વિદાર્યમાણા રક્ષોભિર્વાનરાસ્તે મહાબલાઃ। અમર્ષજનિતોદ્ધર્ષાશ્ચક્રુઃ કર્માણ્યભીતવત્
રાક્ષસો દ્વારા ફાડાતા છતાં, એ મહાબલી વાનરો ક્રોધથી ઉત્સાહિત થઈ નિર્ભયતાપૂર્વક વિક્રમ કરતા રહ્યા.
શરનિર્ભિન્નગાત્રાસ્તે શૂલનિર્ભિન્નદેહિનઃ। જગૃહુસ્તે દ્રુમાંસ્તત્ર શિલાશ્ચ હરિયૂથપાઃ
બાણોથી શરીર છિદ્રાયેલા અને શૂળોથી અંગો ફાટેલા વાનર નેતાઓએ ત્યાં વૃક્ષો અને પથ્થરો પકડી લીધા.
તે ભીમવેગા હરયો નર્દમાનાસ્તતસ્તતઃ। મમન્થૂ રાક્ષસાન્ વીરાન્ નામાનિ ચ બભાષિરે
એ ભયાનક ઝડપવાળા વાનરો વારંવાર ગર્જના કરતા, રાક્ષસ વીરોને ચકનાચૂર કરતા અને તેમના નામો પુકારતા.
તદ્ બભૂવાદ્ભુતં ઘોરં યુદ્ધં વાનરરક્ષસામ્। શિલાભિર્વિવિધાભિશ્ચ બહુશાખૈશ્ચ પાદપૈઃ
પછી વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે અનેક પથ્થરો અને અનેક ડાળાવાળા વૃક્ષો સાથે અદ્ભુત અને ભયાનક યુદ્ધ થયું.
રાક્ષસા મથિતાઃ કેચિદ્ વાનરૈર્જિતકાશિભિઃ। પ્રવેમૂ રુધિરં કેચિન્મુખૈ રુધિરભોજનાઃ
કેટલાક રાક્ષસો વિજયી વાનરો દ્વારા ચકનાચૂર થઈ લોહી ઉગળી નાખતા; તો કેટલાક લોહી પીતા રાક્ષસો પણ મોઢામાંથી લોહી ઉગળતા.
પાર્શ્વેષુ દારિતાઃ કેચિત્ કેચિદ્ રાશીકૃતા દ્રુમૈઃ। શિલાભિશ્ચૂર્ણિતાઃ કેચિત્ કેચિદ્ દન્તૈર્વિદારિતાઃ
કેટલાક રાક્ષસો બાજુઓએ ફાટેલા, કેટલાક વૃક્ષોથી ઢગલાબંધ, કેટલાક પથ્થરોથી ચૂરચૂર, તો કેટલાક દાંતોથી ફાડેલા હતા.
ધ્વજૈર્વિમથિતૈર્ભગ્નૈઃ ખડ્ગૈશ્ચ વિનિપાતિતૈઃ। રથૈર્વિધ્વંસિતૈઃ કેચિદ્ વ્યથિતા રજનીચરાઃ
કેટલાક રાત્રીચર તૂટેલા ધ્વજ, પડી ગયેલી તલવાર અને નાશ પામેલા રથોથી ઘાયલ થયા.
ગજેન્દ્રૈઃ પર્વતાકારૈઃ પર્વતાગ્રૈર્વનૌકસામ્। મથિતૈર્વાજિભિઃ કીર્ણં સારોહૈર્વસુધાતલમ્
પૃથ્વી પર પહાડ જેવાં વિશાળ હાથીઓ, વનવાસીઓએ ફેંકેલા પહાડના ટોચ અને પામેલા ઘોડાઓથી છવાઈ ગઈ હતી.
વાનરૈર્ભીમવિક્રાન્તૈરાપ્લુત્યોત્પ્લુત્ય વેગિતૈઃ। રાક્ષસાઃ કરજૈસ્તીક્ષ્ણૈર્મુખેષુ વિનિદારિતાઃ
ભયાનક પરાક્રમ ધરાવતાં વાનરોએ ઝડપથી ઉછળી-ઉછળી રાક્ષસોને તીક્ષ્ણ નખોથી મોઢામાં ફાડી નાખ્યા.
વિષણ્ણવદના ભૂયો વિપ્રકીર્ણશિરોરુહાઃ। મૂઢાઃ શોણિતગન્ધેન નિપેતુર્ધરણીતલે
મૂંઝાયેલા, ચહેરા નીચે કરેલા, વાળ વિખેરાયેલા અને લોહીની ગંધથી ગભરાયેલા તેઓ જમીન પર પડ્યા.
