ઇતિ સ્વમન્ત્રિણાં મધ્યે ભ્રાતા ભ્રાતરમૂચિવાન્। રાવણં રક્ષસાં શ્રેષ્ઠં પથ્યમેતદ્ વિભીષણઃ
મંત્રીઓની વચ્ચે, વિભીષણે પોતાના ભાઈ રાવણને, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, આ હિતકારી અને યોગ્ય વાત કહી.
હિતં મહાર્થં મૃદુ હેતુસંહિતં વ્યતીતકાલાયતિસમ્પ્રતિક્ષમમ્। નિશમ્ય તદ્વાક્યમુપસ્થિતજ્વરઃ પ્રસઙ્ગવાનુત્તરમેતદબ્રવીત્
એમ વિભીષણના મૃદુ, હિતકારી અને યોગ્ય સમયે કહેેલા શબ્દો સાંભળી, જ્વરગ્રસ્ત અને ક્રોધથી ભરેલા રાવણે આવું ઉત્તર આપ્યું.
ભયં ન પશ્યામિ કુતશ્ચિદપ્યહં ન રાઘવઃ પ્રાપ્સ્યતિ જાતુ મૈથિલીમ્। સુરૈઃ સહેન્દ્રૈરપિ સંગરે કથં મમાગ્રતઃ સ્થાસ્યતિ લક્ષ્મણાગ્રજઃ
મારે ક્યાંયથી કોઈ ભય દેખાતું નથી; રાઘવ ક્યારેય વૈદેહીને મેળવી શકશે નહીં. દેવો અને ઇન્દ્ર પણ સાથે હોય તો લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ મારા સામે યુદ્ધમાં ઊભા રહી શકે એમ નથી.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સુરસૈન્યનાશનો મહાબલઃ સંયતિ ચણ્ડવિક્રમઃ। દશાનનો ભ્રાતરમાપ્તવાદિનં વિસર્જયામાસ તદા વિભીષણમ્
આ રીતે બોલ્યા પછી, દેવસેનાનો વિનાશક, મહાબલી અને યુદ્ધમાં ભયાનક એવા દશાનનએ, સાચી વાત કહેનારા પોતાના ભાઈ વિભીષણને ત્યાંથી જવા દીધા.
thumb|એકાદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે એકાદશઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો અગિયારમો સર્ગ હવે સાંભળો.
સ બભૂવ કૃશો રાજા મૈથિલીકામમોહિતઃ। અસન્માનાચ્ચ સુહૃદાં પાપઃ પાપેન કર્મણા
મૈથિલી માટેની કામનાથી મોહિત થયેલો રાજા દુર્બળ થઈ ગયો, મિત્રોએ અપમાનિત કર્યો અને પાપી કર્મોથી પાપમાં ફસાઈ ગયો.
અતીવ કામસમ્પન્નો વૈદેહીમનુચિન્તયન્। અતીતસમયે કાલે તસ્મિન્ વૈ યુધિ રાવણઃ। અમાત્યૈશ્ચ સુહૃદ્ભિશ્ચ પ્રાપ્તકાલમમન્યત
કામના ભારથી ઘેરાઈને, સતત વૈદેહીનું ચિંતન કરતા, એ અયોગ્ય સમયે યુદ્ધમાં રાવણે પોતાના મંત્રીઓ અને મિત્રો સાથે સમય આવી ગયો છે એમ માન્યું.
સ હેમજાલવિતતં મણિવિદ્રુમભૂષિતમ્। ઉપગમ્ય વિનીતાશ્વમારુરોહ મહારથમ્
પછી તે સોનાની જાળી અને મણિ-વિદ્રુમથી શોભિત એવા મહારથ પાસે ગયો, અને શિસ્તબદ્ધ ઘોડાઓ સાથે એ મહારથ પર ચઢ્યો.
તમાસ્થાય રથશ્રેષ્ઠં મહામેઘસમસ્વનમ્। પ્રયયૌ રક્ષસાં શ્રેષ્ઠો દશગ્રીવઃ સભાં પ્રતિ
એ ઉત્તમ રથ પર ચઢીને, જે મેઘ જેવો ગર્જન કરતો હતો, દશમુખ રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા, સભા તરફ આગળ વધ્યો.
અસિચર્મધરા યોધાઃ સર્વાયુધધરાસ્તતઃ। રાક્ષસા રાક્ષસેન્દ્રસ્ય પુરસ્તાત્ સમ્પ્રતસ્થિરે
પછી તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરેલા, સર્વ પ્રકારના શસ્ત્રો ધરાવનારા રાક્ષસ યોદ્ધાઓ, રાક્ષસરાજના આગળ ઉભા રહ્યા.
