તતઃ પાદપસમ્બાધં નાનાવનસમાયુતમ્। સહ્યપર્વતમાસાદ્ય વાનરાસ્તે સમારુહન્
પછી, અનેક વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા અને વિવિધ જંગલોથી ભરેલા સહ્ય પર્વત પર પહોંચીને વાનરો ચડવા લાગ્યા.
કાનનાનિ વિચિત્રાણિ નદીપ્રસ્રવણાનિ ચ। પશ્યન્નપિ યયૌ રામઃ સહ્યસ્ય મલયસ્ય ચ
રામાએ સહ્ય અને મલય પર્વતોમાં, રંગબેરંગી જંગલો અને વહેતી નદીઓ જોતા જોતા મુસાફરી ચાલુ રાખી.
ચમ્પકાંસ્તિલકાંશ્ચૂતાનશોકાન્ સિન્દુવારકાન્। તિનિશાન્ કરવીરાંશ્ચ ભઞ્જન્તિ સ્મ પ્લવંગમાઃ
વાનરો ચંપક, તિલક, કેરી, અશોક, સિંદુવાર, તિનીશ અને કરવીરનાં વૃક્ષોની ડાળીઓ તોડી રહ્યા હતા.
અઙ્કોલાંશ્ચ કરઞ્જાંશ્ચ પ્લક્ષન્યગ્રોધપાદપાન્। જમ્બૂકામલકાન્ નીપાન્ ભઞ્જન્તિ સ્મ પ્લવંગમાઃ
વાનરો અંકોલ, કરંજ, પિપળ, વડ, જાંબુ, આમળા અને નીપના વૃક્ષો પણ તોડી રહ્યા હતા.
પ્રસ્તરેષુ ચ રમ્યેષુ વિવિધાઃ કાનનદ્રુમાઃ। વાયુવેગપ્રચલિતાઃ પુષ્પૈરવકિરન્તિ તાન્
સુંદર પથ્થરી ઢાળ પર, વિવિધ જંગલના વૃક્ષો પવનની તીવ્રતાથી હલાઈને તેમની ઉપર ફૂલો વરસાવતા હતા.
મારુતઃ સુખસંસ્પર્શો વાતિ ચન્દનશીતલઃ। ષટ્પદૈરનુકૂજદ્ભિર્વનેષુ મધુગન્ધિષુ
સંદલ જેવી ઠંડી અને સુખદ પવન મધમાખીઓના ગુંજન સાથે મધની સુગંધવાળા જંગલોમાં વહેતો હતો.
અધિકં શૈલરાજસ્તુ ધાતુભિસ્તુ વિભૂષિતઃ। ધાતુભ્યઃ પ્રસૃતો રેણુર્વાયુવેગેન ઘટ્ટિતઃ
મહાન પર્વત રાજ ખનિજોથી શોભાયમાન હતો; એ ખનિજમાંથી ઉડેલી ધૂળ પવનના જોરથી ફેલાઈ ગઈ.
સુમહદ્વાનરાનીકં છાદયામાસ સર્વતઃ। ગિરિપ્રસ્થેષુ રમ્યેષુ સર્વતઃ સમ્પ્રપુષ્પિતાઃ
મહાન વાનર સેના સૌ તરફથી સુંદર પર્વત ઢાળ પર咲ેલા વૃક્ષોથી ઢંકાઈ ગઈ.
કેતક્યઃ સિન્દુવારાશ્ચ વાસન્ત્યશ્ચ મનોરમાઃ। માધવ્યો ગન્ધપૂર્ણાશ્ચ કુન્દગુલ્માશ્ચ પુષ્પિતાઃ
કેતકી, સિંદુવાર, વસંતકાળની મનોહર ફૂલો, સુગંધથી ભરપૂર માધવી અને ખીલી ગયેલા કુન્દગુલ્મા એ દૃશ્યને શોભાવતાં હતાં.
ચિરિબિલ્વા મધૂકાશ્ચ વઞ્જુલા બકુલાસ્તથા। રઞ્જકાસ્તિલકાશ્ચૈવ નાગવૃક્ષાશ્ચ પુષ્પિતાઃ
ચિરિબિલ્વ, મધૂક, વંજુલા, બકુલ, રંજક, તિલક અને નાગવૃક્ષ પણ પુષ્પોથી ભરાયેલા હતાં.
