સમાન્ ભૂમિપ્રદેશાંશ્ચ વનાનિ ફલવન્તિ ચ। મધ્યેન ચ સમન્તાચ્ચ તિર્યક્ ચાધશ્ચ સાવિશત્
તેઓ સમાન જમીનના વિસ્તારોમાં, ફળોથી ભરેલા જંગલોમાં પ્રવેશ્યા અને વચ્ચે, ચારે બાજુ, આડેધડ અને નીચેની તરફથી પણ ગયા.
સમાવૃત્ય મહીં કૃત્સ્નાં જગામ મહતી ચમૂઃ। તે હૃષ્ટવદનાઃ સર્વે જગ્મુર્મારુતરંહસઃ
મહાન સેના આખી ધરતીને ઢાંકી આગળ વધતી ગઈ; બધા જ આનંદિત ચહેરા સાથે પવન જેવી ઝડપથી ચાલ્યા.
હરયો રાઘવસ્યાર્થે સમારોપિતવિક્રમાઃ। હર્ષં વીર્યં બલોદ્રેકાન્ દર્શયન્તઃ પરસ્પરમ્
રાઘવના હિત માટે તૈયાર થયેલા વાનરોએ એકબીજાને પોતાની ખુશી, શૌર્ય અને વધેલી તાકાત બતાવી.
યૌવનોત્સેકજાદ્ દર્પાદ્ વિવિધાંશ્ચક્રુરધ્વનિ। તત્ર કેચિદ્ દ્રુતં જગ્મુરુત્પેતુશ્ચ તથાપરે
યૌવનના ગર્વથી તેઓ રસ્તામાં અનેક પ્રકારના કૌશલ્ય બતાવતા; કેટલાક ઝડપથી દોડ્યા, તો કેટલાક ઉછળી પડ્યા.
કેચિત્ કિલકિલાં ચક્રુર્વાનરા વનગોચરાઃ। પ્રાસ્ફોટયંશ્ચ પુચ્છાનિ સંનિજઘ્નુઃ પદાન્યપિ
કેટલાક વાનરોએ જંગલમાં ઉંચી અવાજો કાઢી, કેટલાકે પોતાની પૂંછ હલાવી, તો કેટલાકે પગથી જમીન પર પ્રહાર કર્યો.
ભુજાન્ વિક્ષિપ્ય શૈલાંશ્ચ દ્રુમાનન્યે બભઞ્જિરે। આરોહન્તશ્ચ શૃઙ્ગાણિ ગિરીણાં ગિરિગોચરાઃ
કેટલાકે હાથ હલાવ્યા, કેટલાકે પર્વતો અને વૃક્ષો તોડી નાખ્યા; પર્વતોમાં ફરતા વાનરો શિખરો પર ચડી ગયા.
મહાનાદાન્ પ્રમુઞ્ચન્તિ ક્ષ્વેડામન્યે પ્રચક્રિરે। ઊરુવેગૈશ્ચ મમૃદુર્લતાજાલાન્યનેકશઃ
કેટલાકે ભયાનક ગર્જના કરી, કેટલાકે સીટી વગાડી; ઘણા વાનરોએ પોતાના જાંઘના જોરથી લતાવાળો જંગલ પછાડી નાખ્યો.
જૃમ્ભમાણાશ્ચ વિક્રાન્તા વિચિક્રીડુઃ શિલાદ્રુમૈઃ। તતઃ શતસહસ્રૈશ્ચ કોટિભિશ્ચ સહસ્રશઃ
તેઓ ખેંચાઈને અને પોતાની શક્તિ બતાવીને પથ્થરો અને વૃક્ષો સાથે રમ્યા; પછી લાખો અને કરોડો વાનરો સાથે આગળ વધ્યા.
વાનરાણાં સુઘોરાણાં શ્રીમત્પરિવૃતા મહી। સા સ્મ યાતિ દિવારાત્રં મહતી હરિવાહિની
ભયાનક અને તેજસ્વી વાનરો ધરતી પર છવાઈ ગયા; એ મહાન વાનર સેના દિવસ-રાત આગળ વધતી રહી.
પ્રહૃષ્ટમુદિતાઃ સર્વે સુગ્રીવેણાભિપાલિતાઃ। વાનરાસ્ત્વરિતા યાન્તિ સર્વે યુદ્ધાભિનન્દિનઃ। પ્રમોક્ષયિષવઃ સીતાં મુહૂર્તં ક્વાપિ નાવસન્
સુગ્રીવના રક્ષણ હેઠળ બધા વાનરો આનંદિત અને ઉત્સાહિત હતા; તેઓ બધાં જ યુદ્ધ માટે ઉતાવળા હતા અને સીતાજીને છોડાવવા તત્પર હતા; એક ક્ષણ પણ ક્યાંય અટક્યા નહીં.
