thumb|દ્વિપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે દ્વિપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે શ્રદ્ધાપૂર્વક શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો બાવનમો સર્ગ સાંભળો.
તં દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતો વિશ્વામિત્રો મહાબલઃ। પ્રણતો વિનયાદ્ વીરો વસિષ્ઠં જપતાં વરમ્
વિશ્વામિત્ર મહાબળીએ જ્યારે તેમને જોયા ત્યારે તેઓ અત્યંત પ્રસન્ન થયા. એ વીર વિશ્વામિત્રે વિનમ્રતાપૂર્વક જપમાં શ્રેષ્ઠ એવા વસિષ્ઠને વંદન કર્યું.
સ્વાગતં તવ ચેત્યુક્તો વસિષ્ઠેન મહાત્મના। આસનં ચાસ્ય ભગવાન્ વસિષ્ઠો વ્યાદિદેશ હ
મહાન આત્મા વસિષ્ઠે તેમને કહ્યું: 'તમારું સ્વાગત છે.' અને ભગવાન વસિષ્ઠે તેમને બેઠાડવા માટે આસન આપ્યું.
ઉપવિષ્ટાય ચ તદા વિશ્વામિત્રાય ધીમતે। યથાન્યાયં મુનિવરઃ ફલમૂલમુપાહરત્
પછી, જ્યારે વિદ્વાન વિશ્વામિત્ર બેઠા, ત્યારે મહાન ઋષિએ રીત પ્રમાણે તેમને ફળ અને મૂળ આપી આપ્યા.
પ્રતિગૃહ્ય તુ તાં પૂજાં વસિષ્ઠાદ્ રાજસત્તમઃ। તપોઽગ્નિહોત્રશિષ્યેષુ કુશલં પર્યપૃચ્છત
વસિષ્ઠ પાસેથી એ આદર પ્રાપ્ત કરીને, શ્રેષ્ઠ રાજાએ તપસ્વીઓ, અગ્નિહોત્ર અને શિષ્યોની સુખાકારી વિશે પૂછપરછ કરી.
વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વનસ્પતિગણે તદા। સર્વત્ર કુશલં પ્રાહ વસિષ્ઠો રાજસત્તમમ્
તે સમયે મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્રે વૃક્ષોના સમૂહમાં વસિષ્ઠને સર્વત્ર સુખ-શાંતિની વાત કરી.
સુખોપવિષ્ટં રાજાનં વિશ્વામિત્રં મહાતપાઃ। પપ્રચ્છ જપતાં શ્રેષ્ઠો વસિષ્ઠો બ્રહ્મણઃ સુતઃ
બ્રહ્માજીના પુત્ર, જપમાં શ્રેષ્ઠ અને મહાતપસ્વી વસિષ્ઠે આરામથી બેઠેલા રાજા વિશ્વામિત્રને પ્રશ્ન કર્યો.
કચ્ચિત્તે કુશલં રાજન્ કચ્ચિદ્ ધર્મેણ રઞ્જયન્। પ્રજાઃ પાલયસે રાજન્ રાજવૃત્તેન ધાર્મિક
રાજન, તારી બધી બાજુ સારી છે ને? શું તું ધર્મથી પ્રજાને ખુશ રાખી, રાજા તરીકે યોગ્ય રીતે શાસન કરે છે?
કચ્ચિત્તે સમ્ભૃતા ભૃત્યાઃ કચ્ચિત્ તિષ્ઠન્તિ શાસને। કચ્ચિત્તે વિજિતાઃ સર્વે રિપવો રિપુસૂદન
શું તારા સેવકો સારી રીતે રાખવામાં આવ્યા છે? શું તેઓ તારા આજ્ઞામાં રહે છે? અને, દુશ્મનોને તું જીત્યો છે ને, દુશ્મનને હરાવનાર?
કચ્ચિદ્ બલેષુ કોશેષુ મિત્રેષુ ચ પરંતપ। કુશલં તે નરવ્યાઘ્ર પુત્રપૌત્રે તથાનઘ
માણસોમાં શ્રેષ્ઠ, નિર્દોષ રાજન, તારી સેના, ખજાનો, મિત્રો અને સંતાન-પૌત્રો બધામાં સુખ-શાંતિ છે ને?
