રાઘવૌ પતિતૌ દૃષ્ટ્વા શરજાલસમન્વિતૌ। બભૂવુર્વ્યથિતાઃ સર્વે વાનરાઃ સવિભીષણાઃ
રાઘવ ભાઈઓને પડેલા અને બાણોના ઢગલા વડે ઢંકાયેલા જોઈને, બધા વાનરો અને વિભીષણ દુઃખી થઈ ગયા.
અન્તરિક્ષં નિરીક્ષન્તો દિશઃ સર્વાશ્ચ વાનરાઃ। ન ચૈનં માયયા છન્નં દદૃશૂ રાવણિં રણે
બધા વાનરો આકાશ અને ચારેય દિશાઓમાં જોઈ રહ્યા હતા, પણ યુદ્ધમાં રાવણના પુત્રને, તેની માયાથી છુપાયેલા, જોઈ શક્યા નહોતા.
તં તુ માયાપ્રતિચ્છન્નં માયયૈવ વિભીષણઃ। વીક્ષમાણો દદર્શાગ્રે ભ્રાતુઃ પુત્રમવસ્થિતમ્। તમપ્રતિમકર્માણમપ્રતિદ્વન્દ્વમાહવે
પરંતુ વિભીષણે, માયાથી છુપાયેલા, આગળ પોતાના ભાઈના પુત્રને, જે અદ્વિતીય કૃત્ય અને યુદ્ધમાં બેરોડ હતો, જોઈ લીધો.
દદર્શાન્તર્હિતં વીરં વરદાનાદ્ વિભીષણઃ। તેજસા યશસા ચૈવ વિક્રમેણ ચ સંયુતઃ
વિભીષણે, વીર અને તેજ, યશ અને પરાક્રમથી ભરપૂર, આશીર્વાદના કારણે છુપાયેલા, તેને જોઈ લીધો.
ઇન્દ્રજિત્ ત્વાત્મનઃ કર્મ તૌ શયાનૌ સમીક્ષ્ય ચ। ઉવાચ પરમપ્રીતો હર્ષયન્ સર્વરાક્ષસાન્
ઇન્દ્રજિતે પોતાના કૃત્યને અને એ બંનેને પડેલા જોઈને, ખૂબ આનંદથી બધાં રાક્ષસોને ખુશ કરીને કહ્યું.
દૂષણસ્ય ચ હન્તારૌ ખરસ્ય ચ મહાબલૌ। સાદિતૌ મામકૈર્બાણૈર્ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
દૂષણના સંહારક અને મહાબલી ખરા, રામ અને લક્ષ્મણ ભાઈઓ, મારા બાણોથી ઢળી ગયા છે.
નેમૌ મોક્ષયિતું શક્યાવેતસ્માદિષુબન્ધનાત્। સર્વૈરપિ સમાગમ્ય સર્ષિસઙ્ઘૈઃ સુરાસુરૈઃ
આ બેમાંથી કોઈને પણ આ બાણોની બંધથી મુક્ત કરી શકાય તેમ નથી, ભલે બધા દેવો અને ઋષિઓ ભેગા થાય.
યત્કૃતે ચિન્તયાનસ્ય શોકાર્તસ્ય પિતુર્મમ। અસ્પૃષ્ટ્વા શયનં ગાત્રૈસ્ત્રિયામા યાતિ શર્વરી
જેના કારણે મારા પિતા ચિંતામાં અને દુઃખથી પીડાય છે, અને રાતે પોતાના શરીરથી શયન પર સ્પર્શ કર્યા વિના જાગી જાય છે.
કૃત્સ્નેયં યત્કૃતે લઙ્કા નદી વર્ષાસ્વિવાકુલા। સોઽયં મૂલહરોઽનર્થઃ સર્વેષાં શમિતો મયા
જેના માટે આખી લંકા વરસાદની નદીની જેમ ગભરાઈ ગઈ છે, એ બધા માટેના આ દુઃખના મૂળને મેં સમાપ્ત કરી દીધું છે.
રામસ્ય લક્ષ્મણસ્યૈવ સર્વેષાં ચ વનૌકસામ્। વિક્રમા નિષ્ફલાઃ સર્વે યથા શરદિ તોયદાઃ
રામ, લક્ષ્મણ અને બધા વનવાસીઓની બહાદુરી હવે વ્યર્થ થઈ ગઈ છે, જેમ શરદ ઋતુના વાદળો નિષ્ફળ હોય છે.
