ચારાણાં રાવણઃ શ્રુત્વા પ્રાપ્તં રામં મહાબલમ્। જાતોદ્વેગોઽભવત્ કિંચિત્ સચિવાનિદમબ્રવીત્
ચરોથી મળેલી ખબર સાંભળી કે બળવાન રામ આવી પહોંચ્યો છે, ત્યારે રાવણને થોડું ચિંતિત થયું અને તેણે પોતાના મંત્રીઓને કહ્યું.
મન્ત્રિણઃ શીઘ્રમાયાન્તુ સર્વે વૈ સુસમાહિતાઃ। અયં નો મન્ત્રકાલો હિ સમ્પ્રાપ્ત ઇતિ રાક્ષસાઃ
તમામ મંત્રીઓ ઝડપથી, સંપૂર્ણ ધ્યાનથી અહીં આવી જાય, કેમ કે હવે મંત્રણા કરવાનો સમય આવી ગયો છે, હે રાક્ષસો.
તસ્ય તચ્છાસનં શ્રુત્વા મન્ત્રિણોઽભ્યાગમન્ દ્રુતમ્। તતઃ સ મન્ત્રયામાસ રાક્ષસૈઃ સચિવૈઃ સહ
તેના આદેશ સાંભળીને મંત્રીઓ તરત આવી ગયા. પછી રાવણે પોતાના રાક્ષસ મંત્રીઓ સાથે મંત્રણા શરૂ કરી.
મન્ત્રયિત્વા તુ દુર્ધર્ષઃ ક્ષમં યત્ તદનન્તરમ્। વિસર્જયિત્વા સચિવાન્ પ્રવિવેશ સ્વમાલયમ્
મંત્રણા કર્યા પછી, દુર્જેય રાવણે યોગ્ય જે હતું તે કર્યું. પછી મંત્રીઓને વિદાય આપી પોતાનાં મહેલમાં ગયો.
તતો રાક્ષસમાદાય વિદ્યુજ્જિહ્વં મહાબલમ્। માયાવિનં મહામાયં પ્રાવિશદ્ યત્ર મૈથિલી
પછી તેણે મહાબળવાન, માયાવિ અને મહામાયી રાક્ષસ વિદ્યુજ્ઝિહ્વને સાથે લઈ, જ્યાં વૈદેહી હતી ત્યાં પ્રવેશ કર્યો.
વિદ્યુજ્જિહ્વં ચ માયાજ્ઞમબ્રવીદ્ રાક્ષસાધિપઃ। મોહયિષ્યાવહે સીતાં માયયા જનકાત્મજામ્
રાક્ષસાધિપતિએ માયાના જાણકાર વિદ્યુજ્ઝિહ્વને કહ્યું: 'ચાલ, આપણે જનકનંદિની સીતા ને માયાથી ભ્રમિત કરીએ.'
શિરો માયામયં ગૃહ્ય રાઘવસ્ય નિશાચર। માં ત્વં સમુપતિષ્ઠસ્વ મહચ્ચ સશરં ધનુઃ
હે નિશાચર, રાઘવનું આ માયામય શિર લઈ અને મોટું ધનુષ્ય તથા તીરો સાથે મને મળ.
એવમુક્તસ્તથેત્યાહ વિદ્યુજ્જિહ્વો નિશાચરઃ। દર્શયામાસ તાં માયાં સુપ્રયુક્તાં સ રાવણે
વિદ્યુજ્ઝિહ્વ એ કહ્યું: 'જેમ કહ્યું તેમ થશે.' અને પછી રાવણની સામે તે માયા કુશળતાપૂર્વક દર્શાવી.
તસ્ય તુષ્ટોઽભવદ્ રાજા પ્રદદૌ ચ વિભૂષણમ્। અશોકવનિકાયાં ચ સીતાદર્શનલાલસઃ
તેના પર રાજા ખુશ થયો અને તેને ઇનામ આપ્યું; અને પછી અશોકવટિકામાં સીતાને જોવા માટે આતુર થયો.
નૈર્ઋતાનામધિપતિઃ સંવિવેશ મહાબલઃ। તતો દીનામદૈન્યાર્હાં દદર્શ ધનદાનુજઃ
નૈરૃતોનો મહાબળવાન સ્વામી, કુબેરના નાના ભાઈ, અશોકવટિકામાં પ્રવેશ્યો અને જે દુઃખ અને દયાને લાયક હતી એવી સીતાને જોયી.
