વૃતં વાનરકોટીભિઃ સસુગ્રીવં સલક્ષ્મણમ્। પશ્ય કૈશ્ચિદહોભિશ્ચ રાઘવં નિહતં મયા
સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ સાથે લાખો વાંદરાઓથી ઘેરાયેલો રાઘવ થોડા જ દિવસોમાં મારી હાથે કેમ મરશે, એ તું જોઈ લેજે.
દ્વન્દ્વે યસ્ય ન તિષ્ઠન્તિ દૈવતાન્યપિ સંયુગે। સ કસ્માદ્ રાવણો યુદ્ધે ભયમાહારયિષ્યતિ
યુદ્ધમાં તો દેવતાઓ પણ મારા સામે ઊભા રહી શકતા નથી, તો પછી રાવણને યુદ્ધમાં ડરવાનો શું કારણ છે?
દ્વિધા ભજ્યેયમપ્યેવં ન નમેયં તુ કસ્યચિત્। એષ મે સહજો દોષઃ સ્વભાવો દુરતિક્રમઃ
ભલે હું બે ભાગમાં વહેંચાઈ જાઉં, પણ હું ક્યારેય કોઈને નમું નહીં; આ મારું જન્મજાત દુષણ છે, સ્વભાવ છે, જેને બદલી શકાતું નથી.
યદિ તાવત્ સમુદ્રે તુ સેતુર્બદ્ધો યદૃચ્છયા। રામેણ વિસ્મયઃ કોઽત્ર યેન તે ભયમાગતમ્
માનો કે રામે દરિયાપાર પુલ બાંધી દીધો છે, એ પણ સંજોગવશ, તો એમાં આશ્ચર્ય શું છે? તને ડરવાનું શું કારણ છે?
સ તુ તીર્ત્વાર્ણવં રામઃ સહ વાનરસેનયા। પ્રતિજાનામિ તે સત્યં ન જીવન્ પ્રતિયાસ્યતિ
પણ રામ વાંદરા સેનાની સાથે દરિયો પાર કરી આવ્યો હોય, તો પણ હું તને સાચું કહું છું કે એ જીવતો પાછો નહીં ફરે.
એવં બ્રુવાણં સંરબ્ધં રુષ્ટં વિજ્ઞાય રાવણમ્। વ્રીડિતો માલ્યવાન્ વાક્યં નોત્તરં પ્રત્યપદ્યત
આ રીતે ગુસ્સામાં બોલતા અને ઉશ્કેરાયેલા રાવણને જોઈને, માલ્યવાન શરમાઈ ગયો અને કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં.
જયાશિષા તુ રાજાનં વર્ધયિત્વા યથોચિતમ્। માલ્યવાનભ્યનુજ્ઞાતો જગામ સ્વં નિવેશનમ્
પછી રાજાને વિજયની શુભેચ્છા આપી, યોગ્ય રીતે વિદાય લઈને, માલ્યવાન પોતાની વાડીએ પાછો ગયો.
રાવણસ્તુ સહામાત્યો મન્ત્રયિત્વા વિમૃશ્ય ચ। લઙ્કાયાસ્તુ તદા ગુપ્તિં કારયામાસ રાક્ષસઃ
પછી રાવણે પોતાના મંત્રીઓ સાથે વિચારણા કરીને, લંકાની રક્ષા માટે યોગ્ય વ્યવસ્થા ગોઠવી.
વ્યાદિદેશ ચ પૂર્વસ્યાં પ્રહસ્તં દ્વારિ રાક્ષસમ્। દક્ષિણસ્યાં મહાવીર્યૌ મહાપાર્શ્વમહોદરૌ
પૂર્વના દ્વાર પર રાક્ષસ પ્રહસ્તને મુક્યો, દક્ષિણના દ્વાર પર મહાવીર મહાપાર્શ્વ અને મહોદરાને મુક્યા.
પશ્ચિમાયામથ દ્વારિ પુત્રમિન્દ્રજિતં તદા। વ્યાદિદેશ મહામાયં રાક્ષસૈર્બહુભિર્વૃતમ્
પછી પશ્ચિમના દ્વાર પર પોતાના પુત્ર ઇન્દ્રજિતને, જે મહાન માયાવાન હતો અને અનેક રાક્ષસો સાથે ઘેરાયેલો હતો, મુક્યો.
