ગોલાઙ્ગૂલા મહાકાયાસ્તમસા તુલ્યવર્ચસઃ। સમ્પરિષ્વજ્ય બાહુભ્યાં ભક્ષયન્ રજનીચરાન્
મોટા શરીરવાળા, અંધકાર જેવાં રંગ ધરાવતા ગોલાંગૂળ વાનરોએ રાત્રે ફરતા રાક્ષસોને બાહુમાં ભેળવીને ભક્ષી લીધા.
અઙ્ગદસ્તુ રણે શત્રૂન્ નિહન્તું સમુપસ્થિતઃ। રાવણિં નિજઘાનાશુ સારથિં ચ હયાનપિ
અંગદ યુદ્ધમાં દુશ્મનોને મારવા માટે આવ્યો અને તેણે ઝડપથી રાવણપુત્ર, તેના રથચાલક અને ઘોડાઓને પણ સંહાર્યા.
ઇન્દ્રજિત્ તુ રથં ત્યક્ત્વા હતાશ્વો હતસારથિઃ। અઙ્ગદેન મહાકાયસ્તત્રૈવાન્તરધીયત
ઇન્દ્રજિતે, ઘોડા અને રથચાલક મારાયા પછી, પોતાનો રથ છોડી દીધો અને અંગદના હાથથી ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
તત્ કર્મ વાલિપુત્રસ્ય સર્વે દેવાઃ સહર્ષિભિઃ। તુષ્ટુવુઃ પૂજનાર્હસ્ય તૌ ચોભૌ રામલક્ષ્મણૌ
વાળીપુત્રના એ મહાન કાર્યને જોઈને બધા દેવો અને ઋષિઓએ તેની પ્રશંસા કરી અને રામ તથા લક્ષ્મણને પણ વંદન કર્યા.
પ્રભાવં સર્વભૂતાનિ વિદુરિન્દ્રજિતો યુધિ। તતસ્તે તં મહાત્માનં દૃષ્ટ્વા તુષ્ટાઃ પ્રધર્ષિતમ્
યુદ્ધમાં ઇન્દ્રજિતની શક્તિ બધાએ જાણી હતી, પણ એ મહાન આત્માને પરાજિત થયેલો જોઈને બધા આનંદિત થયા.
તતઃ પ્રહૃષ્ટાઃ કપયઃ સસુગ્રીવવિભીષણાઃ। સાધુસાધ્વિતિ નેદુશ્ચ દૃષ્ટ્વા શત્રું પરાજિતમ્
પછી સુગ્રીવ અને વિભીષણ સહિત બધા વાનરો ખૂબ ખુશ થયા અને દુશ્મનને હરાવેલો જોઈને 'શાબાશ, શાબાશ' કહીને ઉલ્લાસ કર્યો.
ઇન્દ્રજિત્ તુ તદાનેન નિર્જિતો ભીમકર્મણા। સંયુગે વાલિપુત્રેણ ક્રોધં ચક્રે સુદારુણમ્
ઇન્દ્રજિત, વાલીપુત્રના ભયાનક વિહિત કાર્યોથી યુદ્ધમાં હરાઈ ગયો અને તેણે ભારે ક્રોધ પામ્યો.
સોઽન્તર્ધાનગતઃ પાપો રાવણી રણકર્શિતઃ। બ્રહ્મદત્તવરો વીરો રાવણિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
રાવણપુત્ર એ પાપી, યુદ્ધથી વ્યાકુળ, બ્રહ્માના વરદાનથી યુક્ત અને ક્રોધથી ભરપૂર થઈ અદૃશ્ય થઈ ગયો.
અદૃશ્યો નિશિતાન્ બાણાન્ મુમોચાશનિવર્ચસઃ। રામં ચ લક્ષ્મણં ચૈવ ઘોરૈર્નાગમયૈઃ શરૈઃ
અદૃશ્ય રહીને તેણે વીજળી જેવાં તેજસ્વી તીક્ષ્ણ બાણ છોડ્યા અને ભયાનક સાપ જેવા તીરો વડે રામ અને લક્ષ્મણને ઘાયલ કર્યા.