એવમુક્ત્વા તુ તાન્ સર્વાન્ રાક્ષસાન્ પરિપશ્યતઃ। યૂથપાનપિ તાન્ સર્વાંસ્તાડયત્ સ ચ રાવણિઃ
આ રીતે બોલીને, રાવણપુત્રે બધા વાનર યૂથપતિઓને માર્યા, જ્યારે બધા રાક્ષસો જોઈ રહ્યા હતા.
નીલં નવભિરાહત્ય મૈન્દં સદ્વિવિદં તથા। ત્રિભિસ્ત્રિભિરમિત્રઘ્નસ્તતાપ પરમેષુભિઃ
તેને નીલને નવ બાણોથી ઘાયલ કર્યો, અને માઇંદ અને વિવિદને પણ; દુશ્મનોના વિનાશકએ શ્રેષ્ઠ બાણોથી તેમને પીડ્યા.
જામ્બવન્તં મહેષ્વાસો વિદ્ધ્વા બાણેન વક્ષસિ। હનૂમતો વેગવતો વિસસર્જ શરાન્ દશ
મહાન ધનુષધારી એ જાંબવંતને છાતી પર બાણથી ઘાયલ કર્યો, અને ઝડપી હનુમાન પર દસ બાણ છોડ્યા.
ગવાક્ષં શરભં ચૈવ તાવપ્યમિતવિક્રમૌ। દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં મહાવેગો વિવ્યાધ યુધિ રાવણિઃ
રાવણપુત્રે ગવાક્ષ અને શરભ, બંને અપરિમિત પરાક્રમી,ને યુદ્ધમાં બે-બે બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
ગોલાઙ્ગૂલેશ્વરં ચૈવ વાલિપુત્રમથાઙ્ગદમ્। વિવ્યાધ બહુભિર્બાણૈસ્ત્વરમાણોઽથ રાવણિઃ
રાવણપુત્રે ગોલાંગૂલ, વાનરોના સ્વામી, અને વાલીપુત્ર અંગદને અનેક બાણોથી ઘાયલ કર્યા, ઝડપથી આગળ વધતા.
તાન્ વાનરવરાન્ ભિત્ત્વા શરૈરગ્નિશિખોપમૈઃ। નનાદ બલવાંસ્તત્ર મહાસત્ત્વઃ સ રાવણિઃ
આગની જ્વાળાની જેમ બાણોથી એ શ્રેષ્ઠ વાનરોને ઘાયલ કર્યા પછી, મહાસત્ત્વી રાવણપુત્ર ત્યાં ગર્જના કરી.
તાનર્દયિત્વા બાણૌઘૈસ્ત્રસયિત્વા ચ વાનરાન્। પ્રજહાસ મહાબાહુર્વચનં ચેદમબ્રવીત્
બાણોની વરસાદથી તેમને પીડ્યા અને વાનરોને ડરાવ્યા પછી, મહાબાહુએ હસીને આ શબ્દો કહ્યા.
શરબન્ધેન ઘોરેણ મયા બદ્ધૌ ચમૂમુખે। સહિતૌ ભ્રાતરાવેતૌ નિશામયત રાક્ષસાઃ
ભયાનક બાણબંધથી મેં આ બંને ભાઈઓને યુદ્ધમેદાનમાં બાંધ્યા છે; રાક્ષસો, જુઓ તેમને.
એવમુક્તાસ્તુ તે સર્વે રાક્ષસાઃ કૂટયોધિનઃ। પરં વિસ્મયમાપન્નાઃ કર્મણા તેન હર્ષિતાઃ
આ રીતે સંભળીને, બધા કૂટયોધી રાક્ષસો એ deedથી ખૂબ આશ્ચર્યચકિત અને આનંદિત થયા.
વિનેદુશ્ચ મહાનાદાન્ સર્વે તે જલદોપમાઃ। હતો રામ ઇતિ જ્ઞાત્વા રાવણિં સમપૂજયન્
બધા જ વાદળ જેવા ઉગ્ર અવાજે ગુંજી ઉઠ્યા, અને 'રામ મરી ગયા' એમ માનીને રાવણપુત્રને સન્માન આપ્યો.
