તવ રામ રણે શક્તાસ્તથા પ્રતિસમાસિતુમ્। તવ વીર્યવતઃ કશ્ચિન્મયિ યદ્યસ્તિ સમ્ભ્રમઃ
—રામ, યુદ્ધમાં તમારો સામનો કરી શકે નહીં; જો તમારી પાસે મારા કારણે કોઈ સંકોચ હોય—
ક્ષિપ્રં સુનિશિતૈર્બાણૈર્હન્યતાં યુધિ રાવણઃ। ભ્રાતુરાદેશમાજ્ઞાય લક્ષ્મણો વા પરંતપઃ
તો, ભાઈની આજ્ઞા માની, દુશ્મનને દહન કરનાર લક્ષ્મણ તીખા અને પક્વ બાણોથી યુદ્ધમાં રાવણને તરત મારી નાખે.
સ કિમર્થં નરવરો ન માં રક્ષતિ રાઘવઃ। શક્તૌ તૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ વાય્વગ્નિસમતેજસૌ
પછી પણ, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ રાઘવ મને શા માટે બચાવતા નથી? એ બે પુરુષસિંહો, પવન અને અગ્નિ જેટલી તેજસ્વી, તો સક્ષમ છે.
સુરાણામપિ દુર્ધર્ષૌ કિમર્થં મામુપેક્ષતઃ। મમૈવ દુષ્કૃતં કિંચિન્મહદસ્તિ ન સંશયઃ
દેવતાઓ પણ જેમને જીતવા અશક્ય છે, એ પણ મને શા માટે અવગણે છે? ચોક્કસ, મેં કોઈ મોટું પાપ કર્યું જ હશે—આમાં શંકા નથી.
સમર્થૌ સહિતૌ યન્માં ન રક્ષેતે પરંતપૌ। વૈદેહ્યા વચનં શ્રુત્વા કરુણં સાધુભાષિતમ્
યુદ્ધમાં શક્તિશાળી અને દુશ્મનને દહન કરનાર એ બંને, વૈદેહીના દુ:ખભર્યા અને સારા શબ્દો સાંભળ્યા પછી પણ, મને શા માટે બચાવતા નથી?
પુનરપ્યહમાર્યાં તામિદં વચનમબ્રુવમ્। ત્વચ્છોકવિમુખો રામો દેવિ સત્યેન તે શપે
પછી ફરી, મેં એ આર્ય સ્ત્રીને કહ્યું: 'દેવી, હું સત્યની શપથ લઈને કહું છું—તમારા શોકથી રામે સર્વ આનંદ છોડ્યો છે.'
રામે દુઃખાભિભૂતે ચ લક્ષ્મણઃ પરિતપ્યતે। કથંચિદ્ ભવતી દૃષ્ટા ન કાલઃ પરિશોચિતુમ્
રામ દુ:ખથી પીડાય છે, તો લક્ષ્મણ પણ વ્યથિત છે. કોઈ રીતે હું તમને જોઈ શક્યો છું, પણ હવે