કામમાર્ય સુપર્યાપ્તો વધાયાસ્ય દુરાત્મનઃ। વિધમિષ્યામ્યહં ચૈતમનુજાનીહિ માં વિભો
'આર્ય, હું આ દુષ્ટને મારવા પૂરતો શક્તિશાળી છું; પ્રભુ, તમે મને આજ્ઞા આપો તો હું તેને મારી નાખું.'
તમબ્રવીન્મહાતેજા રામઃ સત્યપરાક્રમઃ। ગચ્છ યત્નપરશ્ચાપિ ભવ લક્ષ્મણ સંયુગે
મહાતેજસ્વી અને સત્યવીર્ય રામે કહ્યું: 'લક્ષ્મણ, તું જા અને યુદ્ધમાં પુરા પ્રયત્નશીલ અને સ્થિર રહેજે.'
રાવણો હિ મહાવીર્યો રણેઽદ્ભુતપરાક્રમઃ। ત્રૈલોક્યેનાપિ સંક્રુદ્ધો દુષ્પ્રસહ્યો ન સંશયઃ
રાવણ બહુ જ બળવાન છે અને યુદ્ધમાં અદભુત પરાક્રમી છે. જો તે ગુસ્સે થાય તો ત્રણેય લોકોએ પણ તેને હરાવવું અઘરું છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
તસ્યચ્છિદ્રાણિ માર્ગસ્વ સ્વચ્છિદ્રાણિ ચ લક્ષય। ચક્ષુષા ધનુષાઽઽત્માનં ગોપાયસ્વ સમાહિતઃ
તેણાં દુર્બળ સ્થાન શોધ અને પોતાનાં પણ ધ્યાન રાખ. ચેતન રહીને, આંખો અને ધનુષ્ય વડે પોતાને બચાવ.
રાઘવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સમ્પરિષ્વજ્ય પૂજ્ય ચ। અભિવાદ્ય ચ રામાય યયૌ સૌમિત્રિરાહવે
રાઘવના વચન સાંભળી, સૌમિત્રીએ તેમને ભેટી અને સન્માન આપ્યું, રામને વંદન કર્યું અને પછી યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો.
સ રાવણં વારણહસ્તબાહું દદર્શ ભીમોદ્યતદીપ્તચાપમ્। પ્રચ્છાદયન્તં શરવૃષ્ટિજાલૈ- સ્તાન્ વાનરાન્ ભિન્નવિકીર્ણદેહાન્
તેને રાવણ દેખાયો, જેના હાથ હાથીના સુંડ જેવા હતા, જ્વલંત ધનુષ્ય તાણેલું હતું અને જે વાનરોને, જેમના શરીર ઘાયલ અને વિખૂટા પડેલા હતા, તીરોની વરસાદથી ઢાંકી રહ્યો હતો.
તમાલોક્ય મહાતેજા હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। નિવાર્ય શરજાલાનિ વિદુદ્રાવ સ રાવણમ્
તે જોઈને, મહાબળવાન હનુમાન, પવનપુત્ર, તીરોની વરસાદ અટકાવીને રાવણ તરફ દોડી ગયો.
રથં તસ્ય સમાસાદ્ય બાહુમુદ્યમ્ય દક્ષિણમ્। ત્રાસયન્ રાવણં ધીમાન્ હનૂમાન્ વાક્યમબ્રવીત્
તેના રથ પાસે જઈ, જમણો હાથ ઉંચો કરીને, બુદ્ધિશાળી હનુમાન રાવણને ડરાવતો બોલ્યો.
દેવદાનવગન્ધર્વૈર્યક્ષૈશ્ચ સહ રાક્ષસૈઃ। અવધ્યત્વં ત્વયા પ્રાપ્તં વાનરેભ્યસ્તુ તે ભયમ્
દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, યક્ષ અને રાક્ષસો પાસેથી તને મારવાનો કોઈ સામર્થ્ય નથી, પણ વાનરો પાસેથી તને ભય છે.
એષ મે દક્ષિણો બાહુઃ પઞ્ચશાખઃ સમુદ્યતઃ। વિધમિષ્યતિ તે દેહે ભૂતાત્માનં ચિરોષિતમ્
આ રહ્યો મારો જમણો હાથ, પાંચ આંગળોવાળો, ઊંચે ઉઠેલો; એ તારો શરીર નાશ કરશે અને લાંબા સમયથી રહેલો આત્મા મુક્ત થશે.
