નેમં મોક્ષયિતું શક્તાઃ શરબન્ધં સુદારુણમ્। માયાબલાદિન્દ્રજિતા નિર્મિતં ક્રૂરકર્મણા
—આ ભયાનક સાપના બાંધેલા તીરો, જે ઇન્દ્રજિતે પોતાની માયા અને ક્રૂર કર્મથી બનાવ્યા છે, તેને મુક્ત કરી શકતા નથી.
એતે નાગાઃ કાદ્રવેયાસ્તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રા વિષોલ્બણાઃ। રક્ષોમાયાપ્રભાવેણ શરભૂતાસ્ત્વદાશ્રયાઃ
આ સાપો કદ્રૂના સંતાન છે, જે તીક્ષ્ણ દાંત અને ઝેરથી ભરેલા છે; રાક્ષસોની માયાથી તેઓ તીરના રૂપમાં આવ્યા છે અને તમારી શરણમાં છે.
ઇમં શ્રુત્વા તુ વૃત્તાન્તં ત્વરમાણોઽહમાગતઃ। સહસૈવાવયોઃ સ્નેહાત્ સખિત્વમનુપાલયન્
આ ઘટના સાંભળી, હું ત્વરિત અહીં આવ્યો, તમે બંને પ્રત્યે પ્રેમ અને મિત્રતાના ભાવથી, મિત્રતાનું ધર્મ પાળવા.
મોક્ષિતૌ ચ મહાઘોરાદસ્માત્ સાયકબન્ધનાત્। અપ્રમાદશ્ચ કર્તવ્યો યુવાભ્યાં નિત્યમેવ હિ
તમને આ ભયાનક તીરોના બંધનમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે; પણ, તમે હંમેશા સાવધાન રહેવું જરૂરી છે.
પ્રકૃત્યા રાક્ષસાઃ સર્વે સંગ્રામે કૂટયોધિનઃ। શૂરાણાં શુદ્ધભાવાનાં ભવતામાર્જવં બલમ્
રાક્ષસો સ્વભાવથી જ યુદ્ધમાં કપટ યોદ્ધા હોય છે; તમારી શક્તિ તો તમારી સીધાશીલા અને શુદ્ધ ભાવના છે.
તન્ન વિશ્વસનીયં વો રાક્ષસાનાં રણાજિરે। એતેનૈવોપમાનેન નિત્યં જિહ્મા હિ રાક્ષસાઃ
યુદ્ધમાં રાક્ષસો પર ક્યારેય વિશ્વાસ ન કરવો; તેઓ સ્વભાવથી હંમેશા કાવાં છે.
એવમુક્ત્વા તદા રામં સુપર્ણઃ સ મહાબલઃ। પરિષ્વજ્ય ચ સુસ્નિગ્ધમાપ્રષ્ટુમુપચક્રમે
આ રીતે રામને કહ્યા પછી, મહાબલ suparṇa એ પ્રેમથી તેને ગળે મળ્યો અને વિદાય લેવા તૈયાર થયો.
સખે રાઘવ ધર્મજ્ઞ રિપૂણામપિ વત્સલ। અભ્યનુજ્ઞાતુમિચ્છામિ ગમિષ્યામિ યથાસુખમ્
મિત્ર રાઘવ, ધર્મ જાણનાર, દુશ્મનો પ્રત્યે પણ દયાળુ, હું તમારી અનુમતિ લઈ, મારા મન મુજબ જવા ઈચ્છું છું.
ન ચ કૌતૂહલં કાર્યં સખિત્વં પ્રતિ રાઘવ। કૃતકર્મા રણે વીર સખિત્વં પ્રતિવેત્સ્યસિ
મિત્રતા માટે ચિંતિત ન થવું, રાઘવ; હે વીર, યુદ્ધમાં મેં મારી ફરજ પૂરી કરી છે, અને તમે અમારી મિત્રતા યાદ રાખશો.
બાલવૃદ્ધાવશેષાં તુ લઙ્કાં કૃત્વા શરોર્મિભિઃ। રાવણં તુ રિપું હત્વા સીતાં ત્વમુપલપ્સ્યસે
તીરોની લહેરથી લંકાને માત્ર બાળકો અને વૃદ્ધો સુધી લાવી, અને રાવણને માર્યા પછી, તમે સીતાને પાછી મેળવો છો.