નાનાવિકૃતવેષાશ્ચ નાનાભૂષણભૂષિતાઃ। પાર્શ્વતઃ પૃષ્ઠતશ્ચૈનં પરિવાર્ય યયુસ્તદા
વિવિધ પ્રકારના વેશ અને અનેક આભૂષણોથી સજ્જ, એ યોદ્ધાઓએ તેની આજુબાજુ અને પાછળથી ઘેરીને આગળ વધ્યા.
રથૈશ્ચાતિરથાઃ શીઘ્રં મત્તૈશ્ચ વરવારણૈઃ। અનૂત્પેતુર્દશગ્રીવમાક્રીડદ્ભિશ્ચ વાજિભિઃ
મહાન રથીઓ ઝડપથી પોતાના રથોમાં, ઉન્મત્ત અને ઉત્તમ હાથીઓ સાથે, અને ઉછળતા ઘોડાઓ સાથે દશમુખના પાછળ આગળ વધ્યા.
ગદાપરિઘહસ્તાશ્ચ શક્તિતોમરપાણયઃ। પરશ્વધધરાશ્ચાન્યે તથાન્યે શૂલપાણયઃ। તતસ્તૂર્યસહસ્રાણં સંજજ્ઞે નિઃસ્વનો મહાન્
કેટલાંક ગદા અને લોખંડની સોટી ધારણ કરનારા, કેટલાંક શક્તિ અને ભાલા પકડીને, કેટલાંક કુહાડી અને કેટલાંક ત્રિશૂલ પકડીને ઊભા હતા. પછી હજારો વાદ્યોનો મહાન ધ્વનિ થયો.
તુમુલઃ શઙ્ખશબ્દશ્ચ સભાં ગચ્છતિ રાવણે। સ નેમિઘોષેણ મહાન્ સહસાભિનિનાદયન્
રાવણ સભામાં પ્રવેશતા શંખનો ગજ્જનારો અવાજ અને ઢોલના ઘંઘાટ સાથે ભયાનક ધ્વનિ સંભળાઈ.
રાજમાર્ગં શ્રિયા જુષ્ટં પ્રતિપેદે મહારથઃ। વિમલં ચાતપત્રં ચ પ્રગૃહીતમશોભત
મહાન રથીએ શોભાયમાન રાજમાર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો, અને ઉપર પકડાયેલું નિર્મળ સફેદ છત્ર તેજથી ઝગમગતું હતું.
ચામરવ્યજને તસ્ય રેજતુઃ સવ્યદક્ષિણે। તે કૃતાઞ્જલયઃ સર્વે રથસ્થં પૃથિવીસ્થિતાઃ
એના ડાબી અને જમણી બાજુએ ચામરાં લહેરાતા હતા; જમીન પર ઊભેલા બધા લોકોએ હાથ જોડીને રથ પર ઊભેલા તેને વંદન કર્યું.
રાક્ષસા રાક્ષસશ્રેષ્ઠં શિરોભિસ્તં વવન્દિરે। રાક્ષસૈઃ સ્તૂયમાનઃ સઞ્જયાશીર્ભિરરિંદમઃ
રાક્ષસોએ રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પોતાના નેતાને નમન કર્યું; રાક્ષસો અને ગાયકોએ તેની પ્રશંસા કરી અને આશીર્વાદ આપ્યા, દુશ્મનોને હરાવનાર ત્યાં પ્રવેશ્યો.
આસસાદ મહાતેજાઃ સભાં વિરચિતાં તદા। સુવર્ણરજતાસ્તીર્ણાં વિશુદ્ધસ્ફટિકાન્તરામ્
પછી તે તેજસ્વી અને શક્તિશાળી assembly હોલમાં પ્રવેશ્યો, જે સુંદર રીતે બનાવેલો હતો, જ્યાં જમીન પર સોનાં અને ચાંદીના પાથરા હતા અને શુદ્ધ સ્ફટિકથી શોભતો હતો.
વિરાજમાનો વપુષા રુક્મપટ્ટોત્તરચ્છદામ્। તાં પિશાચશતૈઃ ષડ્ભિરભિગુપ્તાં સદાપ્રભામ્
સોનાની કિનારીવાળા વસ્ત્રોમાં તે પોતાની કાંતિથી ઝગમગતો હતો, એ હંમેશાં પ્રકાશમાન સભામાં, જ્યાં સદાય પિશાચોના સૈકડા તેની રક્ષા કરતા.
પ્રવિવેશ મહાતેજાઃ સુકૃતાં વિશ્વકર્મણા। તસ્યાં તુ વૈદૂર્યમયં પ્રિયકાજિનસંવૃતમ્
તે મહાન તેજવાળાએ, વિશ્વકર્માએ બનાવેલી એ સુંદર સભામાં પ્રવેશ કર્યો; ત્યાં વૈદૂર્યમણિનું આસન હતું, જે તેના પ્રિય કાળી મૃગચર્મથી ઢંકાયેલું હતું.
