વિમલે ચ પ્રકાશેતે વિશાખે નિરુપદ્રવે। નક્ષત્રં પરમસ્માકમિક્ષ્વાકૂણાં મહાત્મનામ્
'નિર્મળ આકાશમાં વિશાખા તારકમંડળ નિર્વિઘ્ન પ્રકાશે છે; એ તારકમંડળ આપણા માટે, મહાન ઇક્ષ્વાકુઓ માટે, સર્વોચ્ચ છે.'
નૈર્ઋતં નૈર્ઋતાનાં ચ નક્ષત્રમતિપીડ્યતે। મૂલો મૂલવતા સ્પૃષ્ટો ધૂપ્યતે ધૂમકેતુના
'નૈઋત વંશનું તારકમંડળ ખૂબ દુઃખી છે; મૂળ તારકમંડળને મૂલવત સ્પર્શી રહ્યું છે અને ધૂમકેતુ દ્વારા ધૂમ્રાવાયું છે.'
સર્વં ચૈતદ્ વિનાશાય રાક્ષસાનામુપસ્થિતમ્। કાલે કાલગૃહીતાનાં નક્ષત્રં ગ્રહપીડિતમ્
'આ બધા રાક્ષસો માટે વિનાશના સંકેતો છે; આ સમયે, ગ્રહો દ્વારા પીડિત તારકમંડળ મૃત્યુ પામનારા માટે છે.'
પ્રસન્નાઃ સુરસાશ્ચાપો વનાનિ ફલવન્તિ ચ। પ્રવાન્તિ નાધિકા ગન્ધા યથર્તુકુસુમા દ્રુમાઃ
દેવતાઓ પ્રસન્ન છે, પાણી સ્વચ્છ છે, અને જંગલોમાં ઘણાં ફળ છે; મીઠી સુગંધ ફેલાય છે અને વૃક્ષો ઋતુ પ્રમાણે ફૂલોથી ભરાયા છે.
વ્યૂઢાનિ કપિસૈન્યાનિ પ્રકાશન્તેઽધિકં પ્રભો। દેવાનામિવ સૈન્યાનિ સંગ્રામે તારકામયે। એવમાર્ય સમીક્ષ્યૈતત્ પ્રીતો ભવિતુમર્હસિ
હે પ્રભુ, વાનર સેના સુંદર રીતે એકત્રિત થઈને તેજ પામી રહી છે, જેમ દેવતાઓની સેના દૈત્યો સામેના યુદ્ધમાં ઝગમગતી હતી; તેથી, આર્ય, આ જોઈને તમારે આનંદિત થવું જોઈએ.
ઇતિ ભ્રાતરમાશ્વાસ્ય હૃષ્ટઃ સૌમિત્રિરબ્રવીત્। અથાવૃત્ય મહીં કૃત્સ્નાં જગામ હરિવાહિની
આ રીતે ભાઈને આશ્વાસન આપીને, આનંદિત સૌમિત્રિએ કહ્યું; પછી વાનર સેના આખી ધરતીને ઢાંકી આગળ વધવા લાગી.
ઋક્ષવાનરશાર્દૂલૈર્નખદ્રંષ્ટ્રાયુધૈરપિ। કરાગ્રૈશ્ચરણાગ્રૈશ્ચ વાનરૈરુદ્ધતં રજઃ
ભાલુઓ, વાનરો અને વાનર વડાઓ, જેમણે નખ અને દાંતને શસ્ત્ર બનાવ્યા છે, એમણે હાથ, પગ અને અંગૂઠા વડે ધૂળ ઉડાડી.
ભીમમન્તર્દધે લોકં નિવાર્ય સવિતુઃ પ્રભામ્। સપર્વતવનાકાશં દક્ષિણાં હરિવાહિની
એ ભયાનક વાનર સેના દક્ષિણ દિશા, તેની પહાડીઓ, જંગલો અને આકાશ સાથે ઢાંકીને, આખા વિશ્વને છુપાવી દીધી અને સૂર્યપ્રકાશને રોકી દીધો.
છાદયન્તી યયૌ ભીમા દ્યામિવામ્બુદસંતતિઃ। ઉત્તરન્ત્યાશ્ચ સેનાયાઃ સતતં બહુયોજનમ્
એ ભયાનક સેના બધું ઢાંકી આગળ વધી રહી હતી, જેમ વાદળો આકાશને ઢાંકે છે; અને જ્યારે પણ સેના પસાર થતી, ત્યારે ઘણી યોજન સુધી સતત ફેલાઈ રહી હતી.
