એષ સેતું મહોત્સાહઃ કરોતુ મયિ વાનરઃ। તમહં ધારયિષ્યામિ યથા હ્યેષ પિતા તથા
આ ઉત્સાહી વાનર મારા પર પુલ બાંધે, હું એ પુલને સહારો આપીશ, જેમ તેના પિતાએ આપ્યો હતો.
એવમુક્ત્વોદધિર્નષ્ટઃ સમુત્થાય નલસ્તતઃ। અબ્રવીદ્ વાનરશ્રેષ્ઠો વાક્યં રામં મહાબલમ્
આ રીતે કહ્યા પછી સમુદ્ર અદૃશ્ય થયો; પછી નલ ઊભો રહ્યો અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા નલે મહાબલી રામને કહ્યું:
અહં સેતું કરિષ્યામિ વિસ્તીર્ણે મકરાલયે। પિતુઃ સામર્થ્યમાસાદ્ય તત્ત્વમાહ મહોદધિઃ
હું આ વિશાળ મગરોથી ભરેલા દરિયાની ઉપર પુલ બાંધું છું; કેમ કે મારા પિતાની કળા મને મળી છે, જેમ મહાસમુદ્રે કહ્યું છે.
દણ્ડ એવ વરો લોકે પુરુષસ્યેતિ મે મતિઃ। ધિક્ ક્ષમામકૃતજ્ઞેષુ સાન્ત્વં દાનમથાપિ વા
મારે તો એમ લાગે છે કે, માણસ માટે દંડ જ શ્રેષ્ઠ છે; કૃતઘ્નો માટે ક્ષમા, સમજાવટ કે દાન વ્યર્થ છે.
અયં હિ સાગરો ભીમઃ સેતુકર્મદિદૃક્ષયા। દદૌ દણ્ડભયાદ્ ગાધં રાઘવાય મહોદધિઃ
આ ભયાનક સાગર તો પુલ બનતા જોવા ઇચ્છતો હતો, પણ દંડના ડરથી મહાસમુદ્રે રાઘવને ઊંડો માર્ગ આપ્યો.
મમ માતુર્વરો દત્તો મન્દરે વિશ્વકર્મણા। મયા તુ સદૃશઃ પુત્રસ્તવ દેવિ ભવિષ્યતિ
મારી માતાને મન્દર પર વિશ્વકર્માએ વરદાન આપ્યું હતું: 'તમને મારા જેવો પુત્ર થશે, હે દેવી.'
ઔરસસ્તસ્ય પુત્રોઽહં સદૃશો વિશ્વકર્મણા। સ્મારિતોઽસ્મ્યહમેતેન તત્ત્વમાહ મહોદધિઃ। ન ચાપ્યહમનુક્તો વઃ પ્રબ્રૂયામાત્મનો ગુણાન્
હું તેનું પોતાનું સંતાન છું, વિશ્વકર્મા જેવો; એ મહાસમુદ્રે મને એ વાત યાદ અપાવી છે. અને હું તો તમે પૂછો નહિ ત્યાં સુધી મારા ગુણો કહું જ નહીં.
સમર્થશ્ચાપ્યહં સેતું કર્તું વૈ વરુણાલયે। તસ્માદદ્યૈવ બધ્નન્તુ સેતું વાનરપુઙ્ગવાઃ
હું પણ વરુણના આ વસવાટસ્થાન પર પુલ બાંધવામાં સમર્થ છું; તેથી વાનરશ્રેષ્ઠો આજે જ પુલ બાંધે.
તતો વિસૃષ્ટા રામેણ સર્વતો હરિપુઙ્ગવાઃ। ઉત્પેતતુર્મહારણ્યં હૃષ્ટાઃ શતસહસ્રશઃ
પછી રામે છૂટ આપ્યા પછી બધા વાનરશ્રેષ્ઠો આનંદિત થઈને લાખોની સંખ્યામાં મહાવન તરફ દોડી ગયા.
તે નગાન્ નગસંકાશાઃ શાખામૃગગણર્ષભાઃ। બભઞ્જુઃ પાદપાંસ્તત્ર પ્રચકર્ષુશ્ચ સાગરમ્
એ શાખામૃગોના નેતાઓ, જે પહાડ જેવા દેખાતા, તેમણે ત્યાંના વૃક્ષો તોડી અને દરિયાની તરફ ખેંચી લઈ ગયા.
