વિનશ્યેદ્ધિ પુરી લઙ્કા શૂરાઃ સર્વે ચ રાક્ષસાઃ। રામસ્ય દયિતા પત્ની ન સ્વયં યદિ દીયતે
જો રામની પ્રિય પત્નીને આપણે પોતે પાછી ન આપીએ, તો ચોક્કસ લંકા નગરી અને બધા શૂરવીર રાક્ષસો નાશ પામશે.
પ્રસાદયે ત્વાં બન્ધુત્વાત્ કુરુષ્વ વચનં મમ। હિતં તથ્યં ત્વહં બ્રૂમિ દીયતામસ્ય મૈથિલી
સ્નેહવશ હું તને વિનંતી કરું છું—મારા વચન માની લે; હું તારો હિત અને સત્ય બોલું છું: માઇથિલી તેને પાછી આપી દે.
પુરા શરત્સૂર્યમરીચિસંનિભાન્ નવાગ્રપુઙ્ખાન્ સુદૃઢાન્ નૃપાત્મજઃ। સૃજત્યમોઘાન્ વિશિખાન્ વધાય તે પ્રદીયતાં દાશરથાય મૈથિલી
જ્યારે સુધી રાજકુમાર, જેના બાણો શરદના સૂર્યકિરણો જેવા તેજસ્વી, નવા અને અખૂટ છે, તારા વિનાશ માટે છોડે, ત્યાં સુધી માઇથિલી દશરથપુત્રને આપી દે.
ત્યજાશુ કોપં સુખધર્મનાશનં ભજસ્વ ધર્મં રતિકીર્તિવર્ધનમ્। પ્રસીદ જીવેમ સપુત્રબાન્ધવાઃ પ્રદીયતાં દાશરથાય મૈથિલી
તુરંત ગુસ્સો, જે સુખ અને ધર્મનો નાશ કરે છે, તેને છોડ; અને એવો ધર્મ અપનાવ, જે આનંદ અને કીર્તિ વધારે છે. કૃપા કર, જેથી આપણે અમારા પુત્રો અને સગાં સાથે જીવી શકીએ. માઇથિલી દશરથપુત્રને આપી દે.
વિભીષણવચઃ શ્રુત્વા રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ। વિસર્જયિત્વા તાન્ સર્વાન્ પ્રવિવેશ સ્વકં ગૃહમ્
વિભીષણના વચન સાંભળી રાવણ, રાક્ષસોના સ્વામી, બધાને છુટી મૂકી પોતાના મહેલમાં ગયો.
thumb|દશમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે દશમઃ સર્ગઃ ॥૬-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડનો દસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
તતઃ પ્રત્યુષસિ પ્રાપ્તે પ્રાપ્તધર્માર્થનિશ્ચયઃ। રાક્ષસાધિપતેર્વેશ્મ ભીમકર્મા વિભીષણઃ
પછી, વહેલી સવારના સમયે, ધર્મ અને અર્થમાં નિશ્ચય ધરાવતો, ભયાનક કાર્યો કરનાર વિભીષણ રાક્ષસાધિપતિના મહેલે પહોંચ્યો.
શૈલાગ્રચયસંકાશં શૈલશૃઙ્ગમિવોન્નતમ્। સુવિભક્તમહાકક્ષં મહાજનપરિગ્રહમ્
એ મહેલ પર્વતની ટોચ જેવું ઊંચું લાગતું, વિશાળ અને સારી રીતે વહેંચાયેલા આંગણાંવાળું અને અનેક લોકોથી ભરેલું હતું.
મતિમદ્ભિર્મહામાત્રૈરનુરક્તૈરધિષ્ઠિતમ્। રાક્ષસૈરાપ્તપર્યાપ્તૈઃ સર્વતઃ પરિરક્ષિતમ્
તેમાં બુદ્ધિશાળી અને વફાદાર મંત્રીઓ રહેતા, સર્વત્ર વિશ્વાસુ અને પૂરતા રાક્ષસો દ્વારા રક્ષાયેલું હતું.
મત્તમાતઙ્ગનિઃશ્વાસૈર્વ્યાકુલીકૃતમારુતમ્। શઙ્ખઘોષમહાઘોષં તૂર્યસમ્બાધનાદિતમ્
મદમસ્ત હાથીઓના શ્વાસથી હવા ગભરાઈ ગઈ હતી, શંખના ઘોષ અને વાદ્યયંત્રોના અવાજથી આખું વાતાવરણ ગુંજી ઉઠ્યું હતું.