અન્યે તુ પરમક્રુદ્ધા રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ। તલૈરેવાભિધાવન્તિ વજ્રસ્પર્શસમૈર્હરીન્
બીજા રાક્ષસો ખૂબ જ ગુસ્સામાં અને ભયાનક શક્તિ ધરાવતા, ફક્ત પોતાના હાથ વડે, વીજળી જેવી કઠોરતાથી, વાનરો પર દોડ્યા.
વાનરૈઃ પાતયન્તસ્તે વેગિતા વેગવત્તરૈઃ। મુષ્ટિભિશ્ચરણૈર્દન્તૈઃ પાદપૈશ્ચાવપોથિતાઃ
તે રાક્ષસો, ઝડપથી દોડ્યા છતાં, વાનરોની વધુ ઝડપથી, મુઠ્ઠી, પગ, દાંત અને વૃક્ષોથી માર્યા અને જમીન પર પટકાયા.
સૈન્યં તુ વિદ્રુતં દૃષ્ટ્વા ધૂમ્રાક્ષો રાક્ષસર્ષભઃ। રોષેણ કદનં ચક્રે વાનરાણાં યુયુત્સતામ્
પોતાની સેના ભાગી રહી છે તે જોઈને, ધૂમ્રાક્ષ રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, ગુસ્સામાં લડવા ઈચ્છતા વાનરોની હત્યા કરવા લાગ્યો.
પ્રાસૈઃ પ્રમથિતાઃ કેચિદ્ વાનરાઃ શોણિતસ્રવાઃ। મુદ્ગરૈરાહતાઃ કેચિત્ પતિતા ધરણીતલે
કેટલાક વાનરો ભાલાથી કચડાઈને લોહી વહાવતા, અને કેટલાક ગદાથી માર્યા, જમીન પર પડ્યા.
પરિઘૈર્મથિતાઃ કેચિદ્ ભિન્દિપાલૈશ્ચ દારિતાઃ। પટ્ટિશૈર્મથિતાઃ કેચિદ્ વિહ્વલન્તો ગતાસવઃ
કેટલાક લોખંડની મોગરીથી કચડાયા, કેટલાક ભિંડિપાલથી ફાડાયા, અને કેટલાક પટીશથી કચડાઈને, જીવ ગુમાવતા, લડખડાવતા.
કેચિદ્ વિનિહતા ભૂમૌ રુધિરાર્દ્રા વનૌકસઃ। કેચિદ્ વિદ્રાવિતા નષ્ટાઃ સંક્રુદ્ધૈ રાક્ષસૈર્યુધિ
કેટલાક વનવાસી વાનરો માર્યા જઈને લોહીથી ભીંજાયેલા જમીન પર પડ્યા; કેટલાક રાક્ષસોના ગુસ્સાથી યુદ્ધમાં ભગાડાઈને ગાયબ થઈ ગયા.
વિભિન્નહૃદયાઃ કેચિદેકપાર્શ્વેન શાયિતાઃ। વિદારિતાસ્ત્રિશૂલૈશ્ચ કેચિદાન્ત્રૈર્વિનિઃસૃતાઃ
કેટલાકના હૃદય ફાટીને એક બાજુ પડ્યા; કેટલાક ત્રિશૂલથી ફાડાઈને આંતરડાં બહાર નીકળી ગયા.
તત્ સુભીમં મહદ્યુદ્ધં હરિરાક્ષસસંકુલમ્। પ્રબભૌ શસ્ત્રબહુલં શિલાપાદપસંકુલમ્
તે ભયાનક અને મોટું યુદ્ધ, વાનરો અને રાક્ષસોથી ભરેલું, શસ્ત્રો, પથ્થરો અને વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું, તેજસ્વી લાગતું હતું.
ધનુર્જ્યાતન્ત્રિમધુરં હિક્કાતાલસમન્વિતમ્। મન્દસ્તનિતગીતં તદ્ યુદ્ધગાન્ધર્વમાબભૌ
ધનુષ્યની તાણ, ત્રણ પ્રકારની ઢોલની મીઠી ધ્વનિ, હિક્કાની તાલ અને ધીમા ગર્જન જેવી ગાન, તે યુદ્ધને ગાંધર્વ સંગીત જેવું બનાવતું હતું.