ઇત્યેવમુક્ત્વા વચનં સુપર્ણઃ શીઘ્રવિક્રમઃ। રામં ચ નીરુજં કૃત્વા મધ્યે તેષાં વનૌકસામ્
આ રીતે વાત કરી, ઝડપી પંખી suparṇa એ રામને વનવાસીઓ વચ્ચે દુઃખમુક્ત કર્યો.
પ્રદક્ષિણં તતઃ કૃત્વા પરિષ્વજ્ય ચ વીર્યવાન્। જગામાકાશમાવિશ્ય સુપર્ણઃ પવનો યથા
પછી, તેને દક્ષિણ તરફ ફર્યા અને શક્તિથી ગળે મળ્યા પછી, suparṇa પવનની જેમ આકાશમાં પ્રવેશ્યો.
નીરુજૌ રાઘવૌ દૃષ્ટ્વા તતો વાનરયૂથપાઃ। સિંહનાદં તદા નેદુર્લાઙ્ગૂલં દુધુવુશ્ચ તે
રાઘવોને દુઃખમુક્ત જોઈને, વાનર નેતાઓએ સિંહની જેમ ગર્જના કરી અને પોતાના પૂંછ હલાવી.
તતો ભેરીઃ સમાજઘ્નુર્મૃદઙ્ગાંશ્ચાપ્યવાદયન્। દધ્મુઃ શઙ્ખાન્ સમ્પ્રહૃષ્ટાઃ ક્ષ્વેલન્ત્યપિ યથાપુરમ્
પછી આનંદથી ભરેલા વાનરોએ ઢોલ વગાડ્યા, મૃદંગ વગાડ્યા, શંખ ફૂંક્યા અને પહેલાંની જેમ જોરથી ચીસો પાડી.
અપરે સ્ફોટ્ય વિક્રાન્તા વાનરા નગયોધિનઃ। દ્રુમાનુત્પાટ્ય વિવિધાંસ્તસ્થુઃ શતસહસ્રશઃ
બીજા શક્તિશાળી વાનરો, પર્વત યુદ્ધમાં નિપુણ, વિવિધ વૃક્ષો ઉખાડી ને લાખો સંખ્યામાં ઊભા રહ્યા.
વિસૃજન્તો મહાનાદાંસ્ત્રાસયન્તો નિશાચરાન્। લઙ્કાદ્વારાણ્યુપાજગ્મુર્યોદ્ધુકામાઃ પ્લવંગમાઃ
મોટા અવાજો કરતા અને રાત્રિમાં રહેતા રાક્ષસોને ડરાવતા વાનરો યુદ્ધની ઇચ્છા લઈને લંકાના દરવાજા તરફ ગયા.
તેષાં સુભીમસ્તુમુલો નિનાદો બભૂવ શાખામૃગયૂથપાનામ્। ક્ષયે નિદાઘસ્ય યથા ઘનાનાં નાદઃ સુભીમો નદતાં નિશીથે
શાખામૃગના નેતાઓનો ભયાનક અને ગૂંજી ઉઠતો અવાજ એ ગરમીના અંતે મધરાતે ગાજતા વાદળોની ભયાનક ધ્વનિ જેવો હતો.
thumb|એકપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે એકપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકી રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં પચાસમો સર્ગ પૂર્ણ થયો. હવે એકાવનમો સર્ગ સાંભળો.
તેષાં તુ તુમુલં શબ્દં વાનરાણાં મહૌજસામ્। નર્દતાં રાક્ષસૈઃ સાર્ધં તદા શુશ્રાવ રાવણઃ
પછી રાવણએ શક્તિશાળી વાનરો અને રાક્ષસોની સાથે જોરથી દહાડતા અવાજ સાંભળ્યો.
સ્નિગ્ધગમ્ભીરનિર્ઘોષં શ્રુત્વા તં નિનદં ભૃશમ્। સચિવાનાં તતસ્તેષાં મધ્યે વચનમબ્રવીત્
એ ગાઢ અને ઊંડા અવાજને સાંભળીને, રાવણએ પોતાના મંત્રીઓ વચ્ચે આ રીતે કહ્યું.
