એવમુક્તે તુ વચસિ રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા। સંઘર્ષમાણાઃ પ્લવગાઃ સિંહનાદૈરનાદયન્
નિર્દોષ કર્મો ધરાવતા રામે આ રીતે કહ્યું, ત્યારે વાનરો સિંહની જેમ દહાડતા, અથડાઈને ગૂંજી ઉઠ્યા.
શિખરૈર્વિકિરામૈતાં લઙ્કાં મુષ્ટિભિરેવ વા। ઇતિ સ્મ દધિરે સર્વે મનાંસિ હરિયૂથપાઃ
આ લંકાને પર્વતોના શિખરો કે ફક્ત આપણા મુઠીઓથી ઉડાડી દઈએ—એવી મજબૂત પ્રતિજ્ઞા બધા વાનર નેતાઓએ લીધી.
ઉદ્યમ્ય ગિરિશૃઙ્ગાણિ મહાન્તિ શિખરાણિ ચ। તરૂંશ્ચોત્પાટ્ય વિવિધાંસ્તિષ્ઠન્તિ હરિયૂથપાઃ
મોટા પર્વતોના શિખરો અને વિવિધ વૃક્ષો ઉપાડી, વાનર નેતાઓ યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભા રહ્યા.
પ્રેક્ષતો રાક્ષસેન્દ્રસ્ય તાન્યનીકાનિ ભાગશઃ। રાઘવપ્રિયકામાર્થં લઙ્કામારુરુહુસ્તદા
રાક્ષસોના રાજાના નજર સામે, રાઘવને પ્રસન્ન કરવા માટે એ દળો લંકા પર ચઢી ગયા.
તે તામ્રવક્ત્રા હેમાભા રામાર્થે ત્યક્તજીવિતાઃ। લઙ્કામેવાભ્યવર્તન્ત સાલભૂધરયોધિનઃ
તેમના તાંબાના જેવાં ચહેરા સોનાની જેમ ચમકતા હતા, અને રામ માટે પોતાનું જીવન ત્યાગી દીધું હતું. એ વાનર યોદ્ધાઓ સાળના વૃક્ષો અને પર્વતના શિખરો લઈને લંકા તરફ દોડી ગયા.
તે દ્રુમૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ મુષ્ટિભિશ્ચ પ્લવંગમાઃ। પ્રાકારાગ્રાણ્યસંખ્યાનિ મમન્થુસ્તોરણાનિ ચ
એ વાનરો વૃક્ષો, પર્વતના ટોચ અને પોતાની મુઠીઓથી અનગણિત કિલ્લાના પ્રાચીર અને દ્વારોને તોડવા લાગ્યા.
પરિખાન્ પૂરયન્તશ્ચ પ્રસન્નસલિલાશયાન્। પાંસુભિઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ તૃણૈઃ કાષ્ઠૈશ્ચ વાનરાઃ
પારદર્શક પાણીવાળી ખાઈઓને વાનરોએ માટી, પર્વતના ટોચ, ઘાસ અને લાકડાંથી ભરી નાખી, આગળ વધતા ગયા.
તતઃ સહસ્રયૂથાશ્ચ કોટિયૂથાશ્ચ યૂથપાઃ। કોટિયૂથશતાશ્ચાન્યે લઙ્કામારુરુહુસ્તદા
પછી હજાર સેના વડાઓ, કરોડો સેના વડાઓ અને બીજા અનેક સેના વડાઓએ પોતાની પોતાની સેના સાથે લંકા પર ચઢાઈ કરી.
કાઞ્ચનાનિ પ્રમર્દન્તસ્તોરણાનિ પ્લવંગમાઃ। કૈલાસશિખરાગ્રાણિ ગોપુરાણિ પ્રમથ્ય ચ
વાનરોએ સોનાના દ્વારો તોડી નાખ્યા અને કૈલાસ પર્વત જેવા ગોપુરો તોડી આગળ વધ્યા.
આપ્લવન્તઃ પ્લવન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવંગમાઃ। લઙ્કાં તામભિધાવન્તિ મહાવારણસંનિભાઃ
કુદતા, તરતા અને ગર્જના કરતા એ વાનરો મહા હાથીઓ જેવાં દેખાતા, એ લંકા તરફ દોડી ગયા.
