ફલમૂલવતા નીલ શીતકાનનવારિણા। પથા મધુમતા ચાશુ સેનાં સેનાપતે નય
નિલા, તું ફળ, મૂળ, ઠંડા જંગલના પાણી અને મધથી ભરેલા માર્ગે સેનાને ઝડપથી આગળ લઈ જા.
દૂષયેયુર્દુરાત્માનઃ પથિ મૂલફલોદકમ્। રાક્ષસાઃ પથિ રક્ષેથાસ્તેભ્યસ્ત્વં નિત્યમુદ્યતઃ
દુષ્ટ રાક્ષસો રસ્તામાં ફળ, મૂળ અને પાણી બગાડી શકે છે; તું હંમેશા સતર્ક રહીને એમાંથી બચાવ કરજે.
નિમ્નેષુ વનદુર્ગેષુ વનેષુ ચ વનૌકસઃ। અભિપ્લુત્યાભિપશ્યેયુઃ પરેષાં નિહિતં બલમ્
નીચાણવાળા, જંગલના કિલ્લાઓ અને જંગલોમાં વનવાસીઓ ઉછળી ઉછળી દુશ્મનનું છુપાયેલું બળ શોધે.
યત્તુ ફલ્ગુ બલં કિંચિત્ તદત્રૈવોપપદ્યતામ્। એતદ્ધિ કૃત્યં ઘોરં નો વિક્રમેણ પ્રયુજ્યતામ્
જો ક્યાંક દુશ્મનનું નબળું બળ મળે, તો તેને અહીં જ નાશ કરી દો; આ ભયાનક કાર્ય હિંમતથી પૂરૂં કરવું જોઈએ.
સાગરૌઘનિભં ભીમમગ્રાનીકં મહાબલાઃ। કપિસિંહાઃ પ્રકર્ષન્તુ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
શેર જેવા બલવાન વાનરોએ દરિયાની લહેર જેવું ભયાનક અગ્રણ દળ સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં આગળ ધકેલી દો.
ગજશ્ચ ગિરિસંકાશો ગવયશ્ચ મહાબલઃ। ગવાક્ષશ્ચાગ્રતો યાતુ ગવાં દૃપ્ત ઇવર્ષભઃ
પર્વત જેવો ગજ, બલવાન ગવય અને ગવાક્ષ—આ બધા ગૌઓમાં ગર્વીલા વાછરડા જેવું આગળ ચાલે.
યાતુ વાનરવાહિન્યા વાનરઃ પ્લવતાં પતિઃ। પાલયન્ દક્ષિણં પાર્શ્વમૃષભો વાનરર્ષભઃ
વાંદરાઓના શ્રેષ્ઠ અને ઉછલનારાઓના સ્વામી ઋષભ વાનર સેના જતી હોય ત્યારે જમણાં બાજુનું રક્ષણ કરે.
ગન્ધહસ્તીવ દુર્ધર્ષસ્તરસ્વી ગન્ધમાદનઃ। યાતુ વાનરવાહિન્યાઃ સવ્યં પાર્શ્વમધિષ્ઠિતઃ
યુદ્ધના હાથી જેવો દુર્જય અને ઝડપી ગંધમાદન વાનર સેના તરફથી ડાબી બાજુ સંભાળે.
યાસ્યામિ બલમધ્યેઽહં બલૌઘમભિહર્ષયન્। અધિરુહ્ય હનૂમન્તમૈરાવતમિવેશ્વરઃ
હું પોતે હનુમાનજી પર આરૂઢ થઈ, એરાવત પર ભગવાન જેવા, સેનાના મધ્યમાં જઈને સૈનિકોમાં ઉત્સાહ ભરીશ.
અઙ્ગદેનૈષ સંયાતુ લક્ષ્મણશ્ચાન્તકોપમઃ। સાર્વભૌમેન ભૂતેશો દ્રવિણાધિપતિર્યથા
લક્ષ્મણ, મૃત્યુ જેવો ભયાનક, અંગદ સાથે જોડાઈ આગળ વધે, જેમ ભૂતોના સ્વામી સર્વભૌમ રાજા સાથે જાય.
