પફાલ ચ તદાક્રાન્તં દશગ્રીવસ્ય પશ્યતઃ। પુરા હિમવતઃ શૃઙ્ગં વજ્રેણેવ વિદારિતમ્
પછી અંગદે, રાવણ જોઈ રહ્યો ત્યારે, હિમાલયની ચોટી પર વીજળી પડ્યા જેવી એ મહેલની ટોચ તોડી નાખી.
ભઙ્ક્ત્વા પ્રાસાદશિખરં નામ વિશ્રાવ્ય ચાત્મનઃ। વિનદ્ય સુમહાનાદમુત્પપાત વિહાયસા
મહેલની ટોચ તોડી, પોતાનું નામ જાહેર કરી, અંગદે જોરદાર ગર્જના કરી અને આકાશમાં ઊડી ગયો.
વ્યથયન્ રાક્ષસાન્ સર્વાન્ હર્ષયંશ્ચાપિ વાનરાન્। સ વાનરાણાં મધ્યે તુ રામપાર્શ્વમુપાગતઃ
એ રીતે બધા રાક્ષસોને ગભરાવી અને વાનરોને આનંદિત કરી, અંગદ વાનરોની વચ્ચે રામજી પાસે આવી પહોંચ્યો.
રાવણસ્તુ પરં ચક્રે ક્રોધં પ્રાસાદધર્ષણાત્। વિનાશં ચાત્મનઃ પશ્યન્ નિઃશ્વાસપરમોઽભવત્
મહેલ પર થયેલા આ હુમલાથી રાવણ ખૂબ જ ગુસ્સે થયો, પોતાનો વિનાશ નજીક છે એ જોઈને ઊંડા શ્વાસ લેવા લાગ્યો.
રામસ્તુ બહુભિર્હૃષ્ટૈર્વિનદદ્ભિઃ પ્લવઙ્ગમૈઃ। વૃતો રિપુવધાકાઙ્ક્ષી યુદ્ધાયૈવાભ્યવર્તત
રામજી અનેક આનંદિત અને ગર્જના કરતા વાનરોની વચ્ચે, દુશ્મનના વિનાશની ઈચ્છા સાથે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા.
સુષેણસ્તુ મહાવીર્યો ગિરિકૂટોપમો હરિઃ। બહુભિઃ સંવૃતસ્તત્ર વાનરૈઃ કામરૂપિભિઃ
મહાપ્રભાવી સુષેણ, પર્વતની ચોટી જેવો વાનર, ત્યાં અનેક રૂપવાળા વાનરોની વચ્ચે ઘેરાયો હતો.
સ તુ દ્વારાણિ સંયમ્ય સુગ્રીવવચનાત્ કપિઃ। પર્યક્રામત દુર્ધર્ષો નક્ષત્રાણીવ ચન્દ્રમાઃ
સુગ્રીવના આદેશથી, તે અપરાજેય વાનર દ્વાર બાંધીને, ચંદ્ર જેવો તારાઓ વચ્ચે ફરતો હોય એમ અહીં-ત્યાં ફરવા લાગ્યો.
તેષામક્ષૌહિણિશતં સમવેક્ષ્ય વનૌકસામ્। લઙ્કામુપનિવિષ્ટાનાં સાગરં ચાભિવર્તતામ્
લંકાના ચારે બાજુ વનવાસી વાનરોની સો સેના ઉભી છે અને દરિયાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે, એવું જોઈને—
રાક્ષસા વિસ્મયં જગ્મુસ્ત્રાસં જગ્મુસ્તથાપરે। અપરે સમરે હર્ષાદ્ધર્ષમેવોપપેદિરે
કેટલાંક રાક્ષસો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, કેટલાકને ડર લાગ્યો, અને કેટલાક યુદ્ધની ઉત્સુકતાથી વધુ ધીર બન્યા.
કૃત્સ્નં હિ કપિભિર્વ્યાપ્તં પ્રાકારપરિખાન્તરમ્। દદૃશૂ રાક્ષસા દીનાઃ પ્રાકારં વાનરીકૃતમ્। હાહાકારમકુર્વન્ત રાક્ષસા ભયમાગતાઃ
રાક્ષસોએ rampart અને ખાઈ વચ્ચે આખું જગ્યા વાનરોમાં ભરાઈ ગયેલું જોયું; દુઃખી થઈને rampart પણ વાનરોમાં ઘેરાઈ ગયું છે એવું જોયું અને ડરેને હાહાકાર કરવા લાગ્યા.
