પૃષ્ઠતો લક્ષ્મણશ્ચૈનમન્વગચ્છત્ સમાહિતઃ। સશરં ચાપમુદ્યમ્ય સુમહદ્વિક્રમે રતઃ
લક્ષ્મણ, મનથી એકાગ્ર અને તૈયાર, પોતાના ધનુષ્ય અને બાણ લઈને, રામના પાછળથી ચાલ્યા, અને મહાન વિરતા માટે ઉત્સુક હતા.
તમન્વારોહત્ સુગ્રીવઃ સામાત્યઃ સવિભીષણઃ। હનુમાનઙ્ગદો નીલો મૈન્દો દ્વિવિદ એવ ચ
પછી સુગ્રીવ પોતાના મંત્રીઓ અને વિભીષણ સાથે, તેમજ હનુમાન, અંગદ, નીલ, મેઇંદ અને દ્વિવિદ પણ ચડ્યા.
ગજો ગવાક્ષો ગવયઃ શરભો ગન્ધમાદનઃ। પનસઃ કુમુદશ્ચૈવ હરો રમ્ભશ્ચ યૂથપઃ
ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, શરભ, ગંધમાદન, પનસ, કુમુદ, હર અને યુથપતિ રંભા પણ ઉપર ગયા.
જામ્બવાંશ્ચ સુષેણશ્ચ ઋષભશ્ચ મહામતિઃ। દુર્મુખશ્ચ મહાતેજાસ્તથા શતવલિઃ કપિઃ
જાંબવાન, સુષેણ, વિદ્વાન ઋષભ, મહાબલી દુર્મુખ અને શક્તિશાળી શતવલિ પણ પર્વત પર ચડ્યા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો વાનરાઃ શીઘ્રગામિનઃ। તે વાયુવેગપ્રવણાસ્તં ગિરિં ગિરિચારિણઃ
આ વાનરો અને અનેક બીજા વાનરોએ, પવન જેવી ઝડપથી ચાલતાં, એ પર્વત પર ચઢી લીધું.
અધ્યારોહન્ત શતશઃ સુવેલં યત્ર રાઘવઃ। તે ત્વદીર્ઘેણ કાલેન ગિરિમારુહ્ય સર્વતઃ
શતાવધિ વાનરો સુવેલ પર્વત પર, જ્યાં રાઘવ હતા, ચડી ગયા; અને થોડા જ સમયમાં તેઓ સર્વ દિશાઓથી પર્વત પર પહોંચી ગયા.
દદૃશુઃ શિખરે તસ્ય વિષક્તામિવ ખે પુરીમ્। તાં શુભાં પ્રવરદ્વારાં પ્રાકારવરશોભિતામ્
પર્વતની ટોચ પરથી તેમણે એ શહેર જોયું, જાણે આકાશમાં લટકતું હોય, સુંદર, ઉત્તમ દ્વારોવાળું અને ભવ્ય પ્રાકારોથી શોભાયમાન.
લઙ્કાં રાક્ષસસમ્પૂર્ણાં દદૃશુર્હરિયૂથપાઃ। પ્રાકારવરસંસ્થૈશ્ચ તથા નીલૈશ્ચ રાક્ષસૈઃ
વાનરસેનાના મુખ્યોએ રાક્ષસોથી ભરેલી, મજબૂત પ્રાકારોથી અને કાળાં રાક્ષસોથી રક્ષાતી લંકા જોઈ.
દદૃશુસ્તે હરિશ્રેષ્ઠાઃ પ્રાકારમપરં કૃતમ્
એ વાનરશ્રેષ્ઠોએ ત્યાં બીજું એક બનાવેલું પ્રાકાર પણ જોયું.
તે દૃષ્ટ્વા વાનરાઃ સર્વે રાક્ષસાન્ યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ। મુમુચુર્વિવિધાન્ નાદાંસ્તસ્ય રામસ્ય પશ્યતઃ
યુદ્ધ માટે આતુર રાક્ષસોને જોઈને, બધા વાનરોએ રામજીની નજર સામે અનેક પ્રકારના ગર્જના કર્યા.
તતોઽસ્તમગમત્ સૂર્યઃ સંધ્યયા પ્રતિરઞ્જિતઃ। પૂર્ણચન્દ્રપ્રદીપ્તા ચ ક્ષપા સમતિવર્તત
પછી સૂર્ય અસ્ત ગયો, સંધ્યાના રંગે રંગાયેલો; અને પૂર્ણચંદ્રની પ્રકાશિત રાત્રિ પસાર થઈ.