સર્વત્ર કુશલં રાજા વસિષ્ઠં પ્રત્યુદાહરત્। વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વસિષ્ઠં વિનયાન્વિતમ્
રાજાએ વસિષ્ઠને કહ્યું કે સર્વત્ર સુખ-શાંતિ છે. મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્રે વિનમ્ર વસિષ્ઠને સંબોધન કર્યું.
કૃત્વા તૌ સુચિરં કાલં ધર્મિષ્ઠૌ તાઃ કથાસ્તદા। મુદા પરમયા યુક્તૌ પ્રીયેતાં તૌ પરસ્પરમ્
એ બંને ધર્મમય વાતોમાં લાંબો સમય વિતાવી, પરમ આનંદથી પરસ્પર ખુશ થયા.
તતો વસિષ્ઠો ભગવાન્ કથાન્તે રઘુનન્દન। વિશ્વામિત્રમિદં વાક્યમુવાચ પ્રહસન્નિવ
પછી વાત પૂરી થતાં, રઘુકુલના વંશજ, પૂજ્ય વસિષ્ઠે હસતાં હસતાં વિશ્વામિત્રને આ રીતે કહ્યું.
આતિથ્યં કર્તુમિચ્છામિ બલસ્યાસ્ય મહાબલ। તવ ચૈવાપ્રમેયસ્ય યથાર્હં સમ્પ્રતીચ્છ મે
મને ઇચ્છા છે કે આ શક્તિશાળી સેના અને તારી, અપરિમિત મહાનતાવાળા, યથાયોગ્ય મહેમાનગતિ કરું. કૃપા કરીને સ્વીકાર કર.
સત્ક્રિયાં હિ ભવાનેતાં પ્રતીચ્છતુ મયા કૃતામ્। રાજંસ્ત્વમતિથિશ્રેષ્ઠઃ પૂજનીયઃ પ્રયત્નતઃ
મારે જે સન્માન તૈયાર કર્યું છે, એ તું સ્વીકાર કર. રાજા, તું શ્રેષ્ઠ મહેમાન છે અને ખૂબ જ આદરપૂર્વક પૂજનીય છે.
એવમુક્તો વસિષ્ઠેન વિશ્વામિત્રો મહામતિઃ। કૃતમિત્યબ્રવીદ્ રાજા પૂજાવાક્યેન મે ત્વયા
વસિષ્ઠે આમ કહ્યાબાદ, મહામતિ વિશ્વામિત્રે કહ્યું: 'રાજા, તારા સન્માનના વચનથી બધું થઈ ગયું.'
ફલમૂલેન ભગવન્ વિદ્યતે યત્ તવાશ્રમે। પાદ્યેનાચમનીયેન ભગવદ્દર્શનેન ચ
ભગવાન, તારા આશ્રમમાં જે ફળ-મૂળ મળે છે, પગ ધોવા અને પાન માટેનું પાણી, અને તારો દર્શન—
સર્વથા ચ મહાપ્રાજ્ઞ પૂજાર્હેણ સુપૂજિતઃ। નમસ્તેઽસ્તુ ગમિષ્યામિ મૈત્રેણેક્ષસ્વ ચક્ષુષા
મહાજ્ઞાની, દરેક રીતે મને યોગ્ય રીતે સન્માન મળ્યું છે. હું તને વંદન કરું છું અને હવે જઇશ—મિત્રતાપૂર્વક મને જોઈ રાખજે.
એવં બ્રુવન્તં રાજાનં વસિષ્ઠં પુનરેવ હિ। ન્યમન્ત્રયત ધર્માત્મા પુનઃ પુનરુદારધીઃ
રાજાએ આમ કહ્યાબાદ, ધર્મનિષ્ઠ અને ઉદારહૃદય વસિષ્ઠે વારંવાર તેને આમંત્રણ આપ્યું.
બાઢમિત્યેવ ગાધેયો વસિષ્ઠં પ્રત્યુવાચ હ। યથાપ્રિયં ભગવતસ્તથાસ્તુ મુનિપુંગવ
ગાધિના પુત્રે વસિષ્ઠને કહ્યું: 'જેમ તારી ઇચ્છા, તેમ જ થાવું દે, મુનિશ્રેષ્ઠ.'