જામ્બવાંશ્ચ સુષેણશ્ચ વેગદર્શી ચ વાનરઃ। ઋક્ષરાજો મહાબાહુઃ કુક્ષિં રક્ષન્તુ તે ત્રયઃ
જાંબવાન, સુષેણ અને ઝડપી વાનર વેગદર્શન—આ મહાબાહુ રીક્ષરાજ ત્રણે પછાડનું રક્ષણ કરે.
રાઘવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સુગ્રીવો વાહિનીપતિઃ। વ્યાદિદેશ મહાવીર્યો વાનરાન્ વાનરર્ષભઃ
રાઘવના વચન સાંભળી સુગ્રીવ, વાનર સેનાના પરાક્રમી નાયક અને શ્રેષ્ઠ વાનરે, વાનરોને આદેશ આપ્યો.
તે વાનરગણાઃ સર્વે સમુત્પત્ય મહૌજસઃ। ગુહાભ્યઃ શિખરેભ્યશ્ચ આશુ પુપ્લુવિરે તદા
પછી એ બલવાન વાનર દળો બધા એકસાથે ઉછળી, ગુફાઓ અને પર્વત શિખરો પરથી ઝડપથી કૂદી પડ્યા.
તતો વાનરરાજેન લક્ષ્મણેન ચ પૂજિતઃ। જગામ રામો ધર્માત્મા સસૈન્યો દક્ષિણાં દિશમ્
પછી વાનરરાજ અને લક્ષ્મણ દ્વારા સન્માન પામેલા ધર્મનિષ્ઠ રામચંદ્રજી પોતાની સેનાને લઈને દક્ષિણ દિશામાં નીકળી પડ્યા.
શતૈઃ શતસહસ્રૈશ્ચ કોટિભિશ્ચાયુતૈરપિ। વારણાભૈશ્ચ હરિભિર્યયૌ પરિવૃતસ્તદા
એ સમયે એ વાનરરાજા ચારેય બાજુથી વાનરોની ટોળીઓથી ઘેરાયેલા હતા—સૈંકડો, લાખો, કરોડો અને દસ દસ કરોડ જેટલા વાનરો, જે બધાં ગજ જેવા ભારી અને બળવાન હતા.
તં યાન્તમનુયાન્તી સા મહતી હરિવાહિની। હૃષ્ટાઃ પ્રમુદિતાઃ સર્વે સુગ્રીવેણાપિ પાલિતાઃ
જ્યાં તેઓ જતા, ત્યાં એ વિશાળ વાનરસેના ખુશખુશાલ અને આનંદિત થઈનેSugrīvની રક્ષામાં પાછળથી અનુસરી રહી હતી.
આપ્લવન્તઃ પ્લવન્તશ્ચ ગર્જન્તશ્ચ પ્લવંગમાઃ। ક્ષ્વેલન્તો નિનદન્તશ્ચ જગ્મુર્વૈ દક્ષિણાં દિશમ્
વાનરો કૂદતા, ઉછળતા, ગર્જના કરતા અને ગાંભીર અવાજો કરતા દક્ષિણ દિશામાં આગળ વધતા ગયા.
ભક્ષયન્તઃ સુગન્ધીનિ મધૂનિ ચ ફલાનિ ચ। ઉદ્વહન્તો મહાવૃક્ષાન્ મઞ્જરીપુઞ્જધારિણઃ
તેઓ સુગંધિત મધ અને ફળો ખાતા, અને ફૂલોથી ભરેલા મોટા વૃક્ષો પોતાના સાથે લઈ જતા.
અન્યોન્યં સહસા દૃપ્તા નિર્વહન્તિ ક્ષિપન્તિ ચ। પતન્તશ્ચોત્પતન્ત્યન્યે પાતયન્ત્યપરે પરાન્
ઘમંડમાં ભરાયેલા વાનરો અચાનક એકબીજાને પકડીને ઉછાળી દેતા; કેટલાક નીચે પડતા, કેટલાક ફરીથી કૂદી ઊઠતા, તો કેટલાક પોતાના સાથીઓને નીચે ફેંકી દેતા.
રાવણો નો નિહન્તવ્યઃ સર્વે ચ રજનીચરાઃ। ઇતિ ગર્જન્તિ હરયો રાઘવસ્ય સમીપતઃ
રામજીની નજીક વાનરો ગર્જના કરતા: 'રાવણ અને બધા રાક્ષસોનો અંત અમારે લાવવો છે!'