તતઃ સ રામો હરિવાહિનીપતિ- ર્વિભીષણેન પ્રતિનન્દ્ય સત્કૃતઃ। સલક્ષ્મણો યૂથપયૂથસંયુતઃ સુવેલપૃષ્ઠે ન્યવસદ્ યથાસુખમ્
પછી રામ, વાનરસેનાના નાયક, વિભીષણ દ્વારા સન્માનિત અને સ્વાગત પામી, લક્ષ્મણ અને યુથપતિઓ સાથે સુવેલ પર્વતની ઢાળ પર આરામથી નિવાસ કર્યો.
thumb|એકોનચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે એકોનચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે શ્રીઅદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો ઓગણચાલીસમો સર્ગ સાંભળો.
તાં રાત્રિમુષિતાસ્તત્ર સુવેલે હરિયૂથપાઃ। લઙ્કાયાં દદૃશુર્વીરા વનાન્યુપવનાનિ ચ
એ રાત્રિ સુવેલ પર વિતાવી, વાનરમુખ્યોએ લંકાના વનો અને ઉપવનો જોયા.
સમસૌમ્યાનિ રમ્યાણિ વિશાલાન્યાયતાનિ ચ। દૃષ્ટિરમ્યાણિ તે દૃષ્ટ્વા બભૂવુર્જાતવિસ્મયાઃ
તેઓએ એ વનોને સમાન, મનોહર, વિશાળ અને વિસ્તૃત, આંખે આનંદ આપતા જોયા અને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
ચમ્પકાશોકબકુલશાલતાલસમાકુલા। તમાલવનસંછન્ના નાગમાલાસમાવૃતા
કમ્પક, અશોક, બકુલ, શાલ અને તાળ વૃક્ષોથી ભરપૂર, તમાલવનથી ઢંકાયેલા અને નાગમાલાથી ઘેરાયેલા હતા.
હિન્તાલૈરર્જુનૈર્નીપૈઃ સપ્તપર્ણૈઃ સુપુષ્પિતૈઃ। તિલકૈઃ કર્ણિકારૈશ્ચ પાટલૈશ્ચ સમન્તતઃ
હિંતા, અર્જુન, નીપ અને પુષ્પોથી ભરેલા સપ્તપર્ણ, તિલક, કર્ણિકાર અને પાટળ વૃક્ષો ચારે બાજુ હતાં.
શુશુભે પુષ્પિતાગ્રૈશ્ચ લતાપરિગતૈર્દ્રુમૈઃ। લઙ્કા બહુવિધૈર્દિવ્યૈર્યથેન્દ્રસ્યામરાવતી
લંકા અનેક પ્રકારની દિવ્ય લતાવાળાં ફૂલો અને વૃક્ષોથી શોભતી હતી, જાણે ઇન્દ્રની અમરાવતી હોય.
વિચિત્રકુસુમોપેતૈ રક્તકોમલપલ્લવૈઃ। શાદ્વલૈશ્ચ તથા નીલૈશ્ચિત્રાભિર્વનરાજિભિઃ
વિચિત્ર ફૂલો, લાલ કોમળ કળીઓ, લીલીછમ ઘાસ અને વાદળી વનમાળાઓથી તે સુંદર શોભતી હતી.
ગન્ધાઢ્યાન્યતિરમ્યાણિ પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ। ધારયન્ત્યગમાસ્તત્ર ભૂષણાનીવ માનવાઃ
ત્યાં વૃક્ષો સુગંધિત અને અત્યંત મનોહર ફૂલો તથા ફળોથી લદાયેલા હતાં, જેને વાનરોએ માનવોની જેમ શણગાર તરીકે ધારણ કર્યા.
તચ્ચૈત્રરથસંકાશં મનોજ્ઞં નન્દનોપમમ્। વનં સર્વર્તુકં રમ્યં શુશુભે ષટ્પદાયુતમ્
એ વન ચૈત્રરથ જેવું અને નંદનવન જેટલું મનોહર, સર્વ ઋતુમાં આનંદદાયક અને ભમરોથી ભરેલું શોભતું હતું.