અધોમુખીં શોકપરામુપવિષ્ટાં મહીતલે। ભર્તારં સમનુધ્યાન્તીમશોકવનિકાં ગતામ્
તેને જમીન પર બેઠેલી, માથું ઝુકાવેલું, દુઃખથી વ્યાકુળ અને સતત પતિનું સ્મરણ કરતી, અશોકવટિકામાં ગયેલી સીતાને જોયી.
ઉપાસ્યમાનાં ઘોરાભી રાક્ષસીભિરદૂરતઃ। ઉપસૃત્ય તતઃ સીતાં પ્રહર્ષં નામ કીર્તયન્
ભયાનક રાક્ષસીઓની નજીક બેઠેલી સીતાને, રાવણ પાસે ગયો અને આનંદથી તેનું નામ ઉચ્ચારીને બોલાવ્યો.
ઇદં ચ વચનં ધૃષ્ટમુવાચ જનકાત્મજામ્। સાન્ત્વ્યમાના મયા ભદ્રે યમાશ્રિત્ય વિમન્યસે
પછી તેણે જનકનંદિનીને ધીરજભર્યા શબ્દોમાં કહ્યું: 'હે ભદ્રે, તું કોના આધાર પર મારી સમજાવટથી શાંત રહી છે?'
ખરહન્તા સ તે ભર્તા રાઘવઃ સમરે હતઃ। છિન્નં તે સર્વથા મૂલં દર્પશ્ચ નિહતો મયા
ખરનો સંહાર કરનાર તારો પતિ રાઘવ યુદ્ધમાં મારાયો છે; હવે તારો આધાર પૂરો કપાઈ ગયો છે અને તારો અહંકાર પણ મેં નાશ પામ્યો છે.
વ્યસનેનાત્મનઃ સીતે મમ ભાર્યા ભવિષ્યસિ। વિસૃજૈતાં મતિં મૂઢે કિં મૃતેન કરિષ્યસિ
હવે, સીતે, તારી આ દુર્ભાગ્યના કારણે તું મારી પત્ની બનશે; મૂર્ખ સ્ત્રી, આ વ્યર્થ આશા છોડ, મરેલા માણસથી તું શું લાભ લઈશ?
ભવસ્વ ભદ્રે ભાર્યાણાં સર્વાસામીશ્વરી મમ। અલ્પપુણ્યે નિવૃત્તાર્થે મૂઢે પણ્ડિતમાનિનિ। શૃણુ ભર્તૃવધં સીતે ઘોરં વૃત્રવધં યથા
હે ભદ્રે, હવે તું મારી બધી પત્નીઓમાં મુખ્ય બન; ઓ ઓછા પુણ્યવાળી, વ્યર્થ આશાવાળી, પોતાને બુદ્ધિશાળી માનનારી મૂર્ખે, સાંભળ, સીતે, તારા પતિનું ભયાનક મૃત્યુ, જેમ વૃત્રાસુરનો સંહાર થયો હતો.
સમાયાતઃ સમુદ્રાન્તં હન્તું માં કિલ રાઘવઃ। વાનરેન્દ્રપ્રણીતેન બલેન મહતા વૃતઃ
કહે છે કે રાઘવ મહાન વાનરસેનાપતિની આગેવાની હેઠળ મોટી સેના સાથે મને મારવા માટે દરિયાના કિનારે આવ્યો હતો.
સંનિવિષ્ટઃ સમુદ્રસ્ય પીડ્ય તીરમથોત્તરમ્। બલેન મહતા રામો વ્રજત્યસ્તં દિવાકરે
રામે પોતાની મોટી સેના સાથે દરિયાના ઉત્તર કાંઠે છાવણી કરી, કિનારો દબાવી લીધો અને પછી જ્યારે સૂર્ય અસ્ત થયો ત્યારે આગળ વધ્યો.
અથાધ્વનિ પરિશ્રાન્તમર્ધરાત્રે સ્થિતં બલમ્। સુખસુપ્તં સમાસાદ્ય ચરિતં પ્રથમં ચરૈઃ
પછી, રસ્તામાં થાકી ગયેલી સેના અર્ધી રાત્રે આરામ કરતી હતી, ત્યારે મારા ગુપ્તચરો બધાને આરામથી ઊંઘતા જોઈ આવ્યા.
તત્પ્રહસ્તપ્રણીતેન બલેન મહતા મમ। બલમસ્ય હતં રાત્રૌ યત્ર રામઃ સલક્ષ્મણઃ
પછી મારા પ્રહસ્તના નેતૃત્વ હેઠળની મોટી સેના દ્વારા રાત્રે જ ત્યાં રામ અને લક્ષ્મણ જ્યાં હતા, તેમની આખી સેના નાશ પામી.
