તત્ સર્વં તત્ત્વતો દૃષ્ટ્વા ધર્મેણ સ મહામતિઃ । અભિરામસ્ય રામસ્ય તત્ સર્વં કર્તુમુદ્યતઃ ॥૧-૩-
એ બધું સાચું જોઈને, ધર્મથી, એ મહાન બુદ્ધિ ધરાવનાર રામના સુંદર કથા લખવા માટે તૈયાર થયો.
કામાર્થગુણસંયુક્તં ધર્માર્થગુણવિસ્તરમ્ । સમુદ્રમિવ રત્નાઢ્યં સર્વશ્રુતિમનોહરમ્ ॥૧-૩-
કામ, અર્થ અને ગુણોથી ભરપૂર, ધર્મ અને અર્થના ગુણોથી વિસ્તૃત, અને બધા સાંભળનારને મોહી લે એવી, રત્નોથી ભરેલી સમુદ્ર જેવી એ કથા હતી.
સ યથા કથિતં પૂર્વં નારદેન મહાત્મના । રઘુવંશસ્ય ચરિતં ચકાર ભગવાન્ મુનિઃ ॥૧-૩-
મહાન આત્મા નારદે જે રીતે પહેલાં કહેલી હતી, એ પ્રમાણે, પવિત્ર ઋષિએ રઘુવંશની કથા રચી.
જન્મ રામસ્ય સુમહદ્વીર્યં સર્વાનુકૂલતામ્ । લોકસ્ય પ્રિયતાં ક્ષાન્તિં સૌમ્યતાં સત્યશીલતામ્ ॥૧-૩-
રામનો જન્મ, તેની મહાન પરાક્રમ, સર્વને અનુકૂળતા, લોકોમાં પ્રિયતા, ક્ષમાશીલતા, સૌમ્યતા અને સત્યવૃત્તિ—
નાના ચિત્રાઃ કથાશ્ચાન્યા વિશ્વામિત્રસહાયને । જાનક્યાશ્ચ વિવાહં ચ ધનુષશ્ચ વિભેદનમ્ ॥૧-૩-
વિશિષ્ટ અને અદભૂત કથાઓ, વિશ્વામિત્રને સહાય, જાનકીનું લગ્ન, અને ધનુષનો ભંગ—
રામરામવિવાદં ચ ગુણાન્ દાશરથેસ્તથા । તથાભિષેકં રામસ્ય કૈકેય્યા દુષ્ટભાવતામ્ ॥૧-૩-
રામ અને પરશુરામ વચ્ચેનો વિવાદ, દશરથના ગુણો, રામનો અભિષેક, અને કૈકેયીની દુષ્ટતા—
વિઘાતં ચાભિષેકસ્ય રામસ્ય ચ વિવાસનમ્ । રાજ્ઞઃ શોકં વિલાપં ચ પરલોકસ્ય ચાશ્રયમ્ ॥૧-૩-
રામના અભિષેકમાં અવરોધ, રામનું વિસર્જન, રાજાના દુઃખ અને રડવું, અને તેમનું પરલોકમાં જવું—
પ્રકૃતીનાં વિષાદં ચ પ્રકૃતીનાં વિસર્જનમ્ । નિષાદાધિપસંવાદં સૂતોપાવર્તનં તથા ॥૧-૩-
પ્રજાનો શોક, પ્રજાનું વિસર્જન, નિષાદ રાજા સાથે સંવાદ, અને રથ ચાલકનું પાછું વળવું—
ગઙ્ગાયાશ્ચાપિ સંતારં ભરદ્વાજસ્ય દર્શનમ્ । ભરદ્વાજાભ્યનુજ્ઞાનાચ્ચિત્રકૂટસ્ય દર્શનમ્ ॥૧-૩-
ગંગા પાર કરવું, ભરદ્વાજ સાથે મુલાકાત, ભરદ્વાજની અનુમતિ, અને ચિત્રકૂટનું દર્શન—
વાસ્તુકર્મ નિવેશં ચ ભરતાગમનં તથા । પ્રસાદનં ચ રામસ્ય પિતુશ્ચ સલિલક્રિયામ્ ॥૧-૩-