દાત્યૂહકોયષ્ટિબકૈર્નૃત્યમાનૈશ્ચ બર્હિણૈઃ। રુતં પરભૃતાનાં ચ શુશ્રુવે વનનિર્ઝરે
દાત્યુહ, કોયષ્ટિ, બક અને નૃત્ય કરતા મોરો, તથા અનેક પક્ષીઓના કલરવ વનના ઝરણા પાસે સંભળાતા હતા.
નિત્યમત્તવિહંગાનિ ભ્રમરાચરિતાનિ ચ। કોકિલાકુલખણ્ડાનિ વિહંગાભિરુતાનિ ચ
હંમેશા મસ્ત પંખીઓ, ફરતા મધમાખીઓ, કોયલોથી ભરેલા ઝુંડ અને પંખીઓના કલરવથી ગુંજતી હવા હતી.
ભૃઙ્ગરાજાધિગીતાનિ કુરરસ્વનિતાનિ ચ। કોણાલકવિઘુષ્ટાનિ સારસાભિરુતાનિ ચ। વિવિશુસ્તે તતસ્તાનિ વનાન્યુપવનાનિ ચ
ભૃંગરાજના ગીતો, કુરરાના રડકા, કોણાલકાના બોલ અને સારસના અવાજોથી આખું વન ગુંજી ઉઠ્યું; પછી તેઓ એ વનો અને ઉપવનોમાં પ્રવેશ્યા.
હૃષ્ટાઃ પ્રમુદિતા વીરા હરયઃ કામરૂપિણઃ। તેષાં પ્રવિશતાં તત્ર વાનરાણાં મહૌજસામ્
જે વાનર વીરોએ ઈચ્છ્યા તેમ રૂપ ધારણ કરી શકતા, તેઓ આનંદિત અને પ્રસન્ન થઈને ત્યાં પ્રવેશ્યા, તેમનો ઉત્સાહ સ્પષ્ટ દેખાતો હતો.
પુષ્પસંસર્ગસુરભિર્વવૌ ઘ્રાણસુખોઽનિલઃ। અન્યે તુ હરિવીરાણાં યૂથાન્નિષ્ક્રમ્ય યૂથપાઃ। સુગ્રીવેણાભ્યનુજ્ઞાતા લઙ્કાં જગ્મુઃ પતાકિનીમ્
પુષ્પોની સુગંધથી ભીની, નાકને આનંદ આપતી પવન વહેતી હતી; અને બીજા વાનર નેતાઓ પોતાના દળમાંથી નીકળી, સુગ્રીવની આજ્ઞાથી ધ્વજ લઈને લંકા તરફ ગયા.
વિત્રાસયન્તો વિહગાન્ ગ્લાપયન્તો મૃગદ્વિપાન્। કમ્પયન્તશ્ચ તાં લઙ્કાં નાદૈઃ સ્વૈર્નદતાં વરાઃ
પંખીઓને ડરાવતાં, હરણ અને હાથીઓને થાકડાવતાં, પોતાના ગર્જનાથી આખી લંકાને ધ્રુજાવતાં, એ વાનરો જોરથી દહાડ્યા.
કુર્વન્તસ્તે મહાવેગા મહીં ચરણપીડિતામ્। રજશ્ચ સહસૈવોર્ધ્વં જગામ ચરણોત્થિતમ્
એ ઝડપી વાનરોએ પગથી જમીન દબાવી, અને પગથી ઉડેલો ધૂળ એકાએક ઉપર ઉડી ગયો.
ઋક્ષાઃ સિંહાશ્ચ મહિષા વારણાશ્ચ મૃગાઃ ખગાઃ। તેન શબ્દેન વિત્રસ્તા જગ્મુર્ભીતા દિશો દશ
ભાલુ, સિંહ, મહિષ, હાથી, હરણ અને પંખીઓ એ અવાજથી ડરીને દસેય દિશામાં ભાગી ગયા.
શિખરં તુ ત્રિકૂટસ્ય પ્રાંશુ ચૈકં દિવિસ્પૃશમ્। સમન્તાત્ પુષ્પસંછન્નં મહારજતસંનિભમ્
ત્રિકૂટ પર્વતનું ઊંચું શિખર, આકાશને અડતું, ચારે બાજુ ફૂલોથી ઢંકાયેલું, મોટાં ચાંદી જેવું ચમકી રહ્યું હતું.