નદીસ્રોતાંસિ સર્વાણિ સસ્યન્દુર્વિપરીતવત્। સરાંસિ વિમલામ્ભાંસિ દ્રુમાકીર્ણાંશ્ચ પર્વતાન્
બધી નદીઓના પ્રવાહો ઊલટા વહેવા લાગ્યા, સ્વચ્છ પાણીવાળા સરોવર અને વૃક્ષોથી ઢંકાયેલા પહાડો પણ બદલાઈ ગયા.
સમાન્ ભૂમિપ્રદેશાંશ્ચ વનાનિ ફલવન્તિ ચ। મધ્યેન ચ સમન્તાચ્ચ તિર્યક્ ચાધશ્ચ સાવિશત્
તેઓ સમાન જમીનના વિસ્તારોમાં, ફળોથી ભરેલા જંગલોમાં પ્રવેશ્યા અને વચ્ચે, ચારે બાજુ, આડેધડ અને નીચેની તરફથી પણ ગયા.
સમાવૃત્ય મહીં કૃત્સ્નાં જગામ મહતી ચમૂઃ। તે હૃષ્ટવદનાઃ સર્વે જગ્મુર્મારુતરંહસઃ
મહાન સેના આખી ધરતીને ઢાંકી આગળ વધતી ગઈ; બધા જ આનંદિત ચહેરા સાથે પવન જેવી ઝડપથી ચાલ્યા.
હરયો રાઘવસ્યાર્થે સમારોપિતવિક્રમાઃ। હર્ષં વીર્યં બલોદ્રેકાન્ દર્શયન્તઃ પરસ્પરમ્
રાઘવના હિત માટે તૈયાર થયેલા વાનરોએ એકબીજાને પોતાની ખુશી, શૌર્ય અને વધેલી તાકાત બતાવી.
યૌવનોત્સેકજાદ્ દર્પાદ્ વિવિધાંશ્ચક્રુરધ્વનિ। તત્ર કેચિદ્ દ્રુતં જગ્મુરુત્પેતુશ્ચ તથાપરે
યૌવનના ગર્વથી તેઓ રસ્તામાં અનેક પ્રકારના કૌશલ્ય બતાવતા; કેટલાક ઝડપથી દોડ્યા, તો કેટલાક ઉછળી પડ્યા.
કેચિત્ કિલકિલાં ચક્રુર્વાનરા વનગોચરાઃ। પ્રાસ્ફોટયંશ્ચ પુચ્છાનિ સંનિજઘ્નુઃ પદાન્યપિ
કેટલાક વાનરોએ જંગલમાં ઉંચી અવાજો કાઢી, કેટલાકે પોતાની પૂંછ હલાવી, તો કેટલાકે પગથી જમીન પર પ્રહાર કર્યો.
ભુજાન્ વિક્ષિપ્ય શૈલાંશ્ચ દ્રુમાનન્યે બભઞ્જિરે। આરોહન્તશ્ચ શૃઙ્ગાણિ ગિરીણાં ગિરિગોચરાઃ
કેટલાકે હાથ હલાવ્યા, કેટલાકે પર્વતો અને વૃક્ષો તોડી નાખ્યા; પર્વતોમાં ફરતા વાનરો શિખરો પર ચડી ગયા.
મહાનાદાન્ પ્રમુઞ્ચન્તિ ક્ષ્વેડામન્યે પ્રચક્રિરે। ઊરુવેગૈશ્ચ મમૃદુર્લતાજાલાન્યનેકશઃ
કેટલાકે ભયાનક ગર્જના કરી, કેટલાકે સીટી વગાડી; ઘણા વાનરોએ પોતાના જાંઘના જોરથી લતાવાળો જંગલ પછાડી નાખ્યો.
જૃમ્ભમાણાશ્ચ વિક્રાન્તા વિચિક્રીડુઃ શિલાદ્રુમૈઃ। તતઃ શતસહસ્રૈશ્ચ કોટિભિશ્ચ સહસ્રશઃ
તેઓ ખેંચાઈને અને પોતાની શક્તિ બતાવીને પથ્થરો અને વૃક્ષો સાથે રમ્યા; પછી લાખો અને કરોડો વાનરો સાથે આગળ વધ્યા.
વાનરાણાં સુઘોરાણાં શ્રીમત્પરિવૃતા મહી। સા સ્મ યાતિ દિવારાત્રં મહતી હરિવાહિની
ભયાનક અને તેજસ્વી વાનરો ધરતી પર છવાઈ ગયા; એ મહાન વાનર સેના દિવસ-રાત આગળ વધતી રહી.