મહત્સોપાશ્રયં ભેજે રાવણઃ પરમાસનમ્। તતઃ શશાસેશ્વરવદ્દૂતાઁલ્લઘુપરાક્રમાન્
રાવણે એ વિશાળ પગપાંથવાળું શ્રેષ્ઠ આસન ગ્રહણ કર્યું; પછી એણે સ્વામીની જેમ પોતાના ઝડપી અને બહાદુર દૂતોને આજ્ઞા આપી.
સમાનયત મે ક્ષિપ્રમિહૈતાન્ રાક્ષસાનિતિ। કૃત્યમસ્તિ મહજ્જાને કર્તવ્યમિતિ શત્રુભિઃ
"ઝડપી એ રાક્ષસોને અહીં મારા પાસે લાવો!" એણે કહ્યું, "મને ખબર છે કે દુશ્મનોને લઈને મોટું કામ કરવાનું છે."
રાક્ષસાસ્તદ્વચઃ શ્રુત્વા લઙ્કાયાં પરિચક્રમુઃ। અનુગેહમવસ્થાય વિહારશયનેષુ ચ। ઉદ્યાનેષુ ચ રક્ષાંસિ ચોદયન્તો હ્યભીતવત્
એ વાત સાંભળીને રાક્ષસો લંકામાં ઘરેથી ઘેર, વિહારગૃહો અને શયનકક્ષાઓમાં, તેમજ બાગોમાં નિર્ભયતાથી રાક્ષસોને બોલાવતાં ફર્યા.
તે રથાન્તચરા એકે દૃપ્તાનેકે દૃઢાન્ હયાન્। નાગાનેકેઽધિરુરુહુર્જગ્મુશ્ચૈકે પદાતયઃ
કેટલાંક રથમાં ચઢ્યા, કેટલાક ગર્વીલા અને મજબૂત ઘોડાઓ પર ચઢ્યા; કેટલાક હાથીઓ પર બેઠા અને કેટલાક પગપાળા ગયા.
સા પુરી પરમાકીર્ણા રથકુઞ્જરવાજિભિઃ। સમ્પતદ્ભિર્વિરુરુચે ગરુત્મદ્ભિરિવામ્બરમ્
એ શહેર રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓથી ગૂંથાયેલું હતું, બધે દોડધામથી ભરેલું, અને તે આકાશમાં ગરુડોથી ભરાયેલા જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
તે વાહનાન્યવસ્થાય યાનાનિ વિવિધાનિ ચ। સભાં પદ્ભિઃ પ્રવિવિશુઃ સિંહા ગિરિગુહામિવ
એમણે પોતાનાં વાહનો અને વિવિધ યાન છોડી, પગપાળા સભામાં પ્રવેશ કર્યો, જેમ સિંહો પર્વતની ગુફામાં જાય છે એમ.
રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ રાજ્ઞા તે પ્રતિપૂજિતાઃ। પીઠેષ્વન્યે બૃસીષ્વન્યે ભૂમૌ કેચિદુપાવિશન્
રાજાના પગ સ્પર્શી, અને રાજાએ તેમનું સન્માન કર્યું; કેટલાક બેઠકો પર બેઠા, કેટલાક પાટલાં પર અને કેટલાક જમીન પર બેઠા.
તે સમેત્ય સભાયાં વૈ રાક્ષસા રાજશાસનાત્। યથાર્હમુપતસ્થુસ્તે રાવણં રાક્ષસાધિપમ્
રાજાની આજ્ઞાથી એકઠા થયેલા એ રાક્ષસોએ સભામાં જઈને રાક્ષસાધિપતિ રાવણને યોગ્ય રીતે વંદન કર્યું.
મન્ત્રિણશ્ચ યથામુખ્યા નિશ્ચિતાર્થેષુ પણ્ડિતાઃ। અમાત્યાશ્ચ ગુણોપેતાઃ સર્વજ્ઞા બુદ્ધિદર્શનાઃ
મુખ્ય મંત્રીઓ, જે નિશ્ચિત કાર્યોમાં પંડિત હતા, અને ગુણવાન, સર્વજ્ઞ અને બુદ્ધિશાળી અમાત્યો પણ હાજર હતા.
સમીયુસ્તત્ર શતશઃ શૂરાશ્ચ બહવસ્તથા। સભાયાં હેમવર્ણાયાં સર્વાર્થસ્ય સુખાય વૈ
એ સોનાની જેમ તેજસ્વી સભામાં, અનેક શૂરવીરો પણ સૈકડાવાર એકઠા થયા, જેથી બધાં કામ સુખથી થાય.