તતઃ પાદપસમ્બાધં નાનાવનસમાયુતમ્। સહ્યપર્વતમાસાદ્ય વાનરાસ્તે સમારુહન્
પછી, અનેક વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા અને વિવિધ જંગલોથી ભરેલા સહ્ય પર્વત પર પહોંચીને વાનરો ચડવા લાગ્યા.
કાનનાનિ વિચિત્રાણિ નદીપ્રસ્રવણાનિ ચ। પશ્યન્નપિ યયૌ રામઃ સહ્યસ્ય મલયસ્ય ચ
રામાએ સહ્ય અને મલય પર્વતોમાં, રંગબેરંગી જંગલો અને વહેતી નદીઓ જોતા જોતા મુસાફરી ચાલુ રાખી.
ચમ્પકાંસ્તિલકાંશ્ચૂતાનશોકાન્ સિન્દુવારકાન્। તિનિશાન્ કરવીરાંશ્ચ ભઞ્જન્તિ સ્મ પ્લવંગમાઃ
વાનરો ચંપક, તિલક, કેરી, અશોક, સિંદુવાર, તિનીશ અને કરવીરનાં વૃક્ષોની ડાળીઓ તોડી રહ્યા હતા.
અઙ્કોલાંશ્ચ કરઞ્જાંશ્ચ પ્લક્ષન્યગ્રોધપાદપાન્। જમ્બૂકામલકાન્ નીપાન્ ભઞ્જન્તિ સ્મ પ્લવંગમાઃ
વાનરો અંકોલ, કરંજ, પિપળ, વડ, જાંબુ, આમળા અને નીપના વૃક્ષો પણ તોડી રહ્યા હતા.
પ્રસ્તરેષુ ચ રમ્યેષુ વિવિધાઃ કાનનદ્રુમાઃ। વાયુવેગપ્રચલિતાઃ પુષ્પૈરવકિરન્તિ તાન્
સુંદર પથ્થરી ઢાળ પર, વિવિધ જંગલના વૃક્ષો પવનની તીવ્રતાથી હલાઈને તેમની ઉપર ફૂલો વરસાવતા હતા.
મારુતઃ સુખસંસ્પર્શો વાતિ ચન્દનશીતલઃ। ષટ્પદૈરનુકૂજદ્ભિર્વનેષુ મધુગન્ધિષુ
સંદલ જેવી ઠંડી અને સુખદ પવન મધમાખીઓના ગુંજન સાથે મધની સુગંધવાળા જંગલોમાં વહેતો હતો.
અધિકં શૈલરાજસ્તુ ધાતુભિસ્તુ વિભૂષિતઃ। ધાતુભ્યઃ પ્રસૃતો રેણુર્વાયુવેગેન ઘટ્ટિતઃ
મહાન પર્વત રાજ ખનિજોથી શોભાયમાન હતો; એ ખનિજમાંથી ઉડેલી ધૂળ પવનના જોરથી ફેલાઈ ગઈ.
સુમહદ્વાનરાનીકં છાદયામાસ સર્વતઃ। ગિરિપ્રસ્થેષુ રમ્યેષુ સર્વતઃ સમ્પ્રપુષ્પિતાઃ
મહાન વાનર સેના સૌ તરફથી સુંદર પર્વત ઢાળ પર咲ેલા વૃક્ષોથી ઢંકાઈ ગઈ.
કેતક્યઃ સિન્દુવારાશ્ચ વાસન્ત્યશ્ચ મનોરમાઃ। માધવ્યો ગન્ધપૂર્ણાશ્ચ કુન્દગુલ્માશ્ચ પુષ્પિતાઃ
કેતકી, સિંદુવાર, વસંતકાળની મનોહર ફૂલો, સુગંધથી ભરપૂર માધવી અને ખીલી ગયેલા કુન્દગુલ્મા એ દૃશ્યને શોભાવતાં હતાં.
ચિરિબિલ્વા મધૂકાશ્ચ વઞ્જુલા બકુલાસ્તથા। રઞ્જકાસ્તિલકાશ્ચૈવ નાગવૃક્ષાશ્ચ પુષ્પિતાઃ
ચિરિબિલ્વ, મધૂક, વંજુલા, બકુલ, રંજક, તિલક અને નાગવૃક્ષ પણ પુષ્પોથી ભરાયેલા હતાં.