બિભેદ સમરે ક્રુદ્ધઃ સર્વગાત્રેષુ રાક્ષસઃ। માયયા સંવૃતસ્તત્ર મોહયન્ રાઘવૌ યુધિ
ક્રોધિત રાક્ષસે યુદ્ધમાં માયાથી બંને રાઘવોને દરેક અંગમાં ઘાયલ કર્યા અને તેમને ભ્રમિત કર્યા.
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં કૂટયોધી નિશાચરઃ। બબન્ધ શરબન્ધેન ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ
બધા જીવો માટે અદૃશ્ય અને કપટથી યુદ્ધ કરનાર એ રાત્રિચરણે તીરોની ફાંસથી રામ અને લક્ષ્મણ બંને ભાઈઓને બાંધ્યા.
તૌ તેન પુરુષવ્યાઘ્રૌ ક્રુદ્ધેનાશીવિષૈઃ શરૈઃ। સહસાભિહતૌ વીરૌ તદા પ્રેક્ષન્ત વાનરાઃ
એ ક્રોધિત ઇન્દ્રજિતે સાપ જેવા તીક્ષ્ણ તીરો વડે બંને વીર ભાઈઓને અચાનક ઘાયલ કર્યા, અને વાનરો એ દૃશ્ય જોઈ રહ્યા.
પ્રકાશરૂપસ્તુ યદા ન શક્ત- સ્તૌ બાધિતું રાક્ષસરાજપુત્રઃ। માયાં પ્રયોક્તું સમુપાજગામ બબન્ધ તૌ રાજસુતૌ દુરાત્મા
જ્યારે દેખાતા સ્વરૂપે રાક્ષસરાજપુત્ર એ બંનેને નુકસાન કરી શક્યો નહીં, ત્યારે તેણે માયાનો આશરો લીધો અને દુષ્ટતાથી રાજકુમારોને બાંધ્યા.
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીયે આદિકાવ્યે શ્રીમદ્યુદ્ધકાણ્ડે ચતુશ્ચત્વારિંશઃ સર્ગઃ
આ રીતે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં ચૌવાળીશમો સર્ગ પૂર્ણ થાય છે.
thumb|પઞ્ચચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે પઞ્ચચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો પાંસઠમો સર્ગ સાંભળો.
સ તસ્ય ગતિમન્વિચ્છન્ રાજપુત્રઃ પ્રતાપવાન્। દિદેશાતિબલો રામો દશ વાનરયૂથપાન્
પછી તે શત્રુનો માર્ગ શોધતો પરાક્રમી રાજકુમાર રામે દસ વાનર સેનાપતિઓને આદેશ આપ્યો.
દ્વૌ સુષેણસ્ય દાયાદૌ નીલં ચ પ્લવગાધિપમ્। અઙ્ગદં વાલિપુત્રં ચ શરભં ચ તરસ્વિનમ્
તેણે સુષેણના બંને પુત્રો, વાનરાધિપતિ નીલ, વાલીપુત્ર અંગદ અને ઝડપી શરભને મોકલ્યા.
દ્વિવિદં ચ હનૂમન્તં સાનુપ્રસ્થં મહાબલમ્। ઋષભં ચર્ષભસ્કન્ધમાદિદેશ પરંતપઃ
દ્વિવિદ, હનુમાન, મહાબલી સાનુપ્રસ્થ અને વાછરડા જેવા મજબૂત ખભાવાળા ઋષભને પણ મોકલ્યા.
તે સમ્પ્રહૃષ્ટા હરયો ભીમાનુદ્યમ્ય પાદપાન્। આકાશં વિવિશુઃ સર્વે માર્ગમાણા દિશો દશ
એ બધા ભયાનક વાનરો આનંદથી મોટા વૃક્ષો ઉઠાવી, દસ દિશાઓમાં શોધવા માટે આકાશમાં ચડી ગયા.
તેષાં વેગવતાં વેગમિષુભિર્વેગવત્તરૈઃ। અસ્ત્રવિત્ પરમાસ્ત્રસ્તુ વારયામાસ રાવણિઃ
શસ્ત્રવિદ્યા માં પારંગત અને તીક્ષ્ણ ધનુર્ધર રાવણપુત્રે, ઝડપથી આવતાં વાનરોને એથી પણ ઝડપી તીક્ષ્ણ બાણોથી રોકી દીધા.
