નાનાવિકૃતવેષાશ્ચ નાનાભૂષણભૂષિતાઃ। પાર્શ્વતઃ પૃષ્ઠતશ્ચૈનં પરિવાર્ય યયુસ્તદા
વિવિધ પ્રકારના વેશ અને અનેક આભૂષણોથી સજ્જ, એ યોદ્ધાઓએ તેની આજુબાજુ અને પાછળથી ઘેરીને આગળ વધ્યા.
રથૈશ્ચાતિરથાઃ શીઘ્રં મત્તૈશ્ચ વરવારણૈઃ। અનૂત્પેતુર્દશગ્રીવમાક્રીડદ્ભિશ્ચ વાજિભિઃ
મહાન રથીઓ ઝડપથી પોતાના રથોમાં, ઉન્મત્ત અને ઉત્તમ હાથીઓ સાથે, અને ઉછળતા ઘોડાઓ સાથે દશમુખના પાછળ આગળ વધ્યા.
ગદાપરિઘહસ્તાશ્ચ શક્તિતોમરપાણયઃ। પરશ્વધધરાશ્ચાન્યે તથાન્યે શૂલપાણયઃ। તતસ્તૂર્યસહસ્રાણં સંજજ્ઞે નિઃસ્વનો મહાન્
કેટલાંક ગદા અને લોખંડની સોટી ધારણ કરનારા, કેટલાંક શક્તિ અને ભાલા પકડીને, કેટલાંક કુહાડી અને કેટલાંક ત્રિશૂલ પકડીને ઊભા હતા. પછી હજારો વાદ્યોનો મહાન ધ્વનિ થયો.
તુમુલઃ શઙ્ખશબ્દશ્ચ સભાં ગચ્છતિ રાવણે। સ નેમિઘોષેણ મહાન્ સહસાભિનિનાદયન્
રાવણ સભામાં પ્રવેશતા શંખનો ગજ્જનારો અવાજ અને ઢોલના ઘંઘાટ સાથે ભયાનક ધ્વનિ સંભળાઈ.
રાજમાર્ગં શ્રિયા જુષ્ટં પ્રતિપેદે મહારથઃ। વિમલં ચાતપત્રં ચ પ્રગૃહીતમશોભત
મહાન રથીએ શોભાયમાન રાજમાર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો, અને ઉપર પકડાયેલું નિર્મળ સફેદ છત્ર તેજથી ઝગમગતું હતું.
ચામરવ્યજને તસ્ય રેજતુઃ સવ્યદક્ષિણે। તે કૃતાઞ્જલયઃ સર્વે રથસ્થં પૃથિવીસ્થિતાઃ
એના ડાબી અને જમણી બાજુએ ચામરાં લહેરાતા હતા; જમીન પર ઊભેલા બધા લોકોએ હાથ જોડીને રથ પર ઊભેલા તેને વંદન કર્યું.
રાક્ષસા રાક્ષસશ્રેષ્ઠં શિરોભિસ્તં વવન્દિરે। રાક્ષસૈઃ સ્તૂયમાનઃ સઞ્જયાશીર્ભિરરિંદમઃ
રાક્ષસોએ રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પોતાના નેતાને નમન કર્યું; રાક્ષસો અને ગાયકોએ તેની પ્રશંસા કરી અને આશીર્વાદ આપ્યા, દુશ્મનોને હરાવનાર ત્યાં પ્રવેશ્યો.
આસસાદ મહાતેજાઃ સભાં વિરચિતાં તદા। સુવર્ણરજતાસ્તીર્ણાં વિશુદ્ધસ્ફટિકાન્તરામ્
પછી તે તેજસ્વી અને શક્તિશાળી assembly હોલમાં પ્રવેશ્યો, જે સુંદર રીતે બનાવેલો હતો, જ્યાં જમીન પર સોનાં અને ચાંદીના પાથરા હતા અને શુદ્ધ સ્ફટિકથી શોભતો હતો.
વિરાજમાનો વપુષા રુક્મપટ્ટોત્તરચ્છદામ્। તાં પિશાચશતૈઃ ષડ્ભિરભિગુપ્તાં સદાપ્રભામ્
સોનાની કિનારીવાળા વસ્ત્રોમાં તે પોતાની કાંતિથી ઝગમગતો હતો, એ હંમેશાં પ્રકાશમાન સભામાં, જ્યાં સદાય પિશાચોના સૈકડા તેની રક્ષા કરતા.
પ્રવિવેશ મહાતેજાઃ સુકૃતાં વિશ્વકર્મણા। તસ્યાં તુ વૈદૂર્યમયં પ્રિયકાજિનસંવૃતમ્
તે મહાન તેજવાળાએ, વિશ્વકર્માએ બનાવેલી એ સુંદર સભામાં પ્રવેશ કર્યો; ત્યાં વૈદૂર્યમણિનું આસન હતું, જે તેના પ્રિય કાળી મૃગચર્મથી ઢંકાયેલું હતું.