ચૂતાઃ પાટલિકાશ્ચૈવ કોવિદારાશ્ચ પુષ્પિતાઃ। મુચુલિન્દાર્જુનાશ્ચૈવ શિંશપાઃ કુટજાસ્તથા
કેરી, પાટલિકા, કોવિદાર, મુચુલિન્દ, અર્જુન, શિંપા અને કુટજ વૃક્ષો પણ ફૂલો થી ખીલી રહ્યા હતાં.
હિન્તાલાસ્તિનિશાશ્ચૈવ ચૂર્ણકા નીપકાસ્તથા। નીલાશોકાશ્ચ સરલા અઙ્કોલાઃ પદ્મકાસ્તથા
હિંતાલ, તિનિશ, ચૂર્ણક, નીપ, નીલાશોક, સરળ, અંકોલ અને પદ્મક વૃક્ષો પણ ત્યાં જોવા મળતાં હતાં.
પ્રીયમાણૈઃ પ્લવંગૈસ્તુ સર્વે પર્યાકુલીકૃતાઃ। વાપ્યસ્તસ્મિન્ ગિરૌ રમ્યાઃ પલ્વલાનિ તથૈવ ચ
આ સુંદર પર્વત પરના બધા સરોવર અને પલવલોમાં આનંદિત વાનરોની ભીડ હતી.
ચક્રવાકાનુચરિતાઃ કારણ્ડવનિષેવિતાઃ। પ્લવૈઃ ક્રૌઞ્ચૈશ્ચ સંકીર્ણા વરાહમૃગસેવિતાઃ
એ સરોવરોમાં ચક્રવાક પક્ષીઓ ફરતાં, કારંડવ હંસો વસતાં, અને તેમાં પ્લવ તથા ક્રૌંચ પક્ષીઓ ભરપૂર હતાં; વનસૂઅર અને હરણ પણ ત્યાં આવતાં.
ઋક્ષૈસ્તરક્ષુભિઃ સિંહૈઃ શાર્દૂલૈશ્ચ ભયાવહૈઃ। વ્યાલૈશ્ચ બહુભિર્ભીમૈઃ સેવ્યમાનાઃ સમન્તતઃ
અહીં રીંછ, વાઘ, સિંહ, ભયાનક ચિત્તા અને અનેક ભયાનક સાપો ચારે તરફ ફરતાં હતાં.
પદ્મૈઃ સૌગન્ધિકૈઃ ફુલ્લૈઃ કુમુદૈશ્ચોત્પલૈસ્તથા। વારિજૈર્વિવિધૈઃ પુષ્પૈ રમ્યાસ્તત્ર જલાશયાઃ
ત્યાંના સુંદર જળાશયો ખીલા પદ્મ, સુગંધિત સૌગંધિક, કમળ, ઉત્પલ અને વિવિધ ફૂલો વડે શોભાયમાન હતાં.
તસ્ય સાનુષુ કૂજન્તિ નાનાદ્વિજગણાસ્તથા। સ્નાત્વા પીત્વોદકાન્યત્ર જલે ક્રીડન્તિ વાનરાઃ
એ પર્વતના ઢોળાણ પર અનેક પ્રકારના પક્ષીઓ ગાતાં હતાં; વાનરો ત્યાં સ્નાન કરતા, પાણી પીતા અને જળમાં રમતા હતાં.
અન્યોન્યં પ્લાવયન્તિ સ્મ શૈલમારુહ્ય વાનરાઃ। ફલાન્યમૃતગન્ધીનિ મૂલાનિ કુસુમાનિ ચ
પર્વત પર ચડીને વાનરો એકબીજાને ભીંજવતાં, અમૃત જેવી સુગંધ ધરાવતા ફળો, મૂળ અને ફૂલોનો આનંદ માણતાં હતાં.
બભઞ્જુર્વાનરાસ્તત્ર પાદપાનાં મદોત્કટાઃ। દ્રોણમાત્રપ્રમાણાનિ લમ્બમાનાનિ વાનરાઃ
ત્યાં વાનરો ઉલ્લાસથી ભરેલા થઈ વૃક્ષોને તોડી નાખતાં, અને ડ્રોણ જેટલા મોટા ઝૂંડમાં લટકતાં હતાં.
યયુઃ પિબન્તઃ સ્વસ્થાસ્તે મધૂનિ મધુપિઙ્ગલાઃ। પાદપાનવભઞ્જન્તો વિકર્ષન્તસ્તથા લતાઃ
મધુપિંગળ રંગના તંદુરસ્ત મધમાખીઓ મધ પીતી, વૃક્ષોની ડાળીઓ તોડી અને લતાને ખેંચતી ફરતી હતી.