નહિ પશ્યામ્યહં કંચિત્ ત્રિષુ લોકેષુ રાઘવ। ગૃહીતધનુષો યસ્તે તિષ્ઠેદભિમુખો રણે
રાઘવ, હું ત્રણેય લોકમાં કોઈને આવો નથી જોઈતો કે જે તારા ધનુષ્ય ધારણ કર્યા પછી યુદ્ધમાં તારી સામે ઊભો રહી શકે.
વાનરેષુ સમાસક્તં ન તે કાર્યં વિપત્સ્યતે। અચિરાદ્ દ્રક્ષ્યસે સીતાં તીર્ત્વા સાગરમક્ષયમ્
વાનરો તારી સેવા માટે સમર્પિત છે, એટલે તારો કાર્ય નિષ્ફળ નહીં જાય; તું જલ્દી અખૂટ સમુદ્ર પાર કરીને સીતાજીને જોઈશ.
તદલં શોકમાલમ્બ્ય ક્રોધમાલમ્બ ભૂપતે। નિશ્ચેષ્ટાઃ ક્ષત્રિયા મન્દાઃ સર્વે ચણ્ડસ્ય બિભ્યતિ
હવે દુઃખને છોડ અને ક્રોધને અપનાવ, રાજા; કેમ કે આળસુ ક્ષત્રિયનું કોઈ મૂલ્ય નથી અને બધા જ કઠોરને ડરે છે.
લઙ્ઘનાર્થં ચ ઘોરસ્ય સમુદ્રસ્ય નદીપતેઃ। સહાસ્માભિરિહોપેતઃ સૂક્ષ્મબુદ્ધિર્વિચારય
આ ભયાનક નદીનાથ સમુદ્રને પાર કરવા માટે, અમારો એક બુદ્ધિશાળી સાથી પણ અહીં હાજર છે, તે આ વિષય પર વિચાર કરશે.
લઙ્ઘિતે તત્ર તૈઃ સૈન્યૈર્જિતમિત્યેવ નિશ્ચિનુ। સર્વં તીર્ણં ચ મે સૈન્યં જિતમિત્યવધાર્યતામ્
જ્યારે એ સેનાઓ સમુદ્ર પાર કરી લેશે, ત્યારે તુરંત માનજે કે વિજય આપણો થયો છે; મારી આખી સેના પાર થઈ અને જીત મેળવી એ નિશ્ચિત માનવી.
ઇમે હિ હરયઃ શૂરાઃ સમરે કામરૂપિણઃ। તાનરીન્ વિધમિષ્યન્તિ શિલાપાદપવૃષ્ટિભિઃ
આ વાનર વીર છે અને યુદ્ધમાં ઇચ્છિત રૂપ ધારણ કરી શકે છે; એ દુશ્મનો પર પથ્થરો અને વૃક્ષોની વરસાદ વરસાવીને તેમને સંહારશે.
કથંચિત્ પરિપશ્યામિ લઙ્ઘિતં વરુણાલયમ્। હતમિત્યેવ તં મન્યે યુદ્ધે શત્રુનિબર્હણ
કોઈ રીતે હું જોઈ રહ્યો છું કે વરુણનું નિવાસસ્થાન સમુદ્ર પાર થઈ જશે; અને યુદ્ધમાં દુશ્મનનો નાશ થશે એવું હું માનું છું.
કિમુક્ત્વા બહુધા ચાપિ સર્વથા વિજયી ભવાન્। નિમિત્તાનિ ચ પશ્યામિ મનો મે સમ્પ્રહૃષ્યતિ
હવે વધુ બોલવાની શું જરૂર છે? દરેક રીતે તું વિજયી થવાનો છે; શુભ સંકેતો પણ દેખાય છે અને મારું મન આનંદથી ભરાઈ ગયું છે.
thumb|તૃતીયઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે યુદ્ધકાણ્ડે તૃતીયઃ સર્ગઃ ॥૬-
હવે યદ્ધકાંડના તૃતીય સર્ગનું શ્રવણ કરો, જે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણમાં વર્ણવાયું છે.
સુગ્રીવસ્ય વચઃ શ્રુત્વા હેતુમત્ પરમાર્થવત્। પ્રતિજગ્રાહ કાકુત્સ્થો હનૂમન્તમથાબ્રવીત્
સુગ્રીવના યથાર્થ અને યુક્તિવાદી વચનો સાંભળ્યા પછી કાકુત્સ્થ વંશજ રામે તેને સ્વીકારી હનુમાનને કહ્યું.