પ્રમદાજનસમ્બાધં પ્રજલ્પિતમહાપથમ્। તપ્તકાઞ્ચનનિર્યૂહં ભૂષણોત્તમભૂષિતમ્
શહેર સ્ત્રીઓથી ભરેલું હતું, મુખ્ય રસ્તાઓ પર વાતચીતની ગૂંજી રહી હતી, સુવર્ણ દરવાજા અને શ્રેષ્ઠ આભૂષણોથી શોભાયમાન હતું.
ગન્ધર્વાણામિવાવાસમાલયં મરુતામિવ। રત્નસંચયસમ્બાધં ભવનં ભોગિનામિવ
એ શહેરનું સૌંદર્ય જાણે ગંધર્વોના નિવાસ જેવું, પવનદેવોના મહેલ જેવું, રત્નોના ઢગલાંથી ભરેલું અને નાગોના ઘર જેવું લાગતું હતું.
તં મહાભ્રમિવાદિત્યસ્તેજોવિસ્તૃતરશ્મિવાન્। અગ્રજસ્યાલયં વીરઃ પ્રવિવેશ મહાદ્યુતિઃ
મહાન તેજવાળો તે વીર, જાણે વિશાળ મેઘમાં પ્રવેશતો સૂર્ય હોય તેમ, પોતાના મોટા ભાઈના મહેલમાં પ્રવેશ્યો.
પુણ્યાન્ પુણ્યાહઘોષાંશ્ચ વેદવિદ્ભિરુદાહૃતાન્। શુશ્રાવ સુમહાતેજા ભ્રાતુર્વિજયસંશ્રિતાન્
અતિ તેજસ્વી વિભીષણે ત્યાં વેદજ્ઞ પંડિતો દ્વારા ભાઈના વિજય માટે ઉચ્ચારવામાં આવતા શુભ મંત્રો અને પવિત્ર ધ્વનિઓ સાંભળી.
પૂજિતાન્ દધિપાત્રૈશ્ચ સર્પિભિઃ સુમનોક્ષતૈઃ। મન્ત્રવેદવિદો વિપ્રાન્ દદર્શ સ મહાબલઃ
મહાબળશાળી વિભીષણે ત્યાં મંત્રો અને વેદોમાં નિપુણ બ્રાહ્મણોને દહીં, ઘી અને પુષ્પોથી સન્માનિત થયેલા જોયા.
સ રાજદૃષ્ટિસમ્પન્નમાસનં હેમભૂષિતમ્। જગામ સમુદાચારં પ્રયુજ્યાચારકોવિદઃ
શિસ્તજ્ઞ વિભીષણે રાજાને યોગ્ય અને સોનાથી શોભાયમાન આસન પાસે જઈને સર્વ વિધિપૂર્વક આદર દર્શાવ્યો.
સ રાવણં મહાત્માનં વિજને મન્ત્રિસંનિધૌ। ઉવાચ હિતમત્યર્થં વચનં હેતુનિશ્ચિતમ્
ત્યાં, મંત્રીઓની હાજરીમાં અને એકાંતમાં, મહાત્મા વિભીષણે રાવણને હિતકારી અને યુક્તિપૂર્ણ વાતો કહી.
પ્રસાદ્ય ભ્રાતરં જ્યેષ્ઠં સાન્ત્વેનોપસ્થિતક્રમઃ। દેશકાલાર્થસંવાદિ દૃષ્ટલોકપરાવરઃ
વિભીષણે સૌમ્ય વાણીથી પોતાના મોટા ભાઈને પ્રસન્ન કરીને, સમય, સ્થળ અને હિતને અનુરૂપ અને લોકવ્યવહારને જાણીને સંબોધન કર્યું.
યદાપ્રભૃતિ વૈદેહી સમ્પ્રાપ્તેહ પરંતપ। તદાપ્રભૃતિ દૃશ્યન્તે નિમિત્તાન્યશુભાનિ નઃ
હે શત્રુઓને હરાવનાર, જયારે થી વૈદેહી અહીં આવી છે, ત્યારથી અમને અશુભ સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે.
સસ્ફુલિઙ્ગઃ સધૂમાર્ચિઃ સધૂમકલુષોદયઃ। મન્ત્રસંધુક્ષિતોઽપ્યગ્નિર્ન સમ્યગભિવર્ધતે
મંત્રોથી પ્રગટાવેલો અગ્નિ પણ, સ્પાર્ક, ધૂમ્ર અને કાળી જ્વાળાઓ સાથે ઊઠે છે, પણ યોગ્ય રીતે પ્રજ્વલિત થતો નથી.
