તત્ર તત્ર ચ સંનદ્ધાઃ સમ્પતન્તિ સહસ્રશઃ। આપૂર્યન્તે રાજમાર્ગાઃ સૈન્યૈરદ્ભુતદર્શનૈઃ
અહીં-ત્યાં હજારો શસ્ત્રધારી સૈનિકો દોડી રહ્યા છે; રાજમાર્ગો અદ્ભુત દેખાતા સેનાપતિઓથી ભરાઈ ગયા છે.
વેગવદ્ભિર્નદદ્ભિશ્ચ તોયૌઘૈરિવ સાગરઃ। શસ્ત્રાણાં ચ પ્રસન્નાનાં ચર્મણાં વર્મણાં તથા
ઝડપી અને ગર્જન કરતા પાણીના પ્રવાહો જેવો સાગર અને તેજસ્વી શસ્ત્રો, ઢાલો અને કવચોથી બધું ઝગમગી રહ્યું છે.
રથવાજિગજાનાં ચ રાક્ષસેન્દ્રાનુયાયિનામ્। સમ્ભ્રમો રક્ષસામેષ હૃષિતાનાં તરસ્વિનામ્
રથ, ઘોડા અને હાથીઓ રાક્ષસોના રાજાને અનુસરી રહ્યા છે; આ આનંદિત અને ઉત્સાહી રાક્ષસોની ગભરાટભરી હલચલ છે.
પ્રભાં વિસૃજતાં પશ્ય નાનાવર્ણસમુત્થિતામ્। વનં નિર્દહતો ઘર્મે યથા રૂપં વિભાવસોઃ
જુઓ, કેવી રીતે અનેક રંગોની પ્રકાશરેખા ફેલાઈ રહી છે, જાણે ગરમીમાં અગ્નિ જંગલને દહાળી રહ્યો હોય અને તેનો સ્વરૂપ દેખાય છે.
ઘણ્ટાનાં શૃણુ નિર્ઘોષં રથાનાં શૃણુ નિઃસ્વનમ્। હયાનાં હેષમાણાનાં શૃણુ તૂર્યધ્વનિં તથા
ઘંટાઓનો ઘોંઘાટ સાંભળો, રથોની ગર્જના, ઘોડાઓની હિહિકાર અને સંગીતના વાદ્યોના અવાજ પણ સાંભળો.
ઉદ્યતાયુધહસ્તાનાં રાક્ષસેન્દ્રાનુયાયિનામ્। સમ્ભ્રમો રક્ષસામેષ તુમુલો લોમહર્ષણમ્
શસ્ત્રો ઉંચકીને રાક્ષસોના રાજાને અનુસરતા રાક્ષસોની આ ભયાનક અને રોમાચક હલચલ છે.
શ્રીસ્ત્વાં ભજતિ શોકઘ્ની રક્ષસાં ભયમાગતમ્। રામઃ કમલપત્રાક્ષો દૈત્યાનામિવ વાસવઃ
શ્રી તને પ્રાપ્ત થાય છે, દુઃખ દૂર કરે છે; રાક્ષસોમાં ભય વ્યાપી ગયું છે, કમળની પાંખડી જેવા નેત્રો ધરાવતો રામ દૈત્યોમાં ઇન્દ્ર જેવો છે.
અવજિત્ય જિતક્રોધસ્તમચિન્ત્યપરાક્રમઃ। રાવણં સમરે હત્વા ભર્તા ત્વાધિગમિષ્યતિ
ક્રોધને જીતીને અને અદભુત પરાક્રમથી રામ રાવણને યુદ્ધમાં મારે છે અને ફરીથી તારો પતિ બનશે.
વિક્રમિષ્યતિ રક્ષઃસુ ભર્તા તે સહલક્ષ્મણઃ। યથા શત્રુષુ શત્રુઘ્નો વિષ્ણુના સહ વાસવઃ
તારો પતિ લક્ષ્મણ સાથે રાક્ષસોમાં પરાક્રમ બતાવશે, જેમ ઇન્દ્રે વિષ્ણુ સાથે દુશ્મનો સામે વિજય મેળવ્યો હતો.
આગતસ્ય હિ રામસ્ય ક્ષિપ્રમઙ્કાગતાં સતીમ્। અહં દ્રક્ષ્યામિ સિદ્ધાર્થાં ત્વાં શત્રૌ વિનિપાતિતે
જ્યારે રામ આવશે, ત્યારે હું તને, દુશ્મનનો નાશ થયા પછી, પતિના ખોળામાં બેસેલી, ધીર અને સફળ જોઈશ.