તપસા સેતુબન્ધેન સાગરોચ્છોષણેન ચ। સર્વથાપિ સમર્થોઽસ્મિ સાગરસ્યાસ્ય લઙ્ઘને
મારે તપથી, પુલ બાંધીને કે દરિયો સુકવીને પણ, આ દરિયો પાર કરવા માટે દરેક રીતે શક્તિ છે.
બલસ્ય પરિમાણં ચ દ્વારદુર્ગક્રિયામપિ। ગુપ્તિકર્મ ચ લઙ્કાયા રક્ષસાં સદનાનિ ચ
મને સેનાની તાકાત, દરવાજા અને કિલ્લાની રચના, લંકાની સુરક્ષા અને રાક્ષસોના રહેઠાણ વિશે વિગતે કહો.
યથાસુખં યથાવચ્ચ લઙ્કાયામસિ દૃષ્ટવાન્। સર્વમાચક્ષ્વ તત્ત્વેન સર્વથા કુશલો હ્યસિ
તમે લંકામાં જે કંઈ આરામથી અને સાચી રીતે જોયું છે, એ બધું મને સાચું-સાચું કહો, કેમ કે તમે બધામાં કુશળ છો.
શ્રુત્વા રામસ્ય વચનં હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। વાક્યં વાક્યવિદાં શ્રેષ્ઠો રામં પુનરથાબ્રવીત્
રામના વચન સાંભળી, પવનપુત્ર હનુમાન, જે વચનકુશળોમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેણે ફરી રામને કહ્યું.
શ્રૂયતાં સર્વમાખ્યાસ્યે દુર્ગકર્મ વિધાનતઃ। ગુપ્તા પુરી યથા લઙ્કા રક્ષિતા ચ યથા બલૈઃ
હવે તમે સાંભળો, હું કિલ્લાની વ્યવસ્થા, લંકા શહેર કેવી રીતે સુરક્ષિત છે અને કયા બળથી રક્ષાયેલી છે, એ બધું સમજાવીશ.
રાક્ષસાશ્ચ યથા સ્નિગ્ધા રાવણસ્ય ચ તેજસા। પરાં સમૃદ્ધિં લઙ્કાયાઃ સાગરસ્ય ચ ભીમતામ્
રાક્ષસો કેવી રીતે રાવણના બળથી વફાદાર છે, લંકાની મહાન સમૃદ્ધિ અને દરિયાની ભયાનકતા પણ કહું છું.
વિભાગં ચ બલૌઘસ્ય નિર્દેશં વાહનસ્ય ચ। એવમુક્ત્વા કપિશ્રેષ્ઠઃ કથયામાસ તત્ત્વતઃ
સેનાની વહેંચણી અને વાહનોની ગોઠવણી વિશે પણ, આમ કહી, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાને બધું વિગતે વર્ણન કરવાનું શરૂ કર્યું.
હૃષ્ટપ્રમુદિતા લઙ્કા મત્તદ્વિપસમાકુલા। મહતી રથસમ્પૂર્ણા રક્ષોગણનિષેવિતા
લંકા આનંદિત અને ઉત્સાહી છે, નશામાં ડૂબેલા હાથીઓથી ભરેલી છે, મોટી સંખ્યામાં રથો છે અને રાક્ષસોની ટોળીઓ તેની સેવા કરે છે.
દૃઢબદ્ધકપાટાનિ મહાપરિઘવન્તિ ચ। ચત્વારિ વિપુલાન્યસ્યા દ્વારાણિ સુમહાન્તિ ચ
એના દરવાજા મજબૂત રીતે બંધ છે અને મોટા લોખંડના કાંટા લગાડેલા છે; એના ચાર વિશાળ અને ભવ્ય દરવાજા છે.
તત્રેષૂપલયન્ત્રાણિ બલવન્તિ મહાન્તિ ચ। આગતં પ્રતિસૈન્યં તૈસ્તત્ર પ્રતિનિવાર્યતે
ત્યાં મોટા અને શક્તિશાળી પથ્થર ફેંકવાના યંત્રો મૂકેલા છે; એથી શત્રુની આવનારી સેના અટકાવી શકાય છે.