મહત્સોપાશ્રયં ભેજે રાવણઃ પરમાસનમ્। તતઃ શશાસેશ્વરવદ્દૂતાઁલ્લઘુપરાક્રમાન્
રાવણે એ વિશાળ પગપાંથવાળું શ્રેષ્ઠ આસન ગ્રહણ કર્યું; પછી એણે સ્વામીની જેમ પોતાના ઝડપી અને બહાદુર દૂતોને આજ્ઞા આપી.
સમાનયત મે ક્ષિપ્રમિહૈતાન્ રાક્ષસાનિતિ। કૃત્યમસ્તિ મહજ્જાને કર્તવ્યમિતિ શત્રુભિઃ
"ઝડપી એ રાક્ષસોને અહીં મારા પાસે લાવો!" એણે કહ્યું, "મને ખબર છે કે દુશ્મનોને લઈને મોટું કામ કરવાનું છે."
રાક્ષસાસ્તદ્વચઃ શ્રુત્વા લઙ્કાયાં પરિચક્રમુઃ। અનુગેહમવસ્થાય વિહારશયનેષુ ચ। ઉદ્યાનેષુ ચ રક્ષાંસિ ચોદયન્તો હ્યભીતવત્
એ વાત સાંભળીને રાક્ષસો લંકામાં ઘરેથી ઘેર, વિહારગૃહો અને શયનકક્ષાઓમાં, તેમજ બાગોમાં નિર્ભયતાથી રાક્ષસોને બોલાવતાં ફર્યા.
તે રથાન્તચરા એકે દૃપ્તાનેકે દૃઢાન્ હયાન્। નાગાનેકેઽધિરુરુહુર્જગ્મુશ્ચૈકે પદાતયઃ
કેટલાંક રથમાં ચઢ્યા, કેટલાક ગર્વીલા અને મજબૂત ઘોડાઓ પર ચઢ્યા; કેટલાક હાથીઓ પર બેઠા અને કેટલાક પગપાળા ગયા.
સા પુરી પરમાકીર્ણા રથકુઞ્જરવાજિભિઃ। સમ્પતદ્ભિર્વિરુરુચે ગરુત્મદ્ભિરિવામ્બરમ્
એ શહેર રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓથી ગૂંથાયેલું હતું, બધે દોડધામથી ભરેલું, અને તે આકાશમાં ગરુડોથી ભરાયેલા જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
તે વાહનાન્યવસ્થાય યાનાનિ વિવિધાનિ ચ। સભાં પદ્ભિઃ પ્રવિવિશુઃ સિંહા ગિરિગુહામિવ
એમણે પોતાનાં વાહનો અને વિવિધ યાન છોડી, પગપાળા સભામાં પ્રવેશ કર્યો, જેમ સિંહો પર્વતની ગુફામાં જાય છે એમ.
રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ રાજ્ઞા તે પ્રતિપૂજિતાઃ। પીઠેષ્વન્યે બૃસીષ્વન્યે ભૂમૌ કેચિદુપાવિશન્
રાજાના પગ સ્પર્શી, અને રાજાએ તેમનું સન્માન કર્યું; કેટલાક બેઠકો પર બેઠા, કેટલાક પાટલાં પર અને કેટલાક જમીન પર બેઠા.
તે સમેત્ય સભાયાં વૈ રાક્ષસા રાજશાસનાત્। યથાર્હમુપતસ્થુસ્તે રાવણં રાક્ષસાધિપમ્
રાજાની આજ્ઞાથી એકઠા થયેલા એ રાક્ષસોએ સભામાં જઈને રાક્ષસાધિપતિ રાવણને યોગ્ય રીતે વંદન કર્યું.
મન્ત્રિણશ્ચ યથામુખ્યા નિશ્ચિતાર્થેષુ પણ્ડિતાઃ। અમાત્યાશ્ચ ગુણોપેતાઃ સર્વજ્ઞા બુદ્ધિદર્શનાઃ
મુખ્ય મંત્રીઓ, જે નિશ્ચિત કાર્યોમાં પંડિત હતા, અને ગુણવાન, સર્વજ્ઞ અને બુદ્ધિશાળી અમાત્યો પણ હાજર હતા.
સમીયુસ્તત્ર શતશઃ શૂરાશ્ચ બહવસ્તથા। સભાયાં હેમવર્ણાયાં સર્વાર્થસ્ય સુખાય વૈ
એ સોનાની જેમ તેજસ્વી સભામાં, અનેક શૂરવીરો પણ સૈકડાવાર એકઠા થયા, જેથી બધાં કામ સુખથી થાય.