ચૂતાઃ પાટલિકાશ્ચૈવ કોવિદારાશ્ચ પુષ્પિતાઃ। મુચુલિન્દાર્જુનાશ્ચૈવ શિંશપાઃ કુટજાસ્તથા
કેરી, પાટલિકા, કોવિદાર, મુચુલિન્દ, અર્જુન, શિંપા અને કુટજ વૃક્ષો પણ ફૂલો થી ખીલી રહ્યા હતાં.
હિન્તાલાસ્તિનિશાશ્ચૈવ ચૂર્ણકા નીપકાસ્તથા। નીલાશોકાશ્ચ સરલા અઙ્કોલાઃ પદ્મકાસ્તથા
હિંતાલ, તિનિશ, ચૂર્ણક, નીપ, નીલાશોક, સરળ, અંકોલ અને પદ્મક વૃક્ષો પણ ત્યાં જોવા મળતાં હતાં.
પ્રીયમાણૈઃ પ્લવંગૈસ્તુ સર્વે પર્યાકુલીકૃતાઃ। વાપ્યસ્તસ્મિન્ ગિરૌ રમ્યાઃ પલ્વલાનિ તથૈવ ચ
આ સુંદર પર્વત પરના બધા સરોવર અને પલવલોમાં આનંદિત વાનરોની ભીડ હતી.
ચક્રવાકાનુચરિતાઃ કારણ્ડવનિષેવિતાઃ। પ્લવૈઃ ક્રૌઞ્ચૈશ્ચ સંકીર્ણા વરાહમૃગસેવિતાઃ
એ સરોવરોમાં ચક્રવાક પક્ષીઓ ફરતાં, કારંડવ હંસો વસતાં, અને તેમાં પ્લવ તથા ક્રૌંચ પક્ષીઓ ભરપૂર હતાં; વનસૂઅર અને હરણ પણ ત્યાં આવતાં.
ઋક્ષૈસ્તરક્ષુભિઃ સિંહૈઃ શાર્દૂલૈશ્ચ ભયાવહૈઃ। વ્યાલૈશ્ચ બહુભિર્ભીમૈઃ સેવ્યમાનાઃ સમન્તતઃ
અહીં રીંછ, વાઘ, સિંહ, ભયાનક ચિત્તા અને અનેક ભયાનક સાપો ચારે તરફ ફરતાં હતાં.
પદ્મૈઃ સૌગન્ધિકૈઃ ફુલ્લૈઃ કુમુદૈશ્ચોત્પલૈસ્તથા। વારિજૈર્વિવિધૈઃ પુષ્પૈ રમ્યાસ્તત્ર જલાશયાઃ
ત્યાંના સુંદર જળાશયો ખીલા પદ્મ, સુગંધિત સૌગંધિક, કમળ, ઉત્પલ અને વિવિધ ફૂલો વડે શોભાયમાન હતાં.
તસ્ય સાનુષુ કૂજન્તિ નાનાદ્વિજગણાસ્તથા। સ્નાત્વા પીત્વોદકાન્યત્ર જલે ક્રીડન્તિ વાનરાઃ
એ પર્વતના ઢોળાણ પર અનેક પ્રકારના પક્ષીઓ ગાતાં હતાં; વાનરો ત્યાં સ્નાન કરતા, પાણી પીતા અને જળમાં રમતા હતાં.
અન્યોન્યં પ્લાવયન્તિ સ્મ શૈલમારુહ્ય વાનરાઃ। ફલાન્યમૃતગન્ધીનિ મૂલાનિ કુસુમાનિ ચ
પર્વત પર ચડીને વાનરો એકબીજાને ભીંજવતાં, અમૃત જેવી સુગંધ ધરાવતા ફળો, મૂળ અને ફૂલોનો આનંદ માણતાં હતાં.
બભઞ્જુર્વાનરાસ્તત્ર પાદપાનાં મદોત્કટાઃ। દ્રોણમાત્રપ્રમાણાનિ લમ્બમાનાનિ વાનરાઃ
ત્યાં વાનરો ઉલ્લાસથી ભરેલા થઈ વૃક્ષોને તોડી નાખતાં, અને ડ્રોણ જેટલા મોટા ઝૂંડમાં લટકતાં હતાં.
યયુઃ પિબન્તઃ સ્વસ્થાસ્તે મધૂનિ મધુપિઙ્ગલાઃ। પાદપાનવભઞ્જન્તો વિકર્ષન્તસ્તથા લતાઃ
મધુપિંગળ રંગના તંદુરસ્ત મધમાખીઓ મધ પીતી, વૃક્ષોની ડાળીઓ તોડી અને લતાને ખેંચતી ફરતી હતી.