ઉત્તરસ્યાં પુરદ્વારિ વ્યાદિશ્ય શુકસારણૌ। સ્વયં ચાત્ર ગમિષ્યામિ મન્ત્રિણસ્તાનુવાચ હ
ઉત્તર તરફના શહેરના દરવાજે શુક અને સારણને રાખી, તેણે પોતાના મંત્રીઓને કહ્યું: "હું પોતે અહીં જઈશ."
રાક્ષસં તુ વિરૂપાક્ષં મહાવીર્યપરાક્રમમ્। મધ્યમેઽસ્થાપયદ્ ગુલ્મે બહુભિઃ સહ રાક્ષસૈઃ
મધ્યના ભાગમાં, મહાન બળ અને પરાક્રમ ધરાવતા વિરૂપાક્ષને અનેક રાક્ષસો સાથે રાખ્યો.
એવં વિધાનં લઙ્કાયાં કૃત્વા રાક્ષસપુંગવઃ। કૃતકૃત્યમિવાત્માનં મન્યતે કાલચોદિતઃ
આ રીતે લંકાની વ્યવસ્થા કરીને, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેણે, સમયની પ્રેરણાથી, પોતે બધું કર્યાનું માન્યું.
વિસર્જયામાસ તતઃ સ મન્ત્રિણો વિધાનમાજ્ઞાપ્ય પુરસ્ય પુષ્કલમ્। જયાશિષા મન્ત્રિગણેન પૂજિતો વિવેશ સોઽન્તઃપુરમૃદ્ધિમન્મહત્
પછી, મંત્રીઓને આજ્ઞા આપી અને શહેરની સંપૂર્ણ વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરી, જયની શુભેચ્છાઓ સાથે મંત્રીઓએ તેની પૂજા કરી. ત્યારબાદ તે મહાન અને વૈભવી અંતઃપુરમાં પ્રવેશ્યો.
thumb|સપ્તત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે સપ્તત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રદ્ધાવાનોએ સાંભળવા માટે હવે સત્તત્રીસમો સર્ગ છે. શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાં આ સત્તત્રીસમો અધ્યાય છે.
નરવાનરરાજાનૌ સ તુ વાયુસુતઃ કપિઃ। જામ્બવાનૃક્ષરાજશ્ચ રાક્ષસશ્ચ વિભીષણઃ
અહીં મનુષ્યો અને વાનર રાજા, વાયુપુત્ર હનુમાન, રીક્ષરાજ જાંબવાન અને રાક્ષસ વિભીષણ હાજર હતા.
અઙ્ગદો વાલિપુત્રશ્ચ સૌમિત્રિઃ શરભઃ કપિઃ। સુષેણઃ સહદાયાદો મૈન્દો દ્વિવિદ એવ ચ
અંગદ, વાલીપુત્ર, સોમિત્રિ, વાનર શરભ, સુષેણ પોતાના પુત્ર સાથે, અને માઇંદ તથા દ્વિવિદ પણ હતા.
ગજો ગવાક્ષઃ કુમુદો નલોઽથ પનસસ્તથા। અમિત્રવિષયં પ્રાપ્તાઃ સમવેતાઃ સમર્થયન્
ગજ, ગવાક્ષ, કુમુદ, નલ અને પનસ—all મળીને દુશ્મનના પ્રદેશમાં પ્રવેશી, એકબીજાને હિંમત આપતા આગળ વધ્યા.
ઇયં સા લક્ષ્યતે લઙ્કા પુરી રાવણપાલિતા। સાસુરોરગગન્ધર્વૈરમરૈરપિ દુર્જયા
આ રહી લંકા નગર, રાવણ શાસિત, જે આપણને સ્પષ્ટ દેખાય છે; દેવો, અસુરો, નાગો કે ગંધર્વો પણ તેને જીતવામાં અસમર્થ છે.
કાર્યસિદ્ધિં પુરસ્કૃત્ય મન્ત્રયધ્વં વિનિર્ણયે। નિત્યં સંનિહિતો યત્ર રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
ચાલો, કાર્યસિદ્ધિને ધ્યાનમાં રાખીને, વિચારવિમર્શ કરીએ, કેમ કે રાવણ, રાક્ષસાધિપતિ, અહીં હંમેશાં હાજર રહે છે.
