તે બદ્ધઘણ્ટા બલિનો ઘોરરૂપા નિશાચરાઃ। વિનદ્યમાનાઃ સંહૃષ્ટા ધૂમ્રાક્ષં પર્યવારયન્
બેલ બાંધેલા, શક્તિશાળી અને ભયાનક રૂપ ધરાવતા રાતના જીવ, આનંદથી ગર્જના કરતા, ધૂમ્રાક્ષને ઘેરી લીધા.
વિવિધાયુધહસ્તાશ્ચ શૂલમુદ્ગરપાણયઃ। ગદાભિઃ પટ્ટિશૈર્દણ્ડૈરાયસૈર્મુસલૈરપિ
તેઓ વિવિધ હથિયારો—શૂલ, ગદા, દંડ, લોખંડના સળિયા અને મસલાં—હાથમાં લઈને આગળ વધ્યા.
પરિઘૈર્ભિન્દિપાલૈશ્ચ ભલ્લૈઃ પાશૈઃ પરશ્વધૈઃ। નિર્યયૂ રાક્ષસા ઘોરા નર્દન્તો જલદા યથા
લોખંડના પાટા, ભિન્દિપાલા, ભલ્લા, પાશ અને પરશુ સાથે, ભયાનક રાક્ષસો વાદળની જેમ ગર્જના કરતા બહાર નીકળી આવ્યા.
રથૈઃ કવચિનસ્ત્વન્યે ધ્વજૈશ્ચ સમલંકૃતૈઃ। સુવર્ણજાલવિહિતૈઃ ખરૈશ્ચ વિવિધાનનૈઃ
કેટલાક કવચ પહેરીને, ધ્વજ અને સુવર્ણ જાળથી સજ્જ રથમાં, અને વિવિધ ચહેરાવાળા ખરો પર સવાર થયા.
હયૈઃ પરમશીઘ્રૈશ્ચ ગજૈશ્ચૈવ મદોત્કટૈઃ। નિર્યયુર્નૈર્ઋતવ્યાઘ્રા વ્યાઘ્રા ઇવ દુરાસદાઃ
અતિ ઝડપી ઘોડા અને ઉગ્ર મદવાળા હાથી સાથે, રાતના વાઘ જેવા રાક્ષસો, વાઘની જેમ ભયાનક અને અપ્રાપ્ય, બહાર નીકળી આવ્યા.
વૃકસિંહમુખૈર્યુક્તં ખરૈઃ કનકભૂષિતૈઃ। આરુરોહ રથં દિવ્યં ધૂમ્રાક્ષઃ ખરનિઃસ્વનઃ
ભેંક, વરુ અને સિંહના ચહેરાવાળા, સુવર્ણથી સજ્જ ખરો જોડાયેલા, ધૂમ્રાક્ષે પોતાના દિવ્ય રથ પર ચઢ્યો, ખરોની ગર્જના સાથે.
સ નિર્યાતો મહાવીર્યો ધૂમ્રાક્ષો રાક્ષસૈર્વૃતઃ। હસન્ વૈ પશ્ચિમદ્વારાદ્ધનૂમાન્ યત્ર તિષ્ઠતિ
મહાન પરાક્રમી ધૂમ્રાક્ષ, રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો, પશ્ચિમ દ્વારથી હસતો-હસતો બહાર આવ્યો, જ્યાં હનુમાન ઊભો હતો.
રથપ્રવરમાસ્થાય ખરયુક્તં ખરસ્વનમ્। પ્રયાન્તં તુ મહાઘોરં રાક્ષસં ભીમદર્શનમ્
ખરો જોડાયેલા અને તેમની ગર્જનાથી ગુંજતા, શ્રેષ્ઠ રથ પર ચડી, ભયાનક દેખાવ ધરાવતા રાક્ષસે આગળ વધ્યો.
અન્તરિક્ષગતાઃ ક્રૂરાઃ શકુનાઃ પ્રત્યષેધયન્। રથશીર્ષે મહાભીમો ગૃધ્રશ્ચ નિપપાત હ
આકાશમાં ઉડતા ક્રૂર પક્ષીઓએ તેને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો, અને એક મોટો ભયાનક ગૃધ્ર તેના રથના શિર્ષ પર પડી ગયો.
ધ્વજાગ્રે ગ્રથિતાશ્ચૈવ નિપેતુઃ કુણપાશનાઃ। રુધિરાર્દ્રો મહાન્ શ્વેતઃ કબન્ધઃ પતિતો ભુવિ
ધ્વજની ટોચ પર બાંધેલા માંસના ગાંઠો અને પથ્થરો નીચે પડ્યા; લોહીથી ભીંજાયેલો મોટો સફેદ, ધડ વગરનો શરીર જમીન પર પડ્યો.