તસ્મિન્ મહાભીષણકે પ્રવૃત્તે કોલાહલે રાક્ષસરાજયોધાઃ। પ્રગૃહ્ય રક્ષાંસિ મહાયુધાનિ યુગાન્તવાતા ઇવ સંવિચેરુઃ
આ ભયાનક ગૂંજી ઉઠેલા હલચલમાં, રાક્ષસરાજના યુદ્ધવીરો પોતાના ભયંકર શસ્ત્રો લઈને, યુગના અંતે વાવાઝોડા ફરે એમ દોડવા લાગ્યા.
thumb|દ્વિચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center તતસ્તે રાક્ષસાસ્તત્ર ગત્વા રાવણમન્દિરમ્। ન્યવેદયન્ પુરીં રુદ્ધાં રામેણ સહ વાનરૈઃ
પછી એ રાક્ષસો રાવણના મહેલમાં ગયા અને રામ તથા વાનરો દ્વારા શહેર ઘેરાઈ ગયું છે એવી ખબર આપી.
રુદ્ધાં તુ નગરીં શ્રુત્વા જાતક્રોધો નિશાચરઃ। વિધાનં દ્વિગુણં કૃત્વા પ્રાસાદં ચાપ્યરોહત
શહેર ઘેરાઈ ગઈ છે એવું સાંભળીને, એ નિશાચર રાવણ ગુસ્સે ભરાયો, પોતાની ચોકસાઈ બમણી કરી અને મહેલ પર ચડી ગયો.
સ દદર્શ વૃતાં લઙ્કાં સશૈલવનકાનનામ્। અસંખ્યેયૈર્હરિગણૈઃ સર્વતો યુદ્ધકાઙ્ક્ષિભિઃ
એણે પહાડો, જંગલો અને વનોથી ઘેરાયેલી લંકાને, ચારેય બાજુથી અનગણિત યુદ્ધની ઇચ્છા ધરાવતા વાનર દળોથી ઘેરાયેલી જોઈ.
સ દૃષ્ટ્વા વાનરૈઃ સર્વૈર્વસુધાં કપિલીકૃતામ્। કથં ક્ષપયિતવ્યાઃ સ્યુરિતિ ચિન્તાપરોઽભવત્
જ્યાં-ત્યાં ધરતી વાનરોમાં છવાઈ ગઈ છે એવું જોઈને, એ વિચારે પડ્યો કે હવે એ બધાને કેવી રીતે નાશ કરવો.
સ ચિન્તયિત્વા સુચિરં ધૈર્યમાલમ્બ્ય રાવણઃ। રાઘવં હરિયૂથાંશ્ચ દદર્શાયતલોચનઃ
લાંબો વિચાર કરીને, ધીરજ રાખી, વિશાળ નેત્રો ધરાવતા રાવણે રાઘવ અને વાનર નેતાઓને જોયા.
રાઘવઃ સહ સૈન્યેન મુદિતો નામ પુપ્લુવે। લઙ્કાં દદર્શ ગુપ્તાં વૈ સર્વતો રાક્ષસૈર્વૃતામ્
રામ પોતાની સેના સાથે આનંદિત થઈ આગળ વધ્યો અને ચારેય બાજુથી રાક્ષસો દ્વારા સારી રીતે સુરક્ષિત લંકાને જોયી.
દૃષ્ટ્વા દાશરથિર્લઙ્કાં ચિત્રધ્વજપતાકિનીમ્। જગામ સહસા સીતાં દૂયમાનેન ચેતસા
દશરથપુત્રે લંકાને રંગબેરંગી ધ્વજ અને પટાકાઓથી શોભાયમાન જોઈ, તો અચાનક સીતાની ચિંતા સાથે તેનું મન દુઃખી થઈ ગયું.
અત્ર સા મૃગશાવાક્ષી મત્કૃતે જનકાત્મજા। પીડ્યતે શોકસંતપ્તા કૃશા સ્થણ્ડિલશાયિની
અહીં જ, મારા કારણે, મૃગશાવાક્ષી જનકનંદિની દુઃખથી પીડાઈ રહી છે, દુર્બળ થઈ ગઈ છે અને જમીન પર સૂઈ છે.
નિપીડ્યમાનાં ધર્માત્મા વૈદેહીમનુચિન્તયન્। ક્ષિપ્રમાજ્ઞાપયદ્ રામો વાનરાન્ દ્વિષતાં વધે
ધર્મપાલ રામ, સતત પીડાતી વૈદેહીની ચિંતા કરતાં, તરત જ વાનરોને શત્રુના વિનાશનો આદેશ આપ્યો.