અચિરાન્મોક્ષ્યતે સીતે દેવિ તે જઘનં ગતામ્। ધૃતામેકાં બહૂન્ માસાન્ વેણીં રામો મહાબલઃ
દેવી સીતાજી, તમે ઘણા મહિના સુધી એક જ વેણી બાંધીને જે દુઃખ સહન કર્યું છે, તેમાંથી મહાબલી રામજી તમને બહુ જલ્દી મુક્ત કરશે.
તસ્ય દૃષ્ટ્વા મુખં દેવિ પૂર્ણચન્દ્રમિવોદિતમ્। મોક્ષ્યસે શોકજં વારિ નિર્મોકમિવ પન્નગી
દેવી, જ્યારે તમે રામજીનું ચહેરું પૂર્ણચંદ્ર જેવું તેજસ્વી જોઈ લેશો, ત્યારે તમારે દુઃખથી આવેલા આંસુઓ પણ સાપ પોતાની ચામડી છોડે એમ દૂર થઈ જશે.
રાવણં સમરે હત્વા નચિરાદેવ મૈથિલિ। ત્વયા સમગ્રઃ પ્રિયયા સુખાર્હો લપ્સ્યતે સુખમ્
મૈથિલી, રામજી રાવણને યુદ્ધમાં મારીને બહુ જલ્દી પોતાના પ્રિયતમાથી મળીને સાચું સુખ મેળવે એવી યોગ્યતા ધરાવે છે.
સભાજિતા ત્વં રામેણ મોદિષ્યસિ મહાત્મના। સુવર્ષેણ સમાયુક્તા યથા સસ્યેન મેદિની
રામજી તમારી ખૂબ માન આપશે, અને તમે મહાન આત્માવાળા તેમના સંગે એવી ખુશી માણશો, જેમ સારા વરસાદથી ધરતી પર પાક લહેરાય છે.
ગિરિવરમભિતો વિવર્તમાનો હય ઇવ મણ્ડલમાશુ યઃ કરોતિ। તમિહ શરણમભ્યુપૈહિ દેવિ દિવસકરં પ્રભવો હ્યયં પ્રજાનામ્
દેવી, જેમ ઝડપી ઘોડો મહાન પર્વતની આસપાસ ફરતો હોય છે, એ રીતે તમે અહીં આશ્રય લો; કેમ કે એ જ સૂર્ય છે, પ્રકાશનો સ્ત્રોત છે અને સર્વ પ્રજાનો આધાર છે.
thumb|ચતુસ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે ચતુસ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૬-
ચાલો, હવે ચૌત્રીસમો સર્ગ સાંભળો.
અથ તાં જાતસંતાપાં તેન વાક્યેન મોહિતામ્। સરમા હ્લાદયામાસ મહીં દગ્ધામિવામ્ભસા
પછી સરમાએ, જે શબ્દોથી સીતાજી દુઃખી અને ગભરાયેલી હતી, તેમને એવી રીતે શાંત કરી જેમ પાણી સુકાઈ ગયેલી ધરતીને ઠંડક આપે છે.
તતસ્તસ્યા હિતં સખ્યાશ્ચિકીર્ષન્તી સખી વચઃ। ઉવાચ કાલે કાલજ્ઞા સ્મિતપૂર્વાભિભાષિણી
પછી, પોતાની સખીને સારું થાય એ ઇચ્છતા, સમય જાણનારી અને સ્મિત સાથે સરમાએ મીઠા શબ્દોમાં વાત કરી.
ઉત્સહેયમહં ગત્વા ત્વદ્વાક્યમસિતેક્ષણે। નિવેદ્ય કુશલં રામે પ્રતિચ્છન્ના નિવર્તિતુમ્
કાળી આંખવાળી, હું જઈને છુપાઈને રામજીને તારો સંદેશો આપી શકું છું અને કોઈને ખબર ન પડે એ રીતે પાછી આવી શકું છું, અને તેમની ખુશખબરી પણ લઈ આવી શકું છું.
નહિ મે ક્રમમાણાયા નિરાલમ્બે વિહાયસિ। સમર્થો ગતિમન્વેતું પવનો ગરુડોઽપિ વા
હું જ્યારે આકાશમાં સહારો વિના જઉં છું ત્યારે મારી ઝડપ પવન કે ગરુડ પણ પકડી શકતા નથી.