વાસ માટે ઘર બનાવવું, ભરતનું આવવું, રામને મનાવવું, અને પિતાને પાણી અર્પણ કરવું—
પાદુકાગ્ર્યાભિષેકં ચ નન્દિગ્રામનિવાસનમ્ । દણ્ડકારણ્યગમનં વિરાધસ્ય વધં તથા ॥૧-૩-
પાદુકાનું અભિષેક, નંદિગ્રામમાં નિવાસ, દંડકવનમાં જવું, અને વિરાધનો વધ—
દર્શનં શરભઙ્ગસ્ય સુતીક્ષ્ણેન સમાગમમ્ અનસૂયાસમાખ્યાં ચ અઙ્ગરાગસ્ય ચાર્પણમ્ ॥૧-૩-
શરભંગ સાથે મુલાકાત, સુતીક્ષ્ણ સાથે સંવાદ, અનસૂયાની વાર્તા, અને સુગંધિત અંગરાગ આપવું—
દર્શનં ચાપ્યગસ્ત્યસ્ય ધનુષો ગ્રહણં તથા । શૂર્પણખ્યાશ્ચ સંવાદં વિરૂપકરણં તથા ॥૧-૩-
અગસ્ત્ય સાથે મુલાકાત, ધનુષ મેળવવું, શૂર્પણખા સાથે સંવાદ, અને તેનું વિકાર કરવું—
વધં ખરત્રિશિરસોરુત્થાનં રાવણસ્ય ચ । મારીચસ્ય વધં ચૈવ વૈદેહ્યા હરણં તથા ॥૧-૩-
ખરા અને ત્રિશિરા નો વધ, રાવણનો ઉદ્ભવ, મારીચાનો વધ અને વૈદેહીનું અપહરણ.
રાઘવસ્ય વિલાપં ચ ગૃધ્રરાજનિબર્હણમ્ । કબન્ધદર્શનં ચૈવ પમ્પાયાશ્ચાપિ દર્શનમ્ ॥૧-૩-
રાઘવનું વિલાપ, ગૃધ્રરાજનો અવસાન, કબંધ સાથે મુલાકાત અને પંપા સરોવરનું દર્શન.
શબરીદર્શનં ચૈવ ફલમૂલાશનં તથા । પ્રલાપં ચૈવ પમ્પાયાં હનૂમદ્દર્શનં તથા ॥૧-૩-
શબરી સાથે મુલાકાત, ફળ અને મૂળ ખાઈ જીવન નિર્વાહ, પંપા પાસે વિલાપ અને હનુમાન સાથે મુલાકાત.
ઋષ્યમૂકસ્ય ગમનં સુગ્રીવેણ સમાગમમ્ । પ્રત્યયોત્પાદનં સખ્યં વાલિસુગ્રીવવિગ્રહમ્ ॥૧-૩-
ઋષ્યમૂક પર જવું, સુગ્રીવ સાથે મુલાકાત, વિશ્વાસ અને મિત્રતા સ્થાપના, વાલી અને સુગ્રીવ વચ્ચે ઝઘડો.
વાલિપ્રમથનં ચૈવ સુગ્રીવપ્રતિપાદનમ્ તારાવિલાપં સમયં વર્ષરાત્રનિવાસનમ્ ॥૧-૩-
વાલીનો પરાજય, સુગ્રીવનો પુનઃસ્થાપન, તારા નું વિલાપ, સંમતિ અને વરસાદી ઋતુમાં નિવાસ.
કોપં રાઘવસિંહસ્ય બલાનામુપસંગ્રહમ્ દિશઃ પ્રસ્થાપનં ચૈવ પૃથિવ્યાશ્ચ નિવેદનમ્ ॥૧-૩-
રાઘવસિંહનો ક્રોધ, સેનાઓનું એકત્રિકરણ, દિશાઓમાં મોકલવું અને પૃથ્વી પર અહેવાલ આપવું.
અઙ્ગુલીયકદાનં ચ ઋક્ષસ્ય બિલદર્શનમ્ પ્રાયોપવેશનં ચૈવ સંપાતેશ્ચાપિ દર્શનમ્ ॥૧-૩-
અંગૂઠી આપવી, રુક્ષના ગુફાનું દર્શન, ઉપવાસનું નિશ્ચય અને સંપાતી સાથે મુલાકાત.