પુરસ્તાદૃષભો નીલો વીરઃ કુમુદ એવ ચ। પન્થાનં શોધયન્તિ સ્મ વાનરૈર્બહુભિઃ સહ
આગળ વીર નીલ અને કુમુદ ઘણા વાનરો સાથે રસ્તો સાફ કરતા જતા.
મધ્યે તુ રાજા સુગ્રીવો રામો લક્ષ્મણ એવ ચ। બલિભિર્બહુભિર્ભીમૈર્વૃતઃ શત્રુનિબર્હણઃ
મધ્યમાં રાજા સુગ્રીવ, રામ અને લક્ષ્મણ, અનેક બલવાન અને ભયાનક વીરોથી ઘેરાયેલા, શત્રુઓનો નાશ કરવા માટે આગળ વધતા.
હરિઃ શતબલિર્વીરઃ કોટિભિર્દશભિર્વૃતઃ। સર્વામેકો હ્યવષ્ટભ્ય રરક્ષ હરિવાહિનીમ્
વીર વાનર શતબલિ દસ કરોડ વાનરો સાથે આખી વાનરસેનાની એકલા રક્ષા કરતો.
કોટીશતપરીવારઃ કેસરી પનસો ગજઃ। અર્કશ્ચ બહુભિઃ પાર્શ્વમેકં તસ્યાભિરક્ષતિ
કેટલાક કરોડ વાનરો સાથે કેસરિ, પનસ, ગજ અને અર્કા અને બીજા ઘણા એક બાજુની રક્ષા કરતા.
સુષેણો જામ્બવાંશ્ચૈવ ઋક્ષૈર્બહુભિરાવૃતૌ। સુગ્રીવં પુરતઃ કૃત્વા જઘનં સંરરક્ષતુઃ
સુશેન અને જાંબવાને ઘણા રીંછો સાથેSugrīvને આગળ રાખીને પાછળની બાજુની રક્ષા કરી.
તેષાં સેનાપતિર્વીરો નીલો વાનરપુંગવઃ। સમ્પતન્ પ્લવતાં શ્રેષ્ઠસ્તદ્ બલં પર્યવારયત્
તેઓના વીર સેનાપતિ નીલ, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અને ઉછાળવામાં સર્વોપરી, ઝડપથી આખી સેના ચારેય બાજુથી ઘેરી લીધી.
દરીમુખઃ પ્રજઙ્ઘશ્ચ જમ્ભોઽથ રભસઃ કપિઃ। સર્વતશ્ચ યયુર્વીરાસ્ત્વરયન્તઃ પ્લવંગમાન્
દરીમુખ, પ્રજંઘ, જાંભ અને રભસ જેવા વીર અને બીજા વાનરોને ઉત્સાહિત કરતા, સર્વ દિશામાં આગળ વધ્યા.
એવં તે હરિશાર્દૂલા ગચ્છન્તિ બલદર્પિતાઃ। અપશ્યન્ત ગિરિશ્રેષ્ઠં સહ્યં ગિરિશતાયુતમ્
આ રીતે વાનરશ્રેષ્ઠો પોતાની તાકાતના ગર્વથી ભરાઈને આગળ વધતા ગયા અને સહ્ય નામના શતશિખરોવાળા મહાપર્વતને જોયો.
સરાંસિ ચ સુફુલ્લાનિ તટાકાનિ વરાણિ ચ। રામસ્ય શાસનં જ્ઞાત્વા ભીમકોપસ્ય ભીતવત્
તેઓ ખીલેલા સરોવરો અને સુંદર તળાવો જોયા અને રામજીના ભયાનક ક્રોધના આદેશને જાણીને, જાણે ડરતા હોય તેમ આગળ વધ્યા.
વર્જયન્ નાગરાભ્યાશાંસ્તથા જનપદાનપિ। સાગરૌઘનિભં ભીમં તદ્ વાનરબલં મહત્
શહેરો અને વસાહતોને ટાળી, એ મહાન વાનરસેના દરિયાની લહેર જેવી ભયાનક અને વિશાળ બની આગળ વધતી રહી.