તતો મહાત્મા વિપુલં સુયુગ્યં રથં વરં હેમવિચિત્રિતાઙ્ગમ્। શુભં સમાસ્થાય યયૌ યશસ્વી વિભીષણઃ સંસદમગ્રજસ્ય
પછી મહાત્મા, પ્રસિદ્ધ અને વિભીષણે વિશાળ, સારી રીતે જોડાયેલું અને સોનાથી શોભેલું ઉત્તમ રથ ચઢી, પોતાના મોટા ભાઈની સભામાં ગયો.
સ પૂર્વજાયાવરજઃ શશંસ નામાથ પશ્ચાચ્ચરણૌ વવન્દે। શુકઃ પ્રહસ્તશ્ચ તથૈવ તેભ્યો દદૌ યથાર્હં પૃથગાસનાનિ
એણે પોતાની મોટી અને નાની પત્નીઓ સાથે પોતાનું નામ જણાવ્યું અને પછી તેમના પગે વંદન કર્યું; શુક અને પ્રહસ્તે પણ એમને યોગ્ય રીતે અલગ બેઠકો આપી.
સુવર્ણનાનામણિભૂષણાનાં સુવાસસાં સંસદિ રાક્ષસાનામ્। તેષાં પરાર્ઘ્યાગુરુચન્દનાનાં સ્રજાં ચ ગન્ધાઃ પ્રવવુઃ સમન્તાત્
એ રાક્ષસોની સભામાં, જ્યાં સૌ સોનાં અને વિવિધ રત્નોથી શોભેલા અને સુંદર વસ્ત્રોમાં હતા, ત્યાં અમૂલ્ય અગરુ, ચંદન અને શ્રેષ્ઠ ફૂલોની સુગંધ સર્વત્ર ફેલાઈ હતી.
ન ચુક્રુશુર્નાનૃતમાહ કશ્ચિત્ સભાસદો નાપિ જજલ્પુરુચ્ચૈઃ। સંસિદ્ધાર્થાઃ સર્વ એવોગ્રવીર્યા ભર્તુઃ સર્વે દદૃશુશ્ચાનનં તે
સભામાં કોઈએ અસત્ય બોલ્યું નહીં, કોઈએ ઉંચી અવાજે વાત કરી નહીં; બધા પોતાના કાર્યોમાં નિષ્ણાત અને શક્તિશાળી હતા, અને સૌએ પોતાના સ્વામીના ચહેરા તરફ જોયું.
સ રાવણઃ શસ્ત્રભૃતાં મનસ્વિનાં મહાબલાનાં સમિતૌ મનસ્વી। તસ્યાં સભાયાં પ્રભયા ચકાશે મધ્યે વસૂનામિવ વજ્રહસ્તઃ
ત્યાં રાવણ, શસ્ત્રધારી અને મહાબળશાળી વીરોમાં મનથી દઢ, એ સભામાં પોતાની તેજસ્વિતા વડે એવું ઝગમગતો હતો, જેમ વસુઓની વચ્ચે વજ્રધારી ઇન્દ્ર.
thumb|દ્વાદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે દ્વાદશઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે બારમો સર્ગ સાંભળો.
સ તાં પરિષદં કૃત્સ્નાં સમીક્ષ્ય સમિતિંજયઃ। પ્રચોદયામાસ તદા પ્રહસ્તં વાહિનીપતિમ્
યુદ્ધમાં વિજયી એ રાજાએ આખી સભાને જોઈને, પછી સેના પ્રમુખ પ્રહસ્તને પ્રેરણા આપી.
સેનાપતે યથા તે સ્યુઃ કૃતવિદ્યાશ્ચતુર્વિધાઃ। યોધા નગરરક્ષાયાં તથા વ્યાદેષ્ટુમર્હસિ
હે સેના પ્રમુખ, જેમ તારી પાસે યુદ્ધકલા જાણનારા ચાર પ્રકારના યોદ્ધાઓ છે, તેમ તેમને શહેરની રક્ષા માટે યોગ્ય રીતે ગોઠવી દે.
સ પ્રહસ્તઃ પ્રણીતાત્મા ચિકીર્ષન્ રાજશાસનમ્। વિનિક્ષિપદ્ બલં સર્વં બહિરન્તશ્ચ મન્દિરે
પહેલાંથી જ મનથી સ્થિર અને રાજાના આદેશનું પાલન કરવા ઇચ્છુક પ્રહસ્તે આખી સેના મહેલની બહાર અને અંદર બંને જગ્યાએ ગોઠવી.
તતો વિનિક્ષિપ્ય બલં સર્વં નગરગુપ્તયે। પ્રહસ્તઃ પ્રમુખે રાજ્ઞો નિષસાદ જગાદ ચ
પછી શહેરની રક્ષા માટે આખી સેના ગોઠવીને, પ્રહસ્ત રાજાના સામેથી બેઠો અને બોલવા લાગ્યો.