અથ તેષુ બ્રુવાણેષુ રાવણાવરજોઽબ્રવીત્। વાક્યમગ્રામ્યપદવત્ પુષ્કલાર્થં વિભીષણઃ
ત્યારે તેઓ વાત કરી રહ્યા હતા ત્યારે, રાવણનો નાના ભાઈ વિભીષણે સ્પષ્ટ અને અર્થસભર શબ્દોમાં બધાને સંબોધ્યા.
અનલઃ પનસશ્ચૈવ સમ્પાતિઃ પ્રમતિસ્તથા। ગત્વા લઙ્કાં મમામાત્યાઃ પુરીં પુનરિહાગતાઃ
અનલ, પનસ, સંપાતિ અને પ્રમતિ—મારા મંત્રી—લંકા ગયા, શહેરમાં પ્રવેશ્યા અને હવે પાછા આવ્યા છે.
ભૂત્વા શકુનયઃ સર્વે પ્રવિષ્ટાશ્ચ રિપોર્બલમ્। વિધાનં વિહિતં યચ્ચ તદ્ દૃષ્ટ્વા સમુપસ્થિતાઃ
બધાએ પક્ષીઓનું રૂપ ધારણ કરી દુશ્મનના સૈન્યમાં પ્રવેશ કર્યો, જે વ્યવસ્થા હતી તે જોઈ અને હવે બધું જોઈને પાછા આવ્યા છે.
સંવિધાનં યથાહુસ્તે રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ। રામ તદ્ બ્રુવતઃ સર્વં યાથાતથ્યેન મે શૃણુ
હે રામ, મારા મંત્રીઓએ જે રીતે રાવણની સેનાની વ્યવસ્થા વર્ણવી છે, તે હું તને સાચી રીતે સંભળાવું છું.
પૂર્વં પ્રહસ્તઃ સબલો દ્વારમાસાદ્ય તિષ્ઠતિ। દક્ષિણં ચ મહાવીર્યૌ મહાપાર્શ્વમહોદરૌ
પૂર્વ દરવાજે પ્રહસ્ત પોતાની સેના સાથે ઊભો છે; દક્ષિણ દરવાજે મહાપાર્શ્વ અને મહોદર, બંને મહાબળવાન છે.
ઇન્દ્રજિત્ પશ્ચિમં દ્વારં રાક્ષસૈર્બહુભિર્વૃતઃ। પટ્ટિશાસિધનુષ્મદ્ભિઃ શૂલમુદ્ગરપાણિભિઃ
પશ્ચિમ દરવાજે ઇન્દ્રજિત અનેક રાક્ષસો સાથે છે, જે ભાલા, તલવાર, ધનુષ્ય, શૂળ અને ગદા ધારણ કર્યા છે.
નાનાપ્રહરણૈઃ શૂરૈરાવૃતો રાવણાત્મજઃ। રાક્ષસાનાં સહસ્રૈસ્તુ બહુભિઃ શસ્ત્રપાણિભિઃ
રાવણપુત્ર આસપાસ હજારો રાક્ષસોથી ઘેરાયેલો છે, અનેક શસ્ત્રો ધરાવતા અને પરાક્રમી છે.
યુક્તઃ પરમસંવિગ્નો રાક્ષસૈઃ સહ મન્ત્રવિત્। ઉત્તરં નગરદ્વારં રાવણઃ સ્વયમાસ્થિતઃ
રાવણ પોતે, મંત્રવિદ્યામાં પારંગત અને અત્યંત ચિંતિત, રાક્ષસો સાથે ઉત્તર દરવાજે ઊભો છે.
વિરૂપાક્ષસ્તુ મહતા શૂલખડ્ગધનુષ્મતા। બલેન રાક્ષસૈઃ સાર્ધં મધ્યમં ગુલ્મમાશ્રિતઃ
વિરૂપાક્ષે પોતાના મોટાં દળ સાથે, જે ભાલાં, તલવાર અને ધનુષથી સજ્જ છે, રાક્ષસોની વચ્ચે મધ્યમાં સ્થાન લીધું છે.
એતાનેવં વિધાન્ ગુલ્માઁલ્લઙ્કાયાં સમુદીક્ષ્ય તે। મામકા મન્ત્રિણઃ સર્વે શીઘ્રં પુનરિહાગતાઃ
લંકામાં આ રીતે ગોઠવાયેલા દળોને જોઈને, મારા બધા મંત્રીઓ ઝડપથી પાછા આવી ગયા.