જયત્યુરુબલો રામો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ। રાજા જયતિ સુગ્રીવો રાઘવેણાભિપાલિતઃ
મહાબલવાન રામ વિજયી થાય છે, મહાશક્તિશાળી લક્ષ્મણ પણ વિજયી થાય છે; રાઘવ દ્વારા રક્ષિત સુગ્રીવ રાજા પણ વિજયી થાય છે.
ઇત્યેવં ઘોષયન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવંગમાઃ। અભ્યધાવન્ત લઙ્કાયાઃ પ્રાકારં કામરૂપિણઃ
આ રીતે ઘોષણા કરતા અને ગર્જના કરતા, ઇચ્છિત રૂપ ધારણ કરી શકતા વાનરો લંકાના પ્રાચીર તરફ દોડી ગયા.
વીરબાહુઃ સુબાહુશ્ચ નલશ્ચ પનસસ્તથા। નિપીડ્યોપનિવિષ્ટાસ્તે પ્રાકારં હરિયૂથપાઃ। એતસ્મિન્નન્તરે ચક્રુઃ સ્કન્ધાવારનિવેશનમ્
વીરબાહુ, સુબાહુ, નલ અને પનસ—આ વાનર સેનાપતિઓ પ્રાચીર પાસે દબાઈને બેઠા; એ દરમિયાન તેમણે છાવણી ઊભી કરી.
પૂર્વદ્વારં તુ કુમુદઃ કોટિભિર્દશભિર્વૃતઃ। આવૃત્ય બલવાંસ્તસ્થૌ હરિભિર્જિતકાશિભિઃ
કુમુદે દસ કરોડ થાકી ન થનારા વાનરો સાથે પૂર્વ દ્વાર પર પોતાની શક્તિશાળી સેના સાથે મજબૂતપણે સ્થાન લીધું.
સહાયાર્થે તુ તસ્યૈવ નિવિષ્ટઃ પ્રઘસો હરિઃ। પનસશ્ચ મહાબાહુર્વાનરૈરભિસંવૃતઃ
કુમુદને મદદ કરવા માટે પ્રઘાસ વાનર અને મહાબાહુ પનસ પણ વાનરો સાથે ત્યાં જ છાવણી કરી.
દક્ષિણદ્વારમાસાદ્ય વીરઃ શતબલિઃ કપિઃ। આવૃત્ય બલવાંસ્તસ્થૌ વિંશત્યા કોટિભિર્વૃતઃ
વીર શતબલિ વાનરે દક્ષિણ દ્વાર પર પહોંચી, અને વીંશ કરોડ વાનરો સાથે પોતાની શક્તિથી ત્યાં ઊભો રહ્યો.
સુષેણઃ પશ્ચિમદ્વારં ગત્વા તારાપિતા બલી। આવૃત્ય બલવાંસ્તસ્થૌ કોટિકોટિભિરાવૃતઃ
મહાબલવાન સુષેણ, તારાના આદેશે પશ્ચિમ દ્વાર પર ગયો અને અણગણિત કરોડ વાનરો સાથે મજબૂતપણે ઊભો રહ્યો.
ઉત્તરદ્વારમાગમ્ય રામઃ સૌમિત્રિણા સહ। આવૃત્ય બલવાંસ્તસ્થૌ સુગ્રીવશ્ચ હરીશ્વરઃ
રામ અને સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) ઉત્તર દ્વાર પર આવ્યા અને ત્યાં સુગ્રીવ વાનર રાજા સાથે પોતાની સેના સાથે મજબૂતપણે ઊભા રહ્યા.
ગોલાઙ્ગૂલો મહાકાયો ગવાક્ષો ભીમદર્શના। વૃતઃ કોટ્યા મહાવીર્યસ્તસ્થૌ રામસ્ય પાર્શ્વતઃ
મોટા શરીરવાળા, ભયાનક દેખાવાળા ગોલાંગુળ અને મહાવીર્યવાન ગવાક્ષ એક કરોડ વાનરો સાથે રામની બાજુમાં ઊભા રહ્યા.
ઋક્ષાણાં ભીમકોપાનાં ધૂમ્રઃ શત્રુનિબર્હણઃ। વૃતઃ કોટ્યા મહાવીર્યસ્તસ્થૌ રામસ્ય પાર્શ્વતઃ
ભયાનક ક્રોધવાળા રીક્ષાઓના નેતા, દુશ્મનોને હરાવનાર ધૂમ્ર પણ એક કરોડ વાનરો સાથે રામની બાજુમાં ઊભો રહ્યો.