પટ્ટિશાન્ પરિઘાંશ્ચક્રાનૃષ્ટીન્ દણ્ડાન્ મહાયુધાન્। બાણજાલાનિ શૂલાનિ ભાસ્વરાન્ કૂટમુદ્ગરાન્
પટ્ટિશ, ગદા, ચક્ર, ભાલા, લાકડીઓ, મોટા શસ્ત્રો, તીરોની ઝાડ, તેજસ્વી શૂળ અને કાંટાવાળી મુગદરો વડે,
યષ્ટીશ્ચ તોમરાન્ પ્રાસાંશ્ચક્રાણિ મુસલાનિ ચ। ઉદ્યમ્યોદ્યમ્ય રક્ષોભિર્વાનરેષુ નિપાતિતાઃ
લાકડીઓ, ભાલા, પ્રાસ, ચક્ર અને મસલાં ઉંચકી ઉંચકી રાક્ષસોએ વાનરો પર વરસાવ્યા.
અથ સુપ્તસ્ય રામસ્ય પ્રહસ્તેન પ્રમાથિના। અસક્તં કૃતહસ્તેન શિરશ્છિન્નં મહાસિના
પછી જ્યારે રામ ઊંઘતો હતો, ત્યારે વિનાશક પ્રહસ્તે સ્થિર હાથથી મોટી તલવાર વડે અવરોધ વિના તેનું માથું કાપી નાંખ્યું.
વિભીષણઃ સમુત્પત્ય નિગૃહીતો યદૃચ્છયા। દિશઃ પ્રવ્રાજિતઃ સૈન્યૈર્લક્ષ્મણઃ પ્લવગૈઃ સહ
વિભીષણ અચાનક ઉડીને આવ્યો, પણ તેને પકડીને સેના દ્વારા લક્ષ્મણ અને વાનરો સાથે ચારે દિશામાં હાંકી કાઢ્યો.
સુગ્રીવો ગ્રીવયા સીતે ભગ્નયા પ્લવગાધિપઃ। નિરસ્તહનુકઃ સીતે હનૂમાન્ રાક્ષસૈર્હતઃ
હે સીતે, વાનરરાજ સુગ્રીવની ગળા તૂટી ગઈ; અને હનુમાન, જેના ચહેરા પર ઘા પડ્યો હતો, રાક્ષસો દ્વારા મારવામાં આવ્યો.
જામ્બવાનથ જાનુભ્યામુત્પતન્ નિહતો યુધિ। પટ્ટિશૈર્બહુભિશ્છિન્નો નિકૃત્તઃ પાદપો યથા
પછી જાંબવંત ઘૂંટણ પર ઊભો રહીને યુદ્ધમાં અનેક ભાલાંથી કાપી નાખવામાં આવ્યો, જેમ કે કોઈ વૃક્ષ કાપી નાંખે.
મૈન્દશ્ચ દ્વિવિદશ્ચોભૌ તૌ વાનરવરર્ષભૌ। નિઃશ્વસન્તૌ રુદન્તૌ ચ રુધિરેણ પરિપ્લુતૌ
મૈંદ અને દ્વિવિદ, એ બે શ્રેષ્ઠ વાનર, લોહીથી ભીંજાઈ, ઊંડી શ્વાસ લેતા અને રડતા પડ્યા હતા.
અસિના વ્યાયતૌ છિન્નૌ મધ્યે હ્યરિનિષૂદનૌ। અનુશ્વસિતિ મેદિન્યાં પનસઃ પનસો યથા
શત્રુઓના સંહારક એ બંને, તલવારોથી કમર પરથી કાપી નાખવામાં આવ્યા છે અને પનસના વૃક્ષની જેમ જમીન પર પલટી પડ્યા છે, ઊંડી શ્વાસ લેતા.
નારાચૈર્બહુભિશ્છિન્નઃ શેતે દર્યાં દરીમુખઃ। કુમુદસ્તુ મહાતેજા નિષ્કૂજન્ સાયકૈર્હતઃ
દરીમુખ અનેક લોખંડના તીરો વડે કાપી દઈ ખાડામાં પડ્યો છે; મહા તેજસ્વી કુમુદ પણ તીરોના ઘા થી નિઃશબ્દ પડી ગયો છે.
હરયો મથિતા નાગૈ રથજાલૈસ્તથાપરે। શયાના મૃદિતાસ્તત્ર વાયુવેગૈરિવામ્બુદાઃ
વાનરોને હાથીઓએ દબાવી નાખ્યા, બીજાને રથોએ પછાડી નાખ્યા; તેઓ ત્યાં પડ્યા છે, જાણે પવનના જોરથી વાદળો છૂટી જાય તેમ.