વિધમન્તો ગિરિવરાન્ પ્રયયુઃ પ્લવગર્ષભાઃ। વૃક્ષેભ્યોઽન્યે તુ કપયો નદન્તો મધુ દર્પિતાઃ
પ્લવગ શ્રેષ્ઠ વાનરો પર્વતના શિખરો વિખેરી આગળ વધતાં; બીજા વાનરો મધથી ઉન્મત્ત થઈ વૃક્ષેથી વૃક્ષે કૂદી ગર્જના કરતાં હતાં.
અન્યે વૃક્ષાન્ પ્રપદ્યન્તે પ્રપિબન્ત્યપિ ચાપરે। બભૂવ વસુધા તૈસ્તુ સમ્પૂર્ણા હરિપુઙ્ગવૈઃ। યથા કમલકેદારૈઃ પક્વૈરિવ વસુંધરા
કેટલાક વાનરો વૃક્ષો પાસે જતા, તો બીજા પાણી પીતા; એ હરીશ્રેષ્ઠો વડે ધરતી એવી ભરાઈ ગઈ હતી જેમ પાકેલા કમળના ખેતરો ધરાને ઢાંકી દે છે.
મહેન્દ્રમથ સમ્પ્રાપ્ય રામો રાજીવલોચનઃ। આરુરોહ મહાબાહુઃ શિખરં દ્રુમભૂષિતમ્
પછી કમળની આંખો અને બળવાન ભુજાવાળા રામ મહેન્દ્ર પર્વત પર પહોંચ્યા અને વૃક્ષોથી શોભાયમાન એ શિખર પર ચઢ્યા.
તતઃ શિખરમારુહ્ય રામો દશરથાત્મજઃ। કૂર્મમીનસમાકીર્ણમપશ્યત્ સલિલાશયમ્
પછી દશરથપુત્ર રામે એ શિખર પર ચડીને નીચેના જળાશયમાં કાચબા અને માછલીઓથી ભરેલા જળને જોયું.
તે સહ્યં સમતિક્રમ્ય મલયં ચ મહાગિરિમ્। આસેદુરાનુપૂર્વ્યેણ સમુદ્રં ભીમનિઃસ્વનમ્
તેમણે સહ્ય અને મહાન મલય પર્વત પાર કર્યા પછી ક્રમશઃ ભયાનક ગર્જના કરતો સમુદ્ર પહોંચ્યા.
અવરુહ્ય જગામાશુ વેલાવનમનુત્તમમ્। રામો રમયતાં શ્રેષ્ઠઃ સસુગ્રીવઃ સલક્ષ્મણઃ
પછી રામ, આનંદ આપનારા શ્રેષ્ઠ, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ સાથે ઉતરીને ઝડપથી ઉત્તમ તટકાંઠાના વનમાં ગયા.
અથ ધૌતોપલતલાં તોયૌઘૈઃ સહસોત્થિતૈઃ। વેલામાસાદ્ય વિપુલાં રામો વચનમબ્રવીત્
પછી, અચાનક ઉઠેલી તરંગોથી સાફ થયેલી વિશાળ કિનારે પહોંચીને, રામે કહ્યું:
એતે વયમનુપ્રાપ્તાઃ સુગ્રીવ વરુણાલયમ્। ઇહેદાનીં વિચિન્તા સા યા નઃ પૂર્વમુપસ્થિતા
સુગ્રીવ, હવે આપણે વરુણના નિવાસસ્થાને આવી ગયા છીએ; હવે આપણે એ યોજના વિચારી લઈએ, જે પહેલાં આપણાં સામે આવી હતી.
અતઃ પરમતીરોઽયં સાગરઃ સરિતાં પતિઃ। ન ચાયમનુપાયેન શક્યસ્તરિતુમર્ણવઃ
આપણે જ્યાં છીએ, એના આગળ કિનારો છે અને અહીં નદીઓનો રાજા સમુદ્ર છે; કોઈ ઉપાય વિના આ મહાસાગર પાર કરી શકાય તેમ નથી.
તદિહૈવ નિવેશોઽસ્તુ મન્ત્રઃ પ્રસ્તૂયતામિહ। યથેદં વાનરબલં પરં પારમવાપ્નુયાત્
અહીં જ આપણે વિરામ લઈએ; અહીં મંત્રણા કરીએ જેથી વાનર સેના એ પાર પહોંચી શકે.