સંનદ્ધસ્તુ મહાવીર્યો ગદાપાણિર્વિભીષણઃ। વૃતો યત્તૈસ્તુ સચિવૈસ્તસ્થૌ યત્ર મહાબલઃ
મહાબલવાન વિભીષણ, ગદા હાથમાં લઈને અને સંપૂર્ણ શસ્ત્રોથી સજ્જ, પોતાના ચતુર મંત્રીઓ સાથે જ્યાં મહાસેના હતી ત્યાં ઊભો રહ્યો.
ગજો ગવાક્ષો ગવયઃ શરભો ગન્ધમાદનઃ। સમન્તાત્ પરિધાવન્તો રરક્ષુર્હરિવાહિનીમ્
ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, શરભ અને ગંધમાદન—આ બધા ચારેય બાજુ દોડી વાનર સેના ને સર્વત્ર રક્ષી રહ્યા.
તતઃ કોપપરીતાત્મા રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ। નિર્યાણં સર્વસૈન્યાનાં દ્રુતમાજ્ઞાપયત્ તદા
પછી રાવણ, રાક્ષસોના રાજા, ગુસ્સાથી ભરાઈને, પોતાના બધાં સૈનિકોને તરત જ કૂચ કરવા આદેશ આપ્યો.
એતચ્છ્રુત્વા તદા વાક્યં રાવણસ્ય મુખેરિતમ્। સહસા ભીમનિર્ઘોષમુદ્ઘુષ્ટં રજનીચરૈઃ
રાવણના મોઢેથી આવું વચન સાંભળતાં જ, રાતમાં ફરતા રાક્ષસોમાંથી અચાનક ભયાનક ગર્જના ઉઠી.
તતઃ પ્રબોધિતા ભેર્યશ્ચન્દ્રપાણ્ડુરપુષ્કરાઃ। હેમકોણૈરભિહતા રાક્ષસાનાં સમન્તતઃ
પછી ચાંદની જેવાં ફિક્કા રંગનાં અને પહોળા મુખવાળા ઢોલ રાક્ષસોએ ચારે બાજુ સુવર્ણ લાકડીઓથી વગાડ્યા.
વિનેદુશ્ચ મહાઘોષાઃ શઙ્ખાઃ શતસહસ્રશઃ। રાક્ષસાનાં સુઘોરાણાં મુખમારુતપૂરિતાઃ
અને રાક્ષસોએ પોતાના મોઢામાંથી પવન ભરાઈને, લાખો સંખ્યામાં ભયાનક શંખ વગાડ્યા.
તે બભુઃ શુભનીલાઙ્ગાઃ સશઙ્ખા રજનીચરાઃ। વિદ્યુન્મણ્ડલસંનદ્ધાઃ સબલાકા ઇવામ્બુદાઃ
શંખો ધરાવતાં, વીજળીના વળયો જેવા આભૂષણોથી શોભતા, સુંદર શ્યામ અંગવાળા તે રાતમાં ફરતા રાક્ષસો વીજળી અને વાદળવાળા મેઘો જેવા લાગતા હતા.
નિષ્પતન્તિ તતઃ સૈન્યા હૃષ્ટા રાવણચોદિતાઃ। સમયે પૂર્યમાણસ્ય વેગા ઇવ મહોદધેઃ
પછી રાવણના ઉશ્કેરવાથી ખુશ થયેલા સૈનિકો, નિર્ધારિત સમયે, મહાસાગરના ઉછળતા તરંગો જેવી ઝડપથી બહાર નીકળી પડ્યા.
તતો વાનરસૈન્યેન મુક્તો નાદઃ સમન્તતઃ। મલયઃ પૂરિતો યેન સસાનુપ્રસ્થકન્દરઃ
પછી વાનર સેનામાંથી ચારે બાજુથી એવી ગર્જના ઉઠી કે જેના ધ્વનિએ મલય પર્વતના શિખરો, ઢોળાણો અને ગુફાઓ ગુંજી ઉઠ્યા.
શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષઃ સિંહનાદસ્તરસ્વિનામ્। પૃથિવીં ચાન્તરિક્ષં ચ સાગરં ચાભ્યનાદયત્
શંખ અને ઢોલના ગજ્જન, ઝડપી વાનરોના સિંહનાદ, ધરતી, આકાશ અને દરિયાને ગુંજાવી ઉઠ્યા.