યથાસૌ સમ્પ્રહૃષ્ટાનાં વાનરાણામુપસ્થિતઃ। બહૂનાં સુમહાન્ નાદો મેઘાનામિવ ગર્જતામ્
જે રીતે ખુશ થયેલા અનેક વાનરો એકસાથે ભેગા થાય ત્યારે મોટો અવાજ થાય છે, એ વાદળોની ગાજ જેવી છે.
સુવ્યક્તં મહતી પ્રીતિરેતેષાં નાત્ર સંશયઃ। તથાહિ વિપુલૈર્નાદૈશ્ચુક્ષુભે લવણાર્ણવઃ
સ્પષ્ટ છે કે એમાં મોટી ખુશી છે, એમાં કોઈ શંકા નથી; કેમ કે તેમના જોરદાર અવાજથી સમુદ્ર પણ ઉથલાય છે.
તૌ તુ બદ્ધૌ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। અયં ચ સુમહાન્ નાદઃ શઙ્કાં જનયતીવ મે
પણ રામ અને લક્ષ્મણ એ બંને ભાઈઓ તીક્ષ્ણ બાણોથી બાંધેલા છે, અને આ મોટો અવાજ મને શંકા ઉભી કરે છે.
એવં ચ વચનં ચોક્ત્વા મન્ત્રિણો રાક્ષસેશ્વરઃ। ઉવાચ નૈર્ઋતાંસ્તત્ર સમીપપરિવર્તિનઃ
આ રીતે બોલીને રાક્ષસોના રાજાએ પોતાના મંત્રીઓ અને નજીક ઊભેલા રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસોને કહ્યું.
જ્ઞાયતાં તૂર્ણમેતેષાં સર્વેષાં ચ વનૌકસામ્। શોકકાલે સમુત્પન્ને હર્ષકારણમુત્થિતમ્
ઝલદી શોધો કે આ દુઃખના સમયે વનવાસીઓમાં ખુશીનું કારણ શું છે.
તથોક્તાસ્તે સુસમ્ભ્રાન્તાઃ પ્રાકારમધિરુહ્ય ચ। દદૃશુઃ પાલિતાં સેનાં સુગ્રીવેણ મહાત્મના
આ રીતે કહેતાં, એ બધા ગભરાઈને કિલ્લા પર ચઢ્યા અને મહાન આત્મા સુગ્રીવ દ્વારા રક્ષિત સેના જોઈ.
તૌ ચ મુક્તૌ સુઘોરેણ શરબન્ધેન રાઘવૌ। સમુત્થિતૌ મહાભાગૌ વિષેદુઃ સર્વરાક્ષસાઃ
રઘુવંશી એ બંને મહાન પુત્રો, ભયાનક બાણના બંધમાંથી મુક્ત થઈ, ઊભા થયા, અને બધા રાક્ષસો નિરાશ થઈ ગયા.
સંત્રસ્તહૃદયાઃ સર્વે પ્રાકારાદવરુહ્ય તે। વિવર્ણા રાક્ષસા ઘોરા રાક્ષસેન્દ્રમુપસ્થિતાઃ
ભયથી ભરેલા બધા ભયાનક રાક્ષસો કિલ્લા પરથી નીચે ઉતરી, મુખ પર કલંક લઈને રાક્ષસોના રાજા પાસે ગયા.
તદપ્રિયં દીનમુખા રાવણસ્ય ચ રાક્ષસાઃ। કૃત્સ્નં નિવેદયામાસુર્યથાવદ્ વાક્યકોવિદાઃ
દુઃખી ચહેરા સાથે રાક્ષસોએ રાવણને બધું દુઃખદ સમાચાર યોગ્ય રીતે કહ્યું.
યૌ તાવિન્દ્રજિતા યુદ્ધે ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। નિબદ્ધૌ શરબન્ધેન નિષ્પ્રકમ્પભુજૌ કૃતૌ
યુદ્ધમાં ઈન્દ્રજિતે બાણના જાળમાં બાંધેલા રામ અને લક્ષ્મણ એ બંને ભાઈઓ, અડગ હાથવાળા, બંધાયેલા હતા.