પ્રહૃષ્ટમુદિતાઃ સર્વે સુગ્રીવેણાભિપાલિતાઃ। વાનરાસ્ત્વરિતા યાન્તિ સર્વે યુદ્ધાભિનન્દિનઃ। પ્રમોક્ષયિષવઃ સીતાં મુહૂર્તં ક્વાપિ નાવસન્
સુગ્રીવના રક્ષણ હેઠળ બધા વાનરો આનંદિત અને ઉત્સાહિત હતા; તેઓ બધાં જ યુદ્ધ માટે ઉતાવળા હતા અને સીતાજીને છોડાવવા તત્પર હતા; એક ક્ષણ પણ ક્યાંય અટક્યા નહીં.
તતઃ પાદપસમ્બાધં નાનાવનસમાયુતમ્। સહ્યપર્વતમાસાદ્ય વાનરાસ્તે સમારુહન્
પછી, અનેક વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા અને વિવિધ જંગલોથી ભરેલા સહ્ય પર્વત પર પહોંચીને વાનરો ચડવા લાગ્યા.
કાનનાનિ વિચિત્રાણિ નદીપ્રસ્રવણાનિ ચ। પશ્યન્નપિ યયૌ રામઃ સહ્યસ્ય મલયસ્ય ચ
રામાએ સહ્ય અને મલય પર્વતોમાં, રંગબેરંગી જંગલો અને વહેતી નદીઓ જોતા જોતા મુસાફરી ચાલુ રાખી.
ચમ્પકાંસ્તિલકાંશ્ચૂતાનશોકાન્ સિન્દુવારકાન્। તિનિશાન્ કરવીરાંશ્ચ ભઞ્જન્તિ સ્મ પ્લવંગમાઃ
વાનરો ચંપક, તિલક, કેરી, અશોક, સિંદુવાર, તિનીશ અને કરવીરનાં વૃક્ષોની ડાળીઓ તોડી રહ્યા હતા.
અઙ્કોલાંશ્ચ કરઞ્જાંશ્ચ પ્લક્ષન્યગ્રોધપાદપાન્। જમ્બૂકામલકાન્ નીપાન્ ભઞ્જન્તિ સ્મ પ્લવંગમાઃ
વાનરો અંકોલ, કરંજ, પિપળ, વડ, જાંબુ, આમળા અને નીપના વૃક્ષો પણ તોડી રહ્યા હતા.
પ્રસ્તરેષુ ચ રમ્યેષુ વિવિધાઃ કાનનદ્રુમાઃ। વાયુવેગપ્રચલિતાઃ પુષ્પૈરવકિરન્તિ તાન્
સુંદર પથ્થરી ઢાળ પર, વિવિધ જંગલના વૃક્ષો પવનની તીવ્રતાથી હલાઈને તેમની ઉપર ફૂલો વરસાવતા હતા.
મારુતઃ સુખસંસ્પર્શો વાતિ ચન્દનશીતલઃ। ષટ્પદૈરનુકૂજદ્ભિર્વનેષુ મધુગન્ધિષુ
સંદલ જેવી ઠંડી અને સુખદ પવન મધમાખીઓના ગુંજન સાથે મધની સુગંધવાળા જંગલોમાં વહેતો હતો.
અધિકં શૈલરાજસ્તુ ધાતુભિસ્તુ વિભૂષિતઃ। ધાતુભ્યઃ પ્રસૃતો રેણુર્વાયુવેગેન ઘટ્ટિતઃ
મહાન પર્વત રાજ ખનિજોથી શોભાયમાન હતો; એ ખનિજમાંથી ઉડેલી ધૂળ પવનના જોરથી ફેલાઈ ગઈ.
સુમહદ્વાનરાનીકં છાદયામાસ સર્વતઃ। ગિરિપ્રસ્થેષુ રમ્યેષુ સર્વતઃ સમ્પ્રપુષ્પિતાઃ
મહાન વાનર સેના સૌ તરફથી સુંદર પર્વત ઢાળ પર咲ેલા વૃક્ષોથી ઢંકાઈ ગઈ.
કેતક્યઃ સિન્દુવારાશ્ચ વાસન્ત્યશ્ચ મનોરમાઃ। માધવ્યો ગન્ધપૂર્ણાશ્ચ કુન્દગુલ્માશ્ચ પુષ્પિતાઃ
કેતકી, સિંદુવાર, વસંતકાળની મનોહર ફૂલો, સુગંધથી ભરપૂર માધવી અને ખીલી ગયેલા કુન્દગુલ્મા એ દૃશ્યને શોભાવતાં હતાં.
ચિરિબિલ્વા મધૂકાશ્ચ વઞ્જુલા બકુલાસ્તથા। રઞ્જકાસ્તિલકાશ્ચૈવ નાગવૃક્ષાશ્ચ પુષ્પિતાઃ
ચિરિબિલ્વ, મધૂક, વંજુલા, બકુલ, રંજક, તિલક અને નાગવૃક્ષ પણ પુષ્પોથી ભરાયેલા હતાં.