અગ્નિષ્ટેષ્વગ્નિશાલાસુ તથા બ્રહ્મસ્થલીષુ ચ। સરીસૃપાણિ દૃશ્યન્તે હવ્યેષુ ચ પિપીલિકાઃ
તમારા યજ્ઞશાળાઓ અને બ્રહ્માના મંદિરોમાં, હવન સામગ્રીમાં સરીસૃપો અને પિપળીઓ દેખાય છે.
ગવાં પયાંસિ સ્કન્નાનિ વિમદા વરકુઞ્જરાઃ। દીનમશ્વાઃ પ્રહેષન્તે નવગ્રાસાભિનન્દિનઃ
ગાયનું દૂધ વહી જાય છે, ઉત્તમ હાથીઓ ઉન્મત્ત છે, ઘોડા દુર્બળ છે અને તાજું ઘાસ મળતાં ખુશીથી હણહણ કરે છે.
ખરોષ્ટ્રાશ્વતરા રાજન્ ભિન્નરોમાઃ સ્રવન્તિ ચ। ન સ્વભાવેઽવતિષ્ઠન્તે વિધાનૈરપિ ચિન્તિતાઃ
હે રાજા, ઊંટ, ઉંટની જાત અને ખચ્ચરનાં વાળ ઉડી જાય છે અને શરીરમાંથી રસ ટપકે છે; યોગ્ય રીતે যত્ન રાખવા છતાં તેઓ સ્વાભાવિક સ્થિતિમાં રહેતા નથી.
વાયસાઃ સંઘશઃ ક્રૂરા વ્યાહરન્તિ સમન્તતઃ। સમવેતાશ્ચ દૃશ્યન્તે વિમાનાગ્રેષુ સંઘશઃ
ક્રૂર કાગડાઓ ટોળામાં ચારે બાજુ કાં કાં કરે છે; મહેલો સામે પણ ટોળા ટોળા ભેગા થયેલા દેખાય છે.
ગૃધ્રાશ્ચ પરિલીયન્તે પુરીમુપરિ પિણ્ડિતાઃ। ઉપપન્નાશ્ચ સંધ્યે દ્વે વ્યાહરન્ત્યશિવં શિવાઃ
ગિધો ટોળા ટોળા શહેર ઉપર બેઠા છે; અને બંને સંધ્યાએ શુભ પક્ષીઓ પણ અશુભ અવાજો કરે છે.
ક્રવ્યાદાનાં મૃગાણાં ચ પુરીદ્વારેષુ સંઘશઃ। શ્રૂયન્તે વિપુલા ઘોષાઃ સવિસ્ફૂર્જિતનિઃસ્વનાઃ
શહેરના દરવાજે માંસાહારી પ્રાણીઓ અને જંગલી જાનવરો ટોળા ટોળા ભેગા થઈને જોરદાર અને ભયાનક અવાજ કરે છે.
તદેવં પ્રસ્તુતે કાર્યે પ્રાયશ્ચિત્તમિદં ક્ષમમ્। રોચયે વીર વૈદેહી રાઘવાય પ્રદીયતામ્
આ રીતે પરિસ્થિતિ ઉભી થઈ છે, તેથી આ પ્રાયશ્ચિત યોગ્ય છે; હે વીર, વૈદેહીને રાઘવને પરત આપવી એ શ્રેયસ્કર છે.
ઇદં ચ યદિ વા મોહાલ્લોભાદ્ વા વ્યાહૃતં મયા। તત્રાપિ ચ મહારાજ ન દોષં કર્તુમર્હસિ
અને જો હું મોહ કે લોભથી આવું બોલ્યો હોઉં, તો પણ, હે મહારાજ, તમે મને દોષ ન આપો.
અયં હિ દોષઃ સર્વસ્ય જનસ્યાસ્યોપલક્ષ્યતે। રક્ષસાં રાક્ષસીનાં ચ પુરસ્યાન્તઃપુરસ્ય ચ
આ ખોટ અહીંના બધા લોકોમાં, રાક્ષસો, રાક્ષસીઓ, શહેર અને રાજમહેલમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે.
પ્રાપણે ચાસ્ય મન્ત્રસ્ય નિવૃત્તાઃ સર્વમન્ત્રિણઃ। અવશ્યં ચ મયા વાચ્યં યદ્ દૃષ્ટમથવા શ્રુતમ્। સમ્પ્રધાર્ય યથાન્યાયં તદ્ ભવાન્ કર્તુમર્હતિ
આ સલાહ આપતાં બધા મંત્રીઓ પાછા ખેંચાઈ ગયા છે; મેં જે જોયું કે સાંભળ્યું છે, એ હું જરૂર કહું છું. તમે યોગ્ય રીતે વિચાર કરીને જે યોગ્ય હોય તે કરવું જોઈએ.