દ્વારેષુ સંસ્કૃતા ભીમાઃ કાલાયસમયાઃ શિતાઃ। શતશો રચિતા વીરૈઃ શતઘ્ન્યો રક્ષસાં ગણૈઃ
દરવાજા પાસે ભયાનક અને તીક્ષ્ણ કાળાં લોખંડથી બનેલા શસ્ત્રો તૈયાર છે; રાક્ષસ યુદ્ધાઓએ શતાબ્દી યંત્રો બનાવ્યા છે.
સૌવર્ણસ્તુ મહાંસ્તસ્યાઃ પ્રાકારો દુષ્પ્રધર્ષણઃ। મણિવિદ્રુમવૈદૂર્યમુક્તાવિરચિતાન્તરઃ
એના કિલ્લાની દીવાલ સુવર્ણથી બનેલી છે, જેને તોડવી અઘરી છે; અંદર મણિ, વિદ્રુમ, વૈદૂર્ય અને મુક્તાથી શોભાયમાન છે.
સર્વતશ્ચ મહાભીમાઃ શીતતોયા મહાશુભાઃ। અગાધા ગ્રાહવત્યશ્ચ પરિખા મીનસેવિતાઃ
ચારે બાજુ ભયાનક અને ઠંડા પાણીથી ભરેલી, ઊંડી, ઘોઘવાળી અને મચ્છલી-મગરોથી ભરેલી ખાઈઓ છે.
દ્વારેષુ તાસાં ચત્વારઃ સંક્રમાઃ પરમાયતાઃ। યન્ત્રૈરુપેતા બહુભિર્મહદ્ભિર્ગૃહપઙ્ક્તિભિઃ
એ ખાઈઓના દરવાજા પાસે ચાર વિશાળ પુલ છે, ઘણા મોટા યંત્રો અને ઘરોની લાઈનો સાથે સજ્જ છે.
ત્રાયન્તે સંક્રમાસ્તત્ર પરસૈન્યાગતે સતિ। યન્ત્રૈસ્તૈરવકીર્યન્તે પરિખાસુ સમન્તતઃ
એ પુલો શત્રુસેનાની આવક અટકાવે છે; એ યંત્રોથી ખાઈઓ બધે ઢંકાઈ જાય છે.
એકસ્ત્વકમ્પ્યો બલવાન્ સંક્રમઃ સુમહાદૃઢઃ। કાઞ્ચનૈર્બહુભિઃ સ્તમ્ભૈર્વેદિકાભિશ્ચ શોભિતઃ
પણ એમાં એક પુલ એવો છે કે જે અડગ અને અત્યંત મજબૂત છે, અનેક સુવર્ણના થાંભલા અને મંચોથી શોભાયમાન છે.
સ્વયં પ્રકૃતિમાપન્નો યુયુત્સૂ રામ રાવણઃ। ઉત્થિતશ્ચાપ્રમત્તશ્ચ બલાનામનુદર્શને
રાવણ પોતે પોતાના સ્વરૂપે, યુદ્ધ માટે તત્પર અને સાવધાન રહીને, સેનાની ગતિ પર નજર રાખતો ઊભો રહ્યો.
લઙ્કા પુનર્નિરાલમ્બા દેવદુર્ગા ભયાવહા। નાદેયં પાર્વતં વાન્યં કૃત્રિમં ચ ચતુર્વિધમ્
લંકા તો સહારે વગર ઊભેલી, દેવકિલ્લા જેવી ભયાનક છે; એ કોઈ પર્વત પર, જંગલમાં કે ચાર પ્રકારના બનાવટના કિલ્લામાં નથી.
સ્થિતા પારે સમુદ્રસ્ય દૂરપારસ્ય રાઘવ। નૌપથશ્ચાપિ નાસ્ત્યત્ર નિરુદ્દેશશ્ચ સર્વતઃ
હે રાઘવ, સમુદ્રના બીજા કાંઠે, બહુ દૂર સ્થિત છે, અહીંથી કોઈ જ નૌકામાર્ગ નથી અને ચારેય બાજુથી એકલુ પડેલું છે.
શૈલાગ્રે રચિતા દુર્ગા સા પૂર્દેવપુરોપમા। વાજિવારણસમ્પૂર્ણા લઙ્કા પરમદુર્જયા
પર્વતની ટોચ પર બનેલું એ દુર્ગ, પ્રાચીન દેવનગર જેવું છે; ઘોડા અને હાથીઓથી ભરેલી લંકા જીતવી બહુ જ મુશ્કેલ છે.