પર્વતારોહણં ચૈવ સાગરસ્યાપિ લઙ્ઘનમ્ સમુદ્રવચનાચ્ચૈવ મૈનાકસ્ય ચ દર્શનમ્ ॥૧-૩-
પર્વત પર ચડવું, સાગર પર ઝંપલાવવું, સાગરનાં શબ્દો અને મૈનાકનું દર્શન.
રાક્ષસીતર્જનં ચૈવ ચ્છાયાગ્રાહસ્ય દર્શનમ્ સિંહિકાયાશ્ચ નિધનં લઙ્કામલયદર્શનમ્ ॥૧-૩-
રાક્ષસીની ધમકી, છાયાગ્રાહનું દર્શન, સિંહિકા નો નાશ અને લંકા તથા મલયનું દર્શન.
રાત્રૌ લઙ્કાપ્રવેશં ચ એકસ્યાપિ વિચિન્તનમ્ આપાનભૂમિગમનમવરોધસ્ય દર્શનમ્ ॥૧-૩-
રાતે લંકામાં પ્રવેશ, એકલ વિચાર, પીવાના સ્થળે જવું અને રક્ષિત સ્થાનનું દર્શન.
દર્શનં રાવણસ્યાપિ પુષ્પકસ્ય ચ દર્શનમ્ અશોકવનિકાયાનં સીતાયાશ્ચાપિ દર્શનમ્ ॥૧-૩-
રાવણનું દર્શન, પુષ્પકનું દર્શન, અશોકવાટિકા માં પ્રવેશ અને સીતાનું દર્શન.
અભિજ્ઞાનપ્રદાનં ચ સીતાયાશ્ચાપિ ભાષણમ્ રાક્ષસીતર્જનં ચૈવ ત્રિજટાસ્વપ્નદર્શનમ્ ॥૧-૩-
પહેચાનની નિશાની આપવી, સીતાથી વાતચીત, રાક્ષસીઓની ધમકી અને ત્રિજટાના સ્વપ્નનું દર્શન.
મણિપ્રદાનં સીતાયા વૃક્ષભઙ્ગં તથૈવ ચ રાક્ષસીવિદ્રવં ચૈવ કિંકરાણાં નિબર્હણમ્ ॥૧-૩-
સીતાને મણિ આપવી, વૃક્ષ તોડવું, રાક્ષસીઓનું ભાગવું અને કિંકરોનો નાશ.
ગ્રહણં વાયુસૂનોશ્ચ લઙ્કાદાહાભિગર્જનમ્ પ્રતિપ્લવનમેવાથ મધૂનાં હરણં તથા ॥૧-૩-
પવનપુત્રનું પકડવું, લંકા દહન સમયે ગર્જના, પાછા ફરવું અને મધનું હરણ.
રાઘવાશ્વાસનં ચૈવ મણિનિર્યાતનં તથા સંગમં ચ સમુદ્રેણ નલસેતોશ્ચ બન્ધનમ્ ॥૧-૩-
રાઘવને આશ્વાસન, મણિ આપવી, સાગર સાથે મુલાકાત અને નલના પુલનું બાંધકામ.
પ્રતારં ચ સમુદ્રસ્ય રાત્રૌ લઙ્કાવરોધનમ્ વિભીષણેન સંસર્ગં વધોપાયનિવેદનમ્ ॥૧-૩-
સાગર પાર કરવું, રાતે લંકાનું ઘેરાવ, વિભીષણ સાથે જોડાણ અને વધ માટે ઉપાય આપવું.
કુમ્ભકર્ણસ્ય નિધનં મેઘનાદનિબર્હણમ્ રાવણસ્ય વિનાશં ચ સીતાવાપ્તિમરેઃ પુરે ॥૧-૩-
કુંભકર્ણનો નાશ, મેઘનાદનો પરાજય, રાવણનો વિનાશ અને સમુદ્રના શહેરમાં સીતાની પુનઃપ્રાપ્તિ.