એવમુક્તે તુ વચસિ રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા। સંઘર્ષમાણાઃ પ્લવગાઃ સિંહનાદૈરનાદયન્
નિર્દોષ કર્મો ધરાવતા રામે આ રીતે કહ્યું, ત્યારે વાનરો સિંહની જેમ દહાડતા, અથડાઈને ગૂંજી ઉઠ્યા.
શિખરૈર્વિકિરામૈતાં લઙ્કાં મુષ્ટિભિરેવ વા। ઇતિ સ્મ દધિરે સર્વે મનાંસિ હરિયૂથપાઃ
આ લંકાને પર્વતોના શિખરો કે ફક્ત આપણા મુઠીઓથી ઉડાડી દઈએ—એવી મજબૂત પ્રતિજ્ઞા બધા વાનર નેતાઓએ લીધી.
ઉદ્યમ્ય ગિરિશૃઙ્ગાણિ મહાન્તિ શિખરાણિ ચ। તરૂંશ્ચોત્પાટ્ય વિવિધાંસ્તિષ્ઠન્તિ હરિયૂથપાઃ
મોટા પર્વતોના શિખરો અને વિવિધ વૃક્ષો ઉપાડી, વાનર નેતાઓ યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભા રહ્યા.
પ્રેક્ષતો રાક્ષસેન્દ્રસ્ય તાન્યનીકાનિ ભાગશઃ। રાઘવપ્રિયકામાર્થં લઙ્કામારુરુહુસ્તદા
રાક્ષસોના રાજાના નજર સામે, રાઘવને પ્રસન્ન કરવા માટે એ દળો લંકા પર ચઢી ગયા.
તે તામ્રવક્ત્રા હેમાભા રામાર્થે ત્યક્તજીવિતાઃ। લઙ્કામેવાભ્યવર્તન્ત સાલભૂધરયોધિનઃ
તેમના તાંબાના જેવાં ચહેરા સોનાની જેમ ચમકતા હતા, અને રામ માટે પોતાનું જીવન ત્યાગી દીધું હતું. એ વાનર યોદ્ધાઓ સાળના વૃક્ષો અને પર્વતના શિખરો લઈને લંકા તરફ દોડી ગયા.
તે દ્રુમૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ મુષ્ટિભિશ્ચ પ્લવંગમાઃ। પ્રાકારાગ્રાણ્યસંખ્યાનિ મમન્થુસ્તોરણાનિ ચ
એ વાનરો વૃક્ષો, પર્વતના ટોચ અને પોતાની મુઠીઓથી અનગણિત કિલ્લાના પ્રાચીર અને દ્વારોને તોડવા લાગ્યા.
પરિખાન્ પૂરયન્તશ્ચ પ્રસન્નસલિલાશયાન્। પાંસુભિઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ તૃણૈઃ કાષ્ઠૈશ્ચ વાનરાઃ
પારદર્શક પાણીવાળી ખાઈઓને વાનરોએ માટી, પર્વતના ટોચ, ઘાસ અને લાકડાંથી ભરી નાખી, આગળ વધતા ગયા.
તતઃ સહસ્રયૂથાશ્ચ કોટિયૂથાશ્ચ યૂથપાઃ। કોટિયૂથશતાશ્ચાન્યે લઙ્કામારુરુહુસ્તદા
પછી હજાર સેના વડાઓ, કરોડો સેના વડાઓ અને બીજા અનેક સેના વડાઓએ પોતાની પોતાની સેના સાથે લંકા પર ચઢાઈ કરી.
કાઞ્ચનાનિ પ્રમર્દન્તસ્તોરણાનિ પ્લવંગમાઃ। કૈલાસશિખરાગ્રાણિ ગોપુરાણિ પ્રમથ્ય ચ
વાનરોએ સોનાના દ્વારો તોડી નાખ્યા અને કૈલાસ પર્વત જેવા ગોપુરો તોડી આગળ વધ્યા.
આપ્લવન્તઃ પ્લવન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવંગમાઃ। લઙ્કાં તામભિધાવન્તિ મહાવારણસંનિભાઃ
કુદતા, તરતા અને ગર્જના કરતા એ વાનરો મહા હાથીઓ જેવાં દેખાતા, એ લંકા તરફ દોડી ગયા.