તં ભીમવેગા હરયો નારાચૈઃ ક્ષતવિક્ષતાઃ। અન્ધકારે ન દદૃશુર્મેઘૈઃ સૂર્યમિવાવૃતમ્
મકરો, જે ભયાનક તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ થયા હતા, અંધકારમાં તેને જોઈ શક્યા નહીં; જાણે વાદળોથી ઢંકાયેલો સૂર્ય દેખાતો નથી, એમ.
રામલક્ષ્મણયોરેવ સર્વદેહભિદઃ શરાન્। ભૃશમાવેશયામાસ રાવણિઃ સમિતિંજયઃ
યુદ્ધમાં વિજયી રાવણપુત્રે માત્ર રામ અને લક્ષ્મણના શરીર પર જ બાણોનો ભારે વરસાદ કર્યો.
નિરન્તરશરીરૌ તુ તાવુભૌ રામલક્ષ્મણૌ। ક્રુદ્ધેનેન્દ્રજિતા વીરૌ પન્નગૈઃ શરતાં ગતૈઃ
ક્રોધિત ઇન્દ્રજિતે, બંને વીર રામ અને લક્ષ્મણના શરીર પર, સાપ જેવા બાણોથી સતત ઘાયલ કર્યા.
તયોઃ ક્ષતજમાર્ગેણ સુસ્રાવ રુધિરં બહુ। તાવુભૌ ચ પ્રકાશેતે પુષ્પિતાવિવ કિંશુકૌ
બંનેના ઘાવમાંથી ઘણું લોહી વહ્યું, અને તેઓ ફૂલેલા કિંચુક વૃક્ષની જેમ તેજસ્વી દેખાયા.
તતઃ પર્યન્તરક્તાક્ષો ભિન્નાઞ્જનચયોપમઃ। રાવણિર્ભ્રાતરૌ વાક્યમન્તર્ધાનગતોઽબ્રવીત્
પછી રાવણપુત્ર, જેના આંખો લાલ અને કાજલના ટુકડા જેવી કાળી હતી, અદૃશ્ય રહીને બંને ભાઈઓને કહ્યું.
યુધ્યમાનમનાલક્ષ્યં શક્રોઽપિ ત્રિદશેશ્વરઃ। દ્રષ્ટુમાસાદિતું વાપિ ન શક્તઃ કિં પુનર્યુવામ્
યુદ્ધમાં મને જોઈ શકવું કે નજીક આવવું—even દેવોના રાજા ઇન્દ્ર માટે અશક્ય હતું; તો તમે બંને કેવી રીતે શકશો?
પ્રાપિતાવિષુજાલેન રાઘવૌ કઙ્કપત્રિણા। એષ રોષપરીતાત્મા નયામિ યમસાદનમ્
રાઘવો, મારા સાપ-બાણોના જાળમાં ફસાયેલા, હું ક્રોધથી ભરેલો હવે તમને યમલોકમાં મોકલી રહ્યો છું.
એવમુક્ત્વા તુ ધર્મજ્ઞૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। નિર્બિભેદ શિતૈર્બાણૈઃ પ્રજહર્ષ નનાદ ચ
એવું કહીને, તેણે ધર્મજ્ઞ બંને ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા, અને આનંદથી ગર્જના કરી.
ભિન્નાઞ્જનચયશ્યામો વિસ્ફાર્ય વિપુલં ધનુઃ। ભૂય એવ શરાન્ ઘોરાન્ વિસસર્જ મહામૃધે
કાજલના ટુકડા જેવી કાળી, તેણે મોટું ધનુષ ખેંચી ફરીથી ભયાનક બાણો મહાયુદ્ધમાં છોડ્યા.
તતો મર્મસુ મર્મજ્ઞો મજ્જયન્ નિશિતાન્ શરાન્। રામલક્ષ્મણયોર્વીરો નનાદ ચ મુહુર્મુહુઃ
પછી, મર્મસ્થાનો પર પ્રહારો કરવાની કુશળતા ધરાવતો વીર, રામ અને લક્ષ્મણના મર્મમાં તીક્ષ્ણ બાણો ઘૂસી repeatedly ગર્જના કરતો રહ્યો.