વિસ્વરં ચોત્સૃજન્નાદાન્ ધૂમ્રાક્ષસ્ય નિપાતિતઃ। વવર્ષ રુધિરં દેવઃ સંચચાલ ચ મેદિની
આકાશમાંથી ભયાનક અવાજો સાથે ધૂમ્રાક્ષા પર પડતાં, લોહી વરસ્યું અને ધરતી ધ્રૂજી ઉઠી.
પ્રતિલોમં વવૌ વાયુર્નિર્ઘાતસમનિઃસ્વનઃ। તિમિરૌઘાવૃતાસ્તત્ર દિશશ્ચ ન ચકાશિરે
પવન વિપરીત દિશામાં ગર્જના સાથે ફૂંકાયો; ચારેય દિશાઓ ઘન અંધકારથી ઢંકાઈ ગઈ અને દેખાતી નહોતી.
સ તૂત્પાતાંસ્તતો દૃષ્ટ્વા રાક્ષસાનાં ભયાવહાન્। પ્રાદુર્ભૂતાન્ સુઘોરાંશ્ચ ધૂમ્રાક્ષો વ્યથિતોઽભવત્। મુમુહૂ રાક્ષસાઃ સર્વે ધૂમ્રાક્ષસ્ય પુરઃસરાઃ
આ ભયાનક અને ભય પેદા કરનારા અપશકુન જોઈ ધૂમ્રાક્ષ ઘબરી ગયો; ધૂમ્રાક્ષના આગેવાન બધા રાક્ષસો ગૂંચવાઈ ગયા.
તતઃ સુભીમો બહુભિર્નિશાચરૈ- ર્વૃતોઽભિનિષ્ક્રમ્ય રણોત્સુકો બલી। દદર્શ તાં રાઘવબાહુપાલિતાં મહૌઘકલ્પાં બહુ વાનરીં ચમૂમ્
પછી એ અત્યંત ભયાનક અને શક્તિશાળી રાત્રીચર, અનેક રાક્ષસો સાથે યુદ્ધની ઇચ્છાથી બહાર આવ્યો અને રાઘવના હાથોથી રક્ષિત, મહાપ્રવાહ જેવો વિશાળ વાનર સેના જોઈ.
thumb|દ્વિપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે દ્વિપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો બાવનમો સર્ગ સાંભળો.
ધૂમ્રાક્ષં પ્રેક્ષ્ય નિર્યાન્તં રાક્ષસં ભીમવિક્રમમ્। વિનેદુર્વાનરાઃ સર્વે પ્રહૃષ્ટા યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ
ભયાનક પરાક્રમી રાક્ષસ ધૂમ્રાક્ષને આગળ વધતો જોઈ, બધા વાનરો આનંદિત અને યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈ ગર્જના કરવા લાગ્યા.
તેષાં સુતુમુલં યુદ્ધં સંજજ્ઞે કપિરક્ષસામ્। અન્યોન્યં પાદપૈર્ઘોરૈર્નિઘ્નતાં શૂલમુદ્ગરૈઃ
વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે ભારે યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં બંને પક્ષે ભયાનક વૃક્ષો, ભાલા અને ગદાઓથી એકબીજાને માર મારવામાં આવ્યાં.
રાક્ષસૈર્વાનરા ઘોરા વિનિકૃત્તાઃ સમન્તતઃ। વાનરૈ રાક્ષસાશ્ચાપિ દ્રુમૈર્ભૂમિસમીકૃતાઃ
ભયાનક રાક્ષસોએ ચારે બાજુ વાનરોને કાપી નાખ્યા, જ્યારે વાનરોએ વૃક્ષોથી રાક્ષસોને જમીન પર પછાડી દીધા.
રાક્ષસાસ્ત્વભિસંક્રુદ્ધા વાનરાન્ નિશિતૈઃ શરૈઃ। વિવ્યધુર્ઘોરસંકાશૈઃ કઙ્કપત્રૈરજિહ્મગૈઃ
ક્રોધિત રાક્ષસોએ તીક્ષ્ણ અને સીધા ઉડતા, બગલા પાંખવાળા ભયાનક બાણોથી વાનરોને ભેદી નાખ્યા.
તે ગદાભિશ્ચ ભીમાભિઃ પટ્ટિશૈઃ કૂટમુદ્ગરૈઃ। ઘોરૈશ્ચ પરિઘૈશ્ચિત્રૈસ્ત્રિશૂલૈશ્ચાપિ સંશ્રિતૈઃ
તેઓએ ભયાનક ગદા, તલવાર, કાંટાવાળી મુગદા, ભયાનક લોખંડની સળિયા અને વિવિધ શણગારેલા ત્રિશૂળોથી પણ પ્રહાર કર્યો.
