉત્તમ રથ પર એવો સુંદર લાગતો હતો જેમ હિમાલય પર્વત ત્રણ સુવર્ણ શિખરો સાથે શોભે છે.
અતિકાયોઽતિતેજસ્વી રાક્ષસેન્દ્રસુતસ્તદા। આરુરોહ રથશ્રેષ્ઠં શ્રેષ્ઠઃ સર્વધનુષ્મતામ્
પછી રાક્ષસાધિપતિનો તેજસ્વી પુત્ર અતિકાય, સર્વ શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધારોમાં શ્રેષ્ઠ, ઉત્તમ રથ પર આરૂઢ થયો.
સુચક્રાક્ષં સુસંયુક્તં સ્વનુકર્ષં સુકૂબરમ્। તૂણીબાણાસનૈર્દીપ્તં પ્રાસાસિપરિઘાકુલમ્
એ રથમાં ઉત્તમ ચક્રો, મજબૂત જોડાણ, પોતાનો વિશિષ્ટ અવાજ, સુંદર ધૂરી, તૂણીઓ, બાણ, ધનુષ અને અનેક ભાલા, તલવાર અને ગદા ભરેલી હતી.
સ કાઞ્ચનવિચિત્રેણ કિરીટેન વિરાજતા। ભૂષણૈશ્ચ બભૌ મેરુઃ પ્રભાભિરિવ ભાસયન્
સુવર્ણથી સુંદર રીતે શોભિત મુગટ અને આભૂષણોથી શણગારાયેલી એ અતિકાય એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ પ્રકાશથી ઝગમગતો મેરુ પર્વત.
સ રરાજ રથે તસ્મિન્ રાજસૂનુર્મહાબલઃ। વૃતો નૈર્ઋતશાર્દૂલૈર્વજ્રપાણિરિવામરૈઃ
એ મહાબલી રાજકુમાર, નૈરૃત વીરોએ ઘેરાયેલો, પોતાના રથ પર એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ દેવો વચ્ચે વજ્રધારી ઇન્દ્ર.
હયમુચ્ચૈઃશ્રવઃપ્રખ્યં શ્વેતં કનકભૂષણમ્। મનોજવં મહાકાયમારુરોહ નરાન્તકઃ
નરાંતકે, ઉચ્ચૈઃશ્રવાસ સમાન, સફેદ, સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભિત, મન જેટલી ઝડપથી દોડે એવો અને વિશાળ શરીર ધરાવતો ઘોડો ચઢ્યો.
ગૃહીત્વા પ્રાસમુલ્કાભં વિરરાજ નરાન્તકઃ। શક્તિમાદાય તેજસ્વી ગુહઃ શિખિગતો યથા
નરાંતકે અગ્નિ સમાન તેજવાળી ભાલા હાથમાં લઈ, એવો તેજસ્વી લાગતો હતો જેમ ગુહા પર્વત પર મયૂર સમાન શોભે છે.
દેવાન્તકઃ સમાદાય પરિઘં હેમભૂષણમ્। પરિગૃહ્ય ગિરિં દોર્ભ્યાં વપુર્વિષ્ણોર્વિડમ્બયન્
દેવાંતકે સુવર્ણથી શોભિત પરિઘા (ગદા) લઈ, પોતાના બળવાન હાથોમાં પર્વત પકડી, વિષ્ણુના રૂપની નકલ કરતાં શોભતો હતો.
મહાપાર્શ્વો મહાતેજા ગદામાદાય વીર્યવાન્। વિરરાજ ગદાપાણિઃ કુબેર ઇવ સંયુગે
મહાપાર્શ્વે, જે મહાન તેજ અને પરાક્રમ ધરાવે છે, તેણે ગદા હાથમાં લઈ લીધા અને યુદ્ધમાં કુબેર જેવો તેજસ્વી લાગ્યો.
તે પ્રતસ્થુર્મહાત્માનોઽમરાવત્યાઃ સુરા ઇવ। તાન્ ગજૈશ્ચ તુરઙ્ગૈશ્ચ રથૈશ્ચામ્બુદનિઃસ્વનૈઃ
એ મહાન આત્માઓ અમરાવતીના દેવો જેવી દપ્તા સાથે આગળ વધ્યા; હાથી, ઘોડા અને રથોની ગર્જના સાથે તેમનો અવાજ ગૂંજતો હતો.
અનૂત્પેતુર્મહાત્માનો રાક્ષસાઃ પ્રવરાયુધાઃ। તે વિરેજુર્મહાત્માનઃ કુમારાઃ સૂર્યવર્ચસઃ
મહાન રાક્ષસો શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈ દોડ્યા; એ તેજસ્વી યુવરાજાઓ સૂર્ય જેવી કાંતિથી ચમકતા હતા.
કિરીટિનઃ શ્રિયા જુષ્ટા ગ્રહા દીપ્તા ઇવામ્બરે। પ્રગૃહીતા બભૌ તેષાં શસ્ત્રાણામવલિઃ સિતા
મુકુટધારી અને વૈભવથી શોભિત એવા યુવરાજાઓ આકાશમાં તેજસ્વી ગ્રહો જેવા લાગતા હતા; તેમના શસ્ત્રોની પંક્તિ ચોખ્ખી ઝગમગતી હતી.
શરદભ્રપ્રતીકાશા હંસાવલિરિવામ્બરે। મરણં વાપિ નિશ્ચિત્ય શત્રૂણાં વા પરાજયમ્
શરદના વાદળ જેવા, આકાશમાં હંસોની પંક્તિ જેવી તેમની પંક્તિ હતી; તેમણે નક્કી કર્યું કે તો મૃત્યુ સ્વીકારવું કે તો દુશ્મનોને હરાવવું.