નિષ્પન્દૌ તુ તદા દૃષ્ટ્વા ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। વસુધાયાં નિરુચ્છ્વાસૌ હતાવિત્યન્વમન્યત
ત્યારે, રામ અને લક્ષ્મણ બંને ભાઈઓને જમીન પર નિષ્પંદ અને નિશ્વાસ વિના જોઈને, તેઓને મરી ગયા એમ માન્યું.
હર્ષેણ તુ સમાવિષ્ટ ઇન્દ્રજિત્ સમિતિઞ્જયઃ। પ્રવિવેશ પુરીં લઙ્કાં હર્ષયન્ સર્વનૈર્ઋતાન્
હર્ષથી ભરાયેલા યુદ્ધવિજેતા ઇન્દ્રજિતે લંકાની પુરીમાં પ્રવેશ કર્યો, અને બધા રાક્ષસોને આનંદિત કર્યો.
રામલક્ષ્મણયોર્દૃષ્ટ્વા શરીરે સાયકૈશ્ચિતે। સર્વાણિ ચાઙ્ગોપાઙ્ગાનિ સુગ્રીવં ભયમાવિશત્
રામ અને લક્ષ્મણના શરીર બાણોથી દરેક અંગમાં ઘાયલ જોઈને, સુગ્રીવને ભય પકડી ગયો.
તમુવાચ પરિત્રસ્તં વાનરેન્દ્રં વિભીષણઃ। સબાષ્પવદનં દીનં શોકવ્યાકુલલોચનમ્
ભયથી પીડાતા, આંખોમાં દુઃખ અને ચહેરા પર અશ્રુવાળા વાનરરાજ સુગ્રીવને વિભીષણએ સંભળાવ્યું.
અલં ત્રાસેન સુગ્રીવ બાષ્પવેગો નિગૃહ્યતામ્। એવંપ્રાયાણિ યુદ્ધાનિ વિજયો નાસ્તિ નૈષ્ઠિકઃ
હવે ભય છોડો સુગ્રીવ, આંસુઓને રોકો. યુદ્ધમાં આવું બનતું જ રહે છે—વિજય ક્યારેય નિશ્ચિત નથી.
સભાગ્યશેષતાસ્માકં યદિ વીર ભવિષ્યતિ। મોહમેતૌ પ્રહાસ્યેતે મહાત્માનૌ મહાબલૌ
હે વીર, જો અમારું નસીબ હજી બચ્યું હશે તો, આ મહાત્મા અને મહાબલી બંને પોતાનું મોહ છોડી દેશે.
પર્યવસ્થાપયાત્માનમનાથં માં ચ વાનર। સત્યધર્માભિરક્તાનાં નાસ્તિ મૃત્યુકૃતં ભયમ્
હે વાનર, તું પોતે સંભાળી લે અને મને, જે આશ્રયવિહિન છું, સહારો આપ. સત્ય અને ધર્મમાં સ્થિર રહેનારને મૃત્યુથી કોઈ ભય નથી.
એવમુક્ત્વા તતસ્તસ્ય જલક્લિન્નેન પાણિના। સુગ્રીવસ્ય શુભે નેત્રે પ્રમમાર્જ વિભીષણઃ
આ રીતે કહીને, વિભીષણે પાણીથી ભીંજાયેલા હાથથી સુગ્રીવની સુંદર આંખો પાંછવી દીધી.
તતઃ સલિલમાદાય વિદ્યયા પરિજપ્ય ચ। સુગ્રીવનેત્રે ધર્માત્મા પ્રમમાર્જ વિભીષણઃ
પછી વિભીષણે પાણી લઈ, મંત્રોચ્ચાર કરીને, ધર્મનિષ્ઠાથી સુગ્રીવની આંખો પાંછવી દીધી.
વિમૃજ્ય વદનં તસ્ય કપિરાજસ્ય ધીમતઃ। અબ્રવીત્ કાલસમ્પ્રાપ્તમસમ્ભ્રાન્તમિદં વચઃ
પછી વિભીષણે બુદ્ધિશાળી વાનરરાજ સુગ્રીવનું મુખ પાંછવીને, યોગ્ય સમયે શાંત અને નિર્ભય વચન કહ્યાં.