તે સાલૈશ્ચાશ્વકર્ણૈશ્ચ ધવૈર્વંશૈશ્ચ વાનરાઃ। કુટજૈરર્જુનૈસ્તાલૈસ્તિલકૈસ્તિનિશૈરપિ
વાંદરો સાળ, અશ્વકર્ણ, ધવ, વાંસ, કુટજ, અર્જુન, તાળ, તિલક અને તિનિશ જેવા ઝાડો સમુદ્રમાં નાખી ocean ભરવા લાગ્યા.
બિલ્વકૈઃ સપ્તપર્ણૈશ્ચ કર્ણિકારૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ। ચૂતૈશ્ચાશોકવૃક્ષૈશ્ચ સાગરં સમપૂરયન્
બિલ્વ, સપ્તપર્ણ, ફૂલેલા કર્ણિકાર, આંબા અને અશોક જેવા વૃક્ષો વડે પણ વાંદરો એ સમુદ્રને ભર્યો.
સમૂલાંશ્ચ વિમૂલાંશ્ચ પાદપાન્ હરિસત્તમાઃ। ઇન્દ્રકેતૂનિવોદ્યમ્ય પ્રજહ્રુર્વાનરાસ્તરૂન્
શ્રેષ્ઠ વાંદરો એ મૂળવાળા અને મૂળ વગરના ઝાડો, જાણે ઈન્દ્રના ધ્વજ જેવા ઉંચા ઉંચા ઉખાડી, ખભે લઈ ગયા.
તાલાન્ દાડિમગુલ્માંશ્ચ નારિકેલવિભીતકાન્। કરીરાન્ બકુલાન્ નિમ્બાન્ સમાજહ્રુરિતસ્તતઃ
પછી વાંદરો એ ચારેય બાજુથી તાળ, દાડીમના ઝાડ, નાળિયેર, વિભીતક, કરીર, બકુલ અને નીમના ઝાડ ભેગા કર્યા.
હસ્તિમાત્રાન્ મહાકાયાઃ પાષાણાંશ્ચ મહાબલાઃ। પર્વતાંશ્ચ સમુત્પાટ્ય યન્ત્રૈઃ પરિવહન્તિ ચ
મોટા શરીર અને જોરદાર વાંદરો એ હાથી જેટલા મોટા પથ્થરો અને પહાડ પણ યંત્રથી ઉખાડી લઈ ગયા.
પ્રક્ષિપ્યમાણૈરચલૈઃ સહસા જલમુદ્ધૃતમ્। સમુત્સસર્પ ચાકાશમવાસર્પત્ તતઃ પુનઃ
જ્યારે પહાડો ફેંકવામાં આવ્યા ત્યારે પાણી એકાએક ઊછળી આકાશ સુધી પહોંચી ગયું અને પછી પાછું નીચે વળ્યું.
સમુદ્રં ક્ષોભયામાસુર્નિપતન્તઃ સમન્તતઃ। સૂત્રાણ્યન્યે પ્રગૃહ્ણન્તિ હ્યાયતં શતયોજનમ્
ચારે બાજુથી પડતા પથ્થરો અને પહાડોથી સમુદ્ર ઉથલપાથલ થઈ ગયો; બીજાઓએ માપવાની દોરી લઈને સો યોજન સુધી ખેંચી.
નલશ્ચક્રે મહાસેતું મધ્યે નદનદીપતેઃ। સ તદા ક્રિયતે સેતુર્વાનરૈર્ઘોરકર્મભિઃ
નલ એ નદીનાં રાજા સમુદ્રના મધ્યમાં મહાન પુલ બાંધ્યો; એ સમયે વાંદરો ભયાનક મહેનતથી પુલ બાંધતા હતા.
દણ્ડાનન્યે પ્રગૃહ્ણન્તિ વિચિન્વન્તિ તથાપરે। વાનરૈઃ શતશસ્તત્ર રામસ્યાજ્ઞાપુરઃસરૈઃ
કેટલાંક લાકડીઓ ઉઠાવતા, કેટલાંક શોધતા; ત્યાં રામના આદેશથી સૈંકડો વાંદરો કામમાં લાગેલા હતા.