ધૂમ્રાક્ષસ્તુ ધનુષ્પાણિર્વાનરાન્ રણમૂર્ધનિ। હસન્ વિદ્રાવયામાસ દિશસ્તાઞ્છરવૃષ્ટિભિઃ
ધૂમ્રાક્ષ ધનુષ્ય પકડી, યુદ્ધમાં હસતો, વાનરોને બાણની વરસાદથી ચારેય દિશામાં ભગાડતો હતો.
ધૂમ્રાક્ષેણાર્દિતં સૈન્યં વ્યથિતં પ્રેક્ષ્ય મારુતિઃ। અભ્યવર્તત સંક્રુદ્ધઃ પ્રગૃહ્ય વિપુલાં શિલામ્
ધૂમ્રાક્ષથી પીડાયેલી અને દુ:ખી સેના જોઈને, હનુમાન ગુસ્સામાં આવી, મોટી પથ્થર પકડી આગળ વધ્યો.
ક્રોધાદ્ દ્વિગુણતામ્રાક્ષઃ પિતુસ્તુલ્યપરાક્રમઃ। શિલાં તાં પાતયામાસ ધૂમ્રાક્ષસ્ય રથં પ્રતિ
દ્વિગુણ ગુસ્સાથી આંખો લાલ થઈ, પિતાની સમાન પરાક્રમ ધરાવતો, હનુમાને તે પથ્થર ધૂમ્રાક્ષના રથ પર ફેંકી.
આપતન્તીં શિલાં દૃષ્ટ્વા ગદામુદ્યમ્ય સમ્ભ્રમાત્। રથાદાપ્લુત્ય વેગેન વસુધાયાં વ્યતિષ્ઠત
પથ્થર ઝડપથી આવતી જોઈ, ધૂમ્રાક્ષે ગદા ઊંચી કરી, ભયમાં રથમાંથી ઝંપલાવીને જમીન પર આવી ગયો.
સા પ્રમથ્ય રથં તસ્ય નિપપાત શિલા ભુવિ। સચક્રકૂબરં સાશ્વં સધ્વજં સશરાસનમ્
તે પથ્થરે રથને કચડી નાખ્યો અને wheels, યોક, ઘોડા, ધ્વજ અને ધનુષ્ય સાથે જમીન પર પડ્યો.
સ ભઙ્ક્ત્વા તુ રથં તસ્ય હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। રક્ષસાં કદનં ચક્રે સસ્કન્ધવિટપૈર્દ્રુમૈઃ
રથ તોડી નાખીને, પવનપુત્ર હનુમાને વૃક્ષ, ડાળીઓ અને તણા વડે રાક્ષસોની હત્યા શરૂ કરી.
વિભિન્નશિરસો ભૂત્વા રાક્ષસા રુધિરોક્ષિતાઃ। દ્રુમૈઃ પ્રમથિતાશ્ચાન્યે નિપેતુર્ધરણીતલે
કેટલાંક રાક્ષસોના માથા ફાટેલા હતા અને શરીર લોહીમાં ભીંજાયા હતા; બીજા કેટલાક વૃક્ષોથી ચકનાચૂર થઈ જમીન પર પડી ગયા.
વિદ્રાવ્ય રાક્ષસં સૈન્યં હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। ગિરેઃ શિખરમાદાય ધૂમ્રાક્ષમભિદુદ્રુવે
પવનપુત્ર હનુમાને રાક્ષસોની સેના ભાગાડી, પછી એક પર્વતશિખર ઉપાડી ધૂમ્રાક્ષા પર દોડી ગયો.
તમાપતન્તં ધૂમ્રાક્ષો ગદામુદ્યમ્ય વીર્યવાન્। વિનર્દમાનઃ સહસા હનૂમન્તમભિદ્રવત્
હનુમાન તેની સામે દોડી રહ્યો ત્યારે, શક્તિશાળી અને ગર્જન કરતા ધૂમ્રાક્ષાએ પોતાની ગદા ઊંચકી અને હનુમાન સામે તૂટી પડ્યો.
તસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય રોષેણ ગદાં તાં બહુકણ્ટકામ્। પાતયામાસ ધૂમ્રાક્ષો મસ્તકેઽથ હનૂમતઃ
કુપિત ધૂમ્રાક્ષાએ કાંટાવાળી ગદા ગુસ્સાથી હનુમાનના માથા પર ફેંકી.
તાડિતઃ સ તયા તત્ર ગદયા ભીમવેગયા। સ કપિર્મારુતબલસ્તં પ્રહારમચિન્તયન્
ભયાનક અને ઝડપી ગદાનો ઘા પડ્યો છતાં પવનની જેમ શક્તિશાળી હનુમાને એ ઘા ને અણગણ્યો.