શ્રુત્વા હનૂમતો વાક્યં રાવણો ભીમવિક્રમઃ। સંરક્તનયનઃ ક્રોધાદિદં વચનમબ્રવીત્
હનુમાનના વચન સાંભળી, ભયાનક પરાક્રમી રાવણ ગુસ્સેથી લાલ આંખે આ રીતે બોલ્યો.
ક્ષિપ્રં પ્રહર નિઃશઙ્કં સ્થિરાં કીર્તિમવાપ્નુહિ। તતસ્ત્વાં જ્ઞાતવિક્રાન્તં નાશયિષ્યામિ વાનર
ઝટપટ નિર્ભય થઈને પ્રહાર કર અને કાયમ માટે નામ કમાવ. પછી, તારી શક્તિ જાણી, હું તને નાશ કરીશ, વાનર.
એવમુક્તો મહાતેજા રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ। આજઘાનાનિલસુતં તલેનોરસિ વીર્યવાન્
આ રીતે બોલ્યા પછી, રાક્ષસોના રાજા રાવણે, મહાબળવાન પવનપુત્રને પોતાના હાથની ચપટીથી છાતી પર જોરદાર માર મારી.
સ તલાભિહતસ્તેન ચચાલ ચ મુહુર્મુહુઃ। સ્થિતો મુહૂર્તં તેજસ્વી સ્થૈર્યં કૃત્વા મહામતિઃ
તે ચપટીના ઘા થી હનુમાન વારંવાર કંપી ઉઠ્યો, પણ ક્ષણમાત્ર સ્થિર રહી, તેજસ્વી અને બુદ્ધિશાળી હનુમાન ફરી સંભળી ગયો.
આજઘાન ચ સંક્રુદ્ધસ્તલેનૈવામરદ્વિષમ્। તતઃ સ તેનાભિહતો વાનરેણ મહાત્મના
પછી ગુસ્સામાં, હનુમાને પણ પોતાના હાથથી દેવોના દુશ્મન રાવણને ઘા કર્યો; અને એ મહાત્મા વાનરથી એવો ઘા પડ્યો—
દશગ્રીવઃ સમાધૂતો યથા ભૂમિતલેઽચલઃ। સંગ્રામે તં તથા દૃષ્ટ્વા રાવણં તલતાડિતમ્
દશમુખ રાવણ જમીન પર પર્વત જેમ ધ્રુજતો હલાઈ ગયો; યુદ્ધમાં રાવણને હનુમાનના હાથના ઘા થી આમ હલતો જોઈ—
ઋષયો વાનરાઃ સિદ્ધા નેદુર્દેવાઃ સહાસુરૈઃ। અથાશ્વસ્ય મહાતેજા રાવણો વાક્યમબ્રવીત્
ઋષિઓ, વાનરો અને સિદ્ધોએ ધ્વનિ કરી, દેવો અને અસુરો પણ ખુશીથી ગુંજી ઉઠ્યા; પછી મહાબળવાન રાવણે પોતાના ઘોડાને કહ્યું—
સાધુ વાનર વીર્યેણ શ્લાઘનીયોઽસિ મે રિપુઃ। રાવણેનૈવમુક્તસ્તુ મારુતિર્વાક્યમબ્રવીત્
શાબાશ વાનર! તારી વિરુદ્ધતા અને બળ માટે તું મારા વખાણ લાયક શત્રુ છે. રાવણના આ શબ્દો સાંભળી પવનપુત્રે કહ્યું—
ધિગસ્તુ મમ વીર્યસ્ય યત્ ત્વં જીવસિ રાવણ। સકૃત્ તુ પ્રહરેદાનીં દુર્બુદ્ધે કિં વિકત્થસે
મારા બળને શરમ, કેમ કે તું હજી જીવતો છે, રાવણ! જો હું તને એક જ ઘા મારું તો, દુષ્ટ, તું શા માટે ડંકો પીટે છે?
તતસ્ત્વાં મામકો મુષ્ટિર્નયિષ્યતિ યમક્ષયમ્। તતો મારુતિવાક્યેન કોપસ્તસ્ય પ્રજજ્વલે
પછી તો મારું મુઠ્ઠી તને યમલોકમાં મોકલી દેશે! હનુમાનના આ વચનથી રાવણનો ગુસ્સો જ્વલંત થયો.
સંરક્તનયનો યત્નાન્મુષ્ટિમાવૃત્ય દક્ષિણમ્। પાતયામાસ વેગેન વાનરોરસિ વીર્યવાન્
લાલ લાલ આંખો કરીને, તેણે જોરથી જમણી મુઠી બાંધીને, વાનરના છાતી પર ભારે દબાણથી ઘા કર્યો.
હનૂમાન્ વક્ષસિ વ્યૂઢે સંચચાલ પુનઃ પુનઃ। વિહ્વલં તુ તદા દૃષ્ટ્વા હનૂમન્તં મહાબલમ્
હનુમાન, જેનું છાતું પહોળું હતું, વારંવાર ડગમગ્યો; મહાબળવાન હનુમાનને આવું કંપતું જોઈને—
રથેનાતિરથઃ શીઘ્રં નીલં પ્રતિ સમભ્યગાત્। રાક્ષસાનામધિપતિર્દશગ્રીવઃ પ્રતાપવાન્
રાક્ષસોના રાજા, દશમુખી રાવણ, મહાન રથયોધ્ધા, ઝડપથી પોતાના રથમાં નિલ તરફ આગળ વધ્યો.
પન્નગપ્રતિમૈર્ભીમૈઃ પરમર્માભિભેદનૈઃ। શરૈરાદીપયામાસ નીલં હરિચમૂપતિમ્
ભયાનક, સાપ જેવા, ગાઢ ઘા કરનારા તીક્ષ્ણ બાણોથી, તેણે વાનર સેના ના નેતા નિલને ઘાયલ કરી દીધો.
સ શરૌઘસમાયસ્તો નીલો હરિચમૂપતિઃ। કરેણૈકેન શૈલાગ્રં રક્ષોધિપતયેઽસૃજત્
તીરોથી ઘેરાયેલો નિલ, વાનર સેના નો મુખ્ય, એક હાથથી જ પર્વતનું શિખર ઉઠાવીને રાક્ષસોના રાજા પર ફેંક્યું.
હનૂમાનપિ તેજસ્વી સમાશ્વસ્તો મહામનાઃ। વિપ્રેક્ષમાણો યુદ્ધેપ્સુઃ સરોષમિદમબ્રવીત્
હનુમાન પણ તેજસ્વી અને દૃઢ મનવાળો, ફરીથી સંભળી, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક બનીને, ગુસ્સાથી જોઈને બોલ્યો—
નીલેન સહ સંયુક્તં રાવણં રાક્ષસેશ્વરમ્। અન્યેન યુધ્યમાનસ્ય ન યુક્તમભિધાવનમ્
"નિલ અને બીજાના સાથે યુદ્ધમાં જોડાયેલા રાક્ષસોના સ્વામી રાવણ પર આ રીતે હુમલો કરવો યોગ્ય નથી."
રાવણોઽથ મહાતેજાસ્તં શૃઙ્ગં સપ્તભિઃ શરૈઃ। આજઘાન સુતીક્ષ્ણાગ્રૈસ્તદ્ વિકીર્ણં પપાત હ
પછી મહાતેજસ્વી રાવણે, એ પર્વતના શિખરને સાત અત્યંત તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘા કર્યો, અને એ શિખર તૂટી ને નીચે પડી ગયું.
તદ્ વિકીર્ણં ગિરેઃ શૃઙ્ગં દૃષ્ટ્વા હરિચમૂપતિઃ। કાલાગ્નિરિવ જજ્વાલ કોપેન પરવીરહા
પર્વતનું એ તૂટી ગયેલું શિખર જોઈને, વાનર સેના ના મુખ્ય, દુશ્મન વીરનો સંહાર કરનાર, કાળાગ્નિ જેવો ગુસ્સાથી ધધકી ઉઠ્યો.
સોઽશ્વકર્ણદ્રુમાન્ શાલાંશ્ચૂતાંશ્ચાપિ સુપુષ્પિતાન્। અન્યાંશ્ચ વિવિધાન્ વૃક્ષાન્ નીલશ્ચિક્ષેપ સંયુગે
નિલે યુદ્ધમાં અશ્વકર્ણ, શાલ અને ફૂલોથી ભરેલા આમ્રવૃક્ષો અને અનેક પ્રકારના વૃક્ષો ઉછાળી દીધા.