વિદાર્યમાણા રક્ષોભિર્વાનરાસ્તે મહાબલાઃ। અમર્ષજનિતોદ્ધર્ષાશ્ચક્રુઃ કર્માણ્યભીતવત્
રાક્ષસો દ્વારા ફાડાતા છતાં, એ મહાબલી વાનરો ક્રોધથી ઉત્સાહિત થઈ નિર્ભયતાપૂર્વક વિક્રમ કરતા રહ્યા.
શરનિર્ભિન્નગાત્રાસ્તે શૂલનિર્ભિન્નદેહિનઃ। જગૃહુસ્તે દ્રુમાંસ્તત્ર શિલાશ્ચ હરિયૂથપાઃ
બાણોથી શરીર છિદ્રાયેલા અને શૂળોથી અંગો ફાટેલા વાનર નેતાઓએ ત્યાં વૃક્ષો અને પથ્થરો પકડી લીધા.
તે ભીમવેગા હરયો નર્દમાનાસ્તતસ્તતઃ। મમન્થૂ રાક્ષસાન્ વીરાન્ નામાનિ ચ બભાષિરે
એ ભયાનક ઝડપવાળા વાનરો વારંવાર ગર્જના કરતા, રાક્ષસ વીરોને ચકનાચૂર કરતા અને તેમના નામો પુકારતા.
તદ્ બભૂવાદ્ભુતં ઘોરં યુદ્ધં વાનરરક્ષસામ્। શિલાભિર્વિવિધાભિશ્ચ બહુશાખૈશ્ચ પાદપૈઃ
પછી વાનરો અને રાક્ષસો વચ્ચે અનેક પથ્થરો અને અનેક ડાળાવાળા વૃક્ષો સાથે અદ્ભુત અને ભયાનક યુદ્ધ થયું.
રાક્ષસા મથિતાઃ કેચિદ્ વાનરૈર્જિતકાશિભિઃ। પ્રવેમૂ રુધિરં કેચિન્મુખૈ રુધિરભોજનાઃ
કેટલાક રાક્ષસો વિજયી વાનરો દ્વારા ચકનાચૂર થઈ લોહી ઉગળી નાખતા; તો કેટલાક લોહી પીતા રાક્ષસો પણ મોઢામાંથી લોહી ઉગળતા.
પાર્શ્વેષુ દારિતાઃ કેચિત્ કેચિદ્ રાશીકૃતા દ્રુમૈઃ। શિલાભિશ્ચૂર્ણિતાઃ કેચિત્ કેચિદ્ દન્તૈર્વિદારિતાઃ
કેટલાક રાક્ષસો બાજુઓએ ફાટેલા, કેટલાક વૃક્ષોથી ઢગલાબંધ, કેટલાક પથ્થરોથી ચૂરચૂર, તો કેટલાક દાંતોથી ફાડેલા હતા.
ધ્વજૈર્વિમથિતૈર્ભગ્નૈઃ ખડ્ગૈશ્ચ વિનિપાતિતૈઃ। રથૈર્વિધ્વંસિતૈઃ કેચિદ્ વ્યથિતા રજનીચરાઃ
કેટલાક રાત્રીચર તૂટેલા ધ્વજ, પડી ગયેલી તલવાર અને નાશ પામેલા રથોથી ઘાયલ થયા.
ગજેન્દ્રૈઃ પર્વતાકારૈઃ પર્વતાગ્રૈર્વનૌકસામ્। મથિતૈર્વાજિભિઃ કીર્ણં સારોહૈર્વસુધાતલમ્
પૃથ્વી પર પહાડ જેવાં વિશાળ હાથીઓ, વનવાસીઓએ ફેંકેલા પહાડના ટોચ અને પામેલા ઘોડાઓથી છવાઈ ગઈ હતી.
વાનરૈર્ભીમવિક્રાન્તૈરાપ્લુત્યોત્પ્લુત્ય વેગિતૈઃ। રાક્ષસાઃ કરજૈસ્તીક્ષ્ણૈર્મુખેષુ વિનિદારિતાઃ
ભયાનક પરાક્રમ ધરાવતાં વાનરોએ ઝડપથી ઉછળી-ઉછળી રાક્ષસોને તીક્ષ્ણ નખોથી મોઢામાં ફાડી નાખ્યા.
વિષણ્ણવદના ભૂયો વિપ્રકીર્ણશિરોરુહાઃ। મૂઢાઃ શોણિતગન્ધેન નિપેતુર્ધરણીતલે
મૂંઝાયેલા, ચહેરા નીચે કરેલા, વાળ વિખેરાયેલા અને લોહીની ગંધથી ગભરાયેલા તેઓ જમીન પર પડ્યા.