મેઘાભૈઃ પર્વતાભૈશ્ચ તૃણૈઃ કાષ્ઠૈર્બબન્ધિરે। પુષ્પિતાગ્રૈશ્ચ તરુભિઃ સેતું બઘ્નન્તિ વાનરાઃ
વાંદરો એ ફૂલેલા શિખરવાળા વૃક્ષો, ઘાસ, લાકડાં અને મેઘ કે પહાડ જેવા ઝાડો વડે પુલ બાંધ્યો.
પાષાણાંશ્ચ ગિરિપ્રખ્યાન્ ગિરીણાં શિખરાણિ ચ। દૃશ્યન્તે પરિધાવન્તો ગૃહ્ય દાનવસંનિભાઃ
પહાડ જેવા પથ્થરો અને પહાડોના શિખરો દાનવો જેવા દેખાતા વાંદરો ઝડપથી ઉઠાવી લઈ જતા જોવા મળ્યા.
શિલાનાં ક્ષિપ્યમાણાનાં શૈલાનાં તત્ર પાત્યતામ્। બભૂવ તુમુલઃ શબ્દસ્તદા તસ્મિન્ મહોદધૌ
જ્યારે ત્યાં પથ્થરો અને પહાડો ફેંકવામાં આવતાં, ત્યારે એ મહાસમુદ્રમાં ભારે ગુંજતો અવાજ થયો.
કૃતાનિ પ્રથમેનાહ્ના યોજનાનિ ચતુર્દશ। પ્રહૃષ્ટૈર્ગજસંકાશૈસ્ત્વરમાણૈઃ પ્લવઙ્ગમૈઃ
પહેલા દિવસે હાથી જેવા અને ઉત્સાહી વાંદરો એ ઝડપથી ચૌદ યોજન પુલ તૈયાર કર્યો.
દ્વિતીયેન તથૈવાહ્ના યોજનાનિ તુ વિંશતિઃ। કૃતાનિ પ્લવગૈસ્તૂર્ણં ભીમકાયૈર્મહાબલૈઃ
બીજા દિવસે પણ એ જ રીતે, મોટા શરીર અને જોરદાર વાંદરો એ વીસ યોજન પુલ ઝડપથી બાંધ્યો.
અહ્ના તૃતીયેન તથા યોજનાનિ તુ સાગરે। ત્વરમાણૈર્મહાકાયૈરેકવિંશતિરેવ ચ
તૃતીય દિવસે પણ મોટા શરીર અને ઉતાવળા વાંદરો એ એકવીસ યોજન પુલ સમુદ્રમાં બાંધ્યો.
ચતુર્થેન તથા ચાહ્ના દ્વાવિંશતિરથાપિ વા। યોજનાનિ મહાવેગૈઃ કૃતાનિ ત્વરિતૈસ્તતઃ
ચોથા દિવસે પણ ઝડપથી દોડતા અને શક્તિશાળી વાંદરો એ બાવીસ યોજન પુલ તૈયાર કર્યો.
પઞ્ચમેન તથા ચાહ્ના પ્લવગૈઃ ક્ષિપ્રકારિભિઃ। યોજનાનિ ત્રયોવિંશત્ સુવેલમધિકૃત્ય વૈ
પાંચમા દિવસે પણ ઝડપી કામ કરતા વાંદરો એ સુવેલ પર્વત સુધી ત્રેવીસ યોજન પુલ પૂરું કર્યું.
સ વાનરવરઃ શ્રીમાન્ વિશ્વકર્માત્મજો બલી। બબન્ધ સાગરે સેતું યથા ચાસ્ય પિતા તથા
એ મહાન અને તેજસ્વી વાંદરા, વિશ્વકર્માના પુત્રે, પોતાના પિતાની જેમ સમુદ્ર પર પુલ બાંધ્યો.
સ નલેન કૃતઃ સેતુઃ સાગરે મકરાલયે। શુશુભે સુભગઃ શ્રીમાન્ સ્વાતીપથ ઇવામ્બરે
નલે બનાવેલો સુંદર અને તેજસ્વી પુલ, જે મગરોનું નિવાસસ્થાન એવા સાગર પર હતો, આકાશમાં સ્વાતી તારાની પાંખ જેવી ઝળહળતો દેખાતો હતો.
તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ। આગમ્ય ગગને તસ્થુર્દ્રષ્ટુકામાસ્તદદ્ભુતમ્
પછી દેવતાઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને મહર્ષિઓ એ અદ્ભુત દૃશ્ય જોવા માટે આકાશમાં આવીને ઊભા રહ્યા.