વાનરાણાં ચ શૂરાસ્તુ તે સર્વે પ્લવગર્ષભાઃ। અયુધ્યન્ત શિલાહસ્તાઃ સમવેતાઃ સમન્તતઃ
બધા વાનર શૂરવીરો, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, ચારેય બાજુથી એકઠા થઈને હાથમાં પથ્થરો લઈને યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
તત્રાયુધસહસ્રાણિ તસ્મિન્નાયોધને ભૃશમ્। રાક્ષસાઃ કપિમુખ્યેષુ પાતયાંચક્રિરે તદા
એ યુદ્ધમાં રાક્ષસોએ વાનર નેતાઓ પર હજારો શસ્ત્રો ખૂબ જ જોરથી ફેંક્યા.
વાનરાશ્ચૈવ રક્ષઃસુ ગિરિવૃક્ષાન્ મહાશિલાઃ। પ્રવીરાઃ પાતયામાસુર્મત્તવારણસંનિભાઃ
અને વાનર શૂરવીરો, ઉગ્ર હાથીઓ જેવા, રાક્ષસો પર પર્વતો, વૃક્ષો અને મોટા પથ્થરો ફેંકતા હતા.
શૂરાણાં યુધ્યમાનાનાં સમરેષ્વનિવર્તિનામ્। તદ્ રાક્ષસગણાનાં ચ સુયુદ્ધં સમવર્તત
પાછા ન ફરતા શૂરવીરો અને રાક્ષસોની ટોળીઓ વચ્ચે ત્યાં ભયાનક અને કુશળ યુદ્ધ શરૂ થયું.
પ્રભિન્નશિરસઃ કેચિચ્છિન્નૈઃ પાદૈશ્ચ બાહુભિઃ। શસ્ત્રૈરર્દિતદેહાસ્તુ રુધિરેણ સમુક્ષિતાઃ
કેટલાંકના માથા ફાટી ગયા, કેટલાંકના પગ અને હાથ કપાઈ ગયા; શસ્ત્રોથી ઘાયલ દેહો લોહીથી લથબથ થયા.
હરયો રાક્ષસાશ્ચૈવ શેરતે ગાં સમાશ્રિતાઃ। કઙ્કગૃધ્રબલાઢ્યાશ્ચ ગોમાયુકુલસંકુલાઃ
વાનર અને રાક્ષસો બંને જમીન પર પડેલા હતા, આસપાસ ગીધ, કાગડા અને જંગલી કૂતરાઓના ટોળા ભેગા થયા.
કબન્ધાનિ સમુત્પેતુર્ભીરૂણાં ભીષણાનિ વૈ। ભુજપાણિશિરશ્છિન્નાશ્છિન્નકાયાશ્ચ ભૂતલે
માથા વગરના ધડ, ભયભીત લોકો માટે ભયાનક, ઊભા થયા; હાથ, પાંસળી, માથા અને કપાયેલા શરીર જમીન પર છવાઈ ગયા.
વાનરા રાક્ષસાશ્ચાપિ નિપેતુસ્તત્ર ભૂતલે। તતો વાનરસૈન્યેન હન્યમાનં નિશાચરમ્
વાનર અને રાક્ષસો બંને ત્યાં જમીન પર પડી ગયા; પછી વાનર સૈન્યે રાત્રે ફરતા રાક્ષસોને માર્યા.
પ્રાભજ્યત બલં સર્વં વજ્રદંષ્ટ્રસ્ય પશ્યતઃ। રાક્ષસાન્ ભયવિત્રસ્તાન્ હન્યમાનાન્ પ્લવંગમૈઃ
વજ્રદંષ્ટ્રની આંખ સામે તેના આખા સૈન્યનો નાશ થયો; રાક્ષસો ડરથી ગભરાઈને વાનરોના હાથે મારાયા.
દૃષ્ટ્વા સ રોષતામ્રાક્ષો વજ્રદંષ્ટ્રઃ પ્રતાપવાન્। પ્રવિવેશ ધનુષ્પાણિસ્ત્રાસયન્ હરિવાહિનીમ્
આ જોઈને, વજ્રદંષ્ટ્રના આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયા અને તે પોતાના પરાક્રમ સાથે ધનુષ્ય હાથમાં લઈને યુદ્ધમાં ઉતરી પડ્યો, વાનર સેના ડરથી કંપી ઉઠી.
શરૈર્વિદારયામાસ કઙ્કપત્રૈરજિહ્મગૈઃ। બિભેદ વાનરાંસ્તત્ર સપ્તાષ્ટૌ નવ પઞ્ચ ચ
પંખીઓની પાંખ જેવી તીક્ષ્ણ અને સીધી બાણોથી તેણે ત્યાંના વાનરોને વીંધ્યા—સાત, આઠ, નવ અને પાંચ વાનરોને.