એવં બ્રુવાણાં તાં સીતા સરમામિદમબ્રવીત્। મધુરં શ્લક્ષ્ણયા વાચા પૂર્વશોકાભિપન્નયા
આ રીતે બોલતી સરમાને, પેહલા દુઃખથી પીડાયેલી સીતાજીએ મીઠા અને નરમ શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
સમર્થા ગગનં ગન્તુમપિ ચ ત્વં રસાતલમ્। અવગચ્છાદ્ય કર્તવ્યં કર્તવ્યં તે મદન્તરે
તમે તો આકાશમાં પણ જઈ શકો અને પાતાળમાં પણ પહોંચી શકો છો; હવે સમજો કે શું કરવું જોઈએ અને મારા માટે શું કરવું જરૂરી છે.
મત્પ્રિયં યદિ કર્તવ્યં યદિ બુદ્ધિઃ સ્થિરા તવ। જ્ઞાતુમિચ્છામિ તં ગત્વા કિં કરોતીતિ રાવણઃ
જો તમારે મારી ખુશી માટે કંઈ કરવું હોય અને તમારો મન મજબૂત હોય, તો હું જાણવું ઈચ્છું છું—તમે જઈને જુઓ કે રાવણ શું કરી રહ્યો છે.
સ હિ માયાબલઃ ક્રૂરો રાવણઃ શત્રુરાવણઃ। માં મોહયતિ દુષ્ટાત્મા પીતમાત્રેવ વારુણી
કારણ કે એ રાવણ, દયાળુ અને માયાવાળો છે, દુશ્મન છે અને દુષ્ટ મનવાળો છે, એ મને એવી રીતે ભટકાવે છે જેમ દારૂ પીધા પછી મન ભટકી જાય.
તર્જાપયતિ માં નિત્યં ભર્ત્સાપયતિ ચાસકૃત્। રાક્ષસીભિઃ સુઘોરાભિર્યો માં રક્ષતિ નિત્યશઃ
એ મને રોજ ધમકાવે છે, વારંવાર અપમાન કરે છે અને ભયાનક રાક્ષસીઓથી સતત મારી રક્ષા કરાવે છે.
ઉદ્વિગ્ના શઙ્કિતા ચાસ્મિ ન સ્વસ્થં ચ મનો મમ। તદ્ભયાચ્ચાહમુદ્વિગ્ના અશોકવનિકાં ગતા
હું ચિંતિત અને ડરી ગઈ છું, અને મારું મન પણ શાંત નથી; એના ડરથી જ હું અશોકવટિકામાં આવી છું.
યદિ નામ કથા તસ્ય નિશ્ચિતં વાપિ યદ્ભવેત્। નિવેદયેથાઃ સર્વં તદ્ વરો મે સ્યાદનુગ્રહઃ
જો એ વિશે કોઈ ચોક્કસ વાત કે સમાચાર હોય તો કૃપા કરીને મને બધું કહો; એ મારા માટે મોટો ઉપકાર અને દયાળુતા થશે.
સાપ્યેવં બ્રુવતીં સીતાં સરમા મૃદુભાષિણી। ઉવાચ વદનં તસ્યાઃ સ્પૃશન્તી બાષ્પવિક્લવમ્
એવી રીતે બોલતી સીતાજીને, નરમ બોલનારી સરમાએ તેમના આંસુથી ભીંજાયેલા ચહેરાને સ્પર્શ કરીને જવાબ આપ્યો.
એષ તે યદ્યભિપ્રાયસ્તસ્માદ્ ગચ્છામિ જાનકિ। ગૃહ્ય શત્રોરભિપ્રાયમુપાવર્તામિ મૈથિલિ
જો તમારો એવો ઇરાદો હોય, જનકી, તો હું જઈશ; દુશ્મન શું વિચારે છે તે જાણી, માઇથિલી, ફરી પાછી આવીશ.
એવમુક્ત્વા તતો ગત્વા સમીપં તસ્ય રક્ષસઃ। શુશ્રાવ કથિતં તસ્ય રાવણસ્ય સમન્ત્રિણઃ
આવી રીતે કહીને, તે રાક્ષસ પાસે ગઈ અને રાવણ પોતાના મંત્રીઓ સાથે શું બોલ્યો તે સાંભળ્યું.