એવમુક્તસ્તથા તેન વસિષ્ઠો જપતાં વરઃ। આજુહાવ તતઃ પ્રીતઃ કલ્માષીં ધૂતકલ્મષામ્
એ રીતે કહેતાં, જપમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠે આનંદથી પાપમુક્ત કલ્માષીને બોલાવી.
એહ્યેહિ શબલે ક્ષિપ્રં શૃણુ ચાપિ વચો મમ। સબલસ્યાસ્ય રાજર્ષેઃ કર્તું વ્યવસિતોઽસ્મ્યહમ્। ભોજનેન મહાર્હેણ સત્કારં સંવિધત્સ્વ મે
આ શબલે, જલ્દી આવ અને મારી વાત સાંભળ. હું આ રાજર્ષિ માટે ઉત્તમ ભોજન અને સન્માન કરવાનું નક્કી કર્યું છે—મારે માટે એ બધું તૈયાર કર.
યસ્ય યસ્ય યથાકામં ષડ્રસેષ્વભિપૂજિતમ્। તત્ સર્વં કામધુગ્ દિવ્યે અભિવર્ષ કૃતે મમ
દરેકને પોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે, છ સ્વાદવાળું અને પૂરેપૂરું સન્માન મળવું જોઈએ—એવી સર્વે ઈચ્છિત વસ્તુઓ, હે કામધેનુ, મારી માટે વરસાવ.
રસેનાન્નેન પાનેન લેહ્યચોષ્યેણ સંયુતમ્। અન્નાનાં નિચયં સર્વં સૃજસ્વ શબલે ત્વર
હે શબલા, તું તરત જ વિવિધ સ્વાદવાળું, દ્રવ, ઘન, ચૂસીને અને ચાટીને ખાવા જેવું, અનાજ અને પીણાંથી ભરપૂર દરેક પ્રકારનું ખોરાક ઉત્પન્ન કર.
thumb| ત્રિપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે ત્રિપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો ત્રિપંચાશિતમો (ત્રેપનમો) સર્ગ સાંભળો.
એવમુક્તા વસિષ્ઠેન શબલા શત્રુસૂદન। વિદધે કામધુક્ કામાન્ યસ્ય યસ્યેપ્સિતં યથા
વશિષ્ઠજીના આદેશથી, ઇચ્છા પૂર્ણ કરતી શબલાએ દરેકને જે જે ઇચ્છિત હતું તે તે પ્રમાણે પૂરું પાડ્યું.
ઇક્ષૂન્ મધૂંસ્તથા લાજાન્ મૈરેયાંશ્ચ વરાસવાન્। પાનાનિ ચ મહાર્હાણિ ભક્ષ્યાંશ્ચોચ્ચાવચાનપિ
તેને શેરડી, મધ, લાજ, શ્રેષ્ઠ મદિરા, કિંમતી પીણાં અને વિવિધ પ્રકારના ભોજન, સરસ અને સાદા બધું જ ઉત્પન્ન કર્યું.
ઉષ્ણાઢ્યસ્યૌદનસ્યાત્ર રાશયઃ પર્વતોપમાઃ। મૃષ્ટાન્યન્નાનિ સૂપાંશ્ચ દધિકુલ્યાસ્તથૈવ ચ
અહીં ગરમ અને સરસ રીતે રાંધેલા ભાતના ઢગલા પર્વત જેટલા દેખાવા લાગ્યા, સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ, સૂપ અને દહીંની પણ ભરપૂરતા હતી.
નાનાસ્વાદુરસાનાં ચ ખાણ્ડવાનાં તથૈવ ચ। ભોજનાનિ સુપૂર્ણાનિ ગૌડાનિ ચ સહસ્રશઃ
વિવિધ સ્વાદ અને રસવાળાં ખાંડવાં, તેમજ હજારો ગોળથી ભરેલા વાનગીઓ પણ ત્યાં હાજર હતાં.
સર્વમાસીત્ સુસંતુષ્ટં હૃષ્ટપુષ્ટજનાયુતમ્। વિશ્વામિત્રબલં રામ વસિષ્ઠેન સુતર્પિતમ્
બધું જ સંપૂર્ણ સંતોષકારક હતું, આનંદિત અને તંદુરસ્ત લોકોથી ભરેલું; હે રામ, વશિષ્ઠજીએ વિશ્વામિત્રની સેનાનું પૂરેપૂરું તૃપ્તિપૂર્વક આત્થિ આપ્યું.