વિવ્યાધ પરમક્રુદ્ધો વજ્રદંષ્ટ્રઃ પ્રતાપવાન્। ત્રસ્તાઃ સર્વે હરિગણાઃ શરૈઃ સંકૃત્તદેહિનઃ। અઙ્ગદં સમ્પ્રધાવન્તિ પ્રજાપતિમિવ પ્રજાઃ
વજ્રદંષ્ટ્રે ભારે ગુસ્સામાં વાનરોને બાણોથી ઘાયલ કર્યા; બધા વાનર ડરીને, શરીર કાપતા, અઙ્ગદ પાસે આવી ભેગા થયા, જેમ પ્રજાઓ પોતાના સર્જનહાર પાસે જાય છે.
તતો હરિગણાન્ ભગ્નાન્ દૃષ્ટ્વા વાલિસુતસ્તદા। ક્રોધેન વજ્રદંષ્ટ્રં તમુદીક્ષન્તમુદૈક્ષત
પછી, વાનર દળને તૂટી પડેલા જોઈ, વાલીપુત્ર અઙ્ગદે ગુસ્સાથી વજ્રદંષ્ટ્ર તરફ નજર કરી, અને વજ્રદંષ્ટ્ર પણ તેને ગુસ્સાથી જોઈ રહ્યો હતો.
વજ્રદંષ્ટ્રોઽઙ્ગદશ્ચોભૌ યોયુધ્યેતે પરસ્પરમ્। ચેરતુઃ પરમક્રુદ્ધૌ હરિમત્તગજાવિવ
વજ્રદંષ્ટ્ર અને અઙ્ગદ, બંને ભારે ગુસ્સામાં, એકબીજા સાથે યુદ્ધ કરવા લાગ્યા, જાણે બે ઉગ્ર હાથીઓ અથડાઈ રહ્યા હોય.
તતઃ શતસહસ્રેણ હરિપુત્રં મહાબલમ્। જઘાન મર્મદેશેષુ શરૈરગ્નિશિખોપમૈઃ
પછી, વજ્રદંષ્ટ્રે લાખ બાણો, અગ્નિ જેવી જ્વાલા ધરાવતા, વાનરપુત્રના શરીરના મહત્વના ભાગોમાં મારીને ઘાયલ કર્યો.
રુધિરોક્ષિતસર્વાઙ્ગો વાલિસૂનુર્મહાબલઃ। ચિક્ષેપ વજ્રદંષ્ટ્રાય વૃક્ષં ભીમપરાક્રમઃ
વાળીપુત્ર અઙ્ગદ, આખું શરીર લોહીથી લથપથ, ભયાનક બળથી એક વૃક્ષ ઉપાડી વજ્રદંષ્ટ્ર પર ફેંક્યું.
દૃષ્ટ્વા પતન્તં તં વૃક્ષમસમ્ભ્રાન્તશ્ચ રાક્ષસઃ। ચિચ્છેદ બહુધા સોઽપિ મથિતઃ પ્રાપતદ્ ભુવિ
એ વૃક્ષ તેની તરફ આવતું જોઈને પણ રાક્ષસ ذرાય પણ ગભરાયો નહીં; તેણે એ વૃક્ષને અનેક ટુકડામાં કાપી નાંખ્યું અને એ તૂટી પડ્યું જમીન પર.
તં દૃષ્ટ્વા વજ્રદંષ્ટ્રસ્ય વિક્રમં પ્લવગર્ષભઃ। પ્રગૃહ્ય વિપુલં શૈલં ચિક્ષેપ ચ નનાદ ચ
વજ્રદંષ્ટ્રની પરાક્રમ જોઈને, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અઙ્ગદે એક મોટો પર્વત ઉપાડી, ગર્જના કરતા તેને ફેંકી દીધો.
તમાપતન્તં દૃષ્ટ્વા સ રથાદાપ્લુત્ય વીર્યવાન્। ગદાપાણિરસમ્ભ્રાન્તઃ પૃથિવ્યાં સમતિષ્ઠત
એ પર્વત ઝડપથી આવતો જોઈ, વીર વજ્રદંષ્ટ્ર રથમાંથી કૂદી પડ્યો, ગદા હાથમાં લઈને, નિર્ભયપણે જમીન પર ઊભો રહ્યો.
અઙ્ગદેન શિલા ક્ષિપ્તા ગત્વા તુ રણમૂર્ધનિ। સચક્રકૂબરં સાશ્વં પ્રમમાથ રથં તદા
અઙ્ગદે ફેંકેલી શિલા યુદ્ધના મધ્યમાં પડી અને એ રથને, તેના ચક્ર, ધુરા અને ઘોડા સહિત, ચકનાચૂર કરી નાખ્યો.
તતોઽન્યચ્છિખરં ગૃહ્ય વિપુલં દ્રુમભૂષિતમ્। વજ્રદંષ્ટ્રસ્ય શિરસિ પાતયામાસ વાનરઃ
પછી, વાનરે બીજું વિશાળ, વૃક્ષોથી ઢંકાયેલું પર્વત શિખર ઉપાડી, વજ્રદંષ્ટ્રના માથા પર ફેંકી દીધું.
અભવચ્છોણિતોદ્ગારી વજ્રદંષ્ટ્રઃ સુમૂર્ચ્છિતઃ। મુહૂર્તમભવન્મૂઢો ગદામાલિઙ્ગ્ય નિઃશ્વસન્
વજ્રદંષ્ટ્રના મોઢામાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું, તે ખૂબ જ ચક્કરાઈ ગયો, થોડા સમય માટે ગદા પકડીને ઊંડી શ્વાસ લેતો રહ્યો.
સ લબ્ધસંજ્ઞો ગદયા વાલિપુત્રમવસ્થિતમ્। જઘાન પરમક્રુદ્ધો વક્ષોદેશે નિશાચરઃ
પછી, સંજ્ઞાનમાં આવીને, રાત્રિમાં ફરતો વજ્રદંષ્ટ્ર ભારે ગુસ્સાથી વાલીપુત્ર અઙ્ગદના છાતીમાં ગદા સાથે ઘાત કર્યો.
ગદાં ત્યક્ત્વા તતસ્તત્ર મુષ્ટિયુદ્ધમકુર્વત। અન્યોન્યં જઘ્નતુસ્તત્ર તાવુભૌ હરિરાક્ષસૌ
પછી બંનેએ પોતાની ગદા ફેંકી દીધી અને ત્યાં જ મુઠ્ઠી યુદ્ધ શરૂ કર્યું; વાનર અને રાક્ષસ એકબીજાને મારવા લાગ્યા.
રુધિરોદ્ગારિણૌ તૌ તુ પ્રહારૈર્જનિતશ્રમૌ। બભૂવતુઃ સુવિક્રાન્તાવઙ્ગારકબુધાવિવ
બંને લોહીથી લથપથ અને ઘા ખાઈ થાકી ગયા, છતાં બંને દૃઢ અને પરાક્રમી ઉભા રહ્યા, જાણે આકાશમાં મંગળ અને બુધ જ્વલંત દેખાય.
તતઃ પરમતેજસ્વી અઙ્ગદઃ પ્લવગર્ષભઃ। ઉત્પાટ્ય વૃક્ષં સ્થિતવાનાસીત્ પુષ્પફલૈર્યુતઃ
પછી પરમ તેજસ્વી અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અઙ્ગદે ફૂલો અને ફળોથી ભરેલું એક વૃક્ષ ઉખાડી, યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભો રહ્યો.
જગ્રાહ ચાર્ષભં ચર્મ ખડ્ગં ચ વિપુલં શુભમ્। કિઙ્કિણીજાલસંછન્નં ચર્મણા ચ પરિષ્કૃતમ્
પછી તેણે એક વિશાળ અને સુંદર ખડગ અને ગાયના ચામડાનું ઢાલ, જેમાં ઘંટડીઓ બંધાયેલી હતી, પકડી, અને એ ઢાલ કટિ પર બાંધ્યું.
ચિત્રાંશ્ચ રુચિરાન્ માર્ગાંશ્ચેરતુઃ કપિરાક્ષસૌ। જઘ્નતુશ્ચ તદાન્યોન્યં નર્દન્તૌ જયકાંક્ષિણૌ
વાંદરો અને રાક્ષસ સુંદર અને તેજસ્વી માર્ગો પર ફરતા હતા, બંને વિજયની આશામાં ગર્જના કરતા એકબીજાને મારતા હતા.
વ્રણૈઃ સાસ્રૈરશોભેતાં પુષ્પિતાવિવ કિંશુકૌ। યુધ્યમાનૌ પરિશ્રાન્તૌ જાનુભ્યામવનીં ગતૌ
લોહીથી ભરેલા ઘાવોથી, બંને યોદ્ધા ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષ જેવું ઝળહળતા હતા; લડાઈથી થાકી ગયા અને ઘૂંટણ પર જમીન પર બેસી ગયા.
નિમેષાન્તરમાત્રેણ અઙ્ગદઃ કપિકુઞ્જરઃ। ઉદતિષ્ઠત દીપ્તાક્ષો દણ્ડાહત ઇવોરગઃ
અંગદ, વાનરોમાંથી જંગલી હાથી, પલક ઝપટમાં જ, જ્વલંત આંખો સાથે, લાકડીથી મારવામાં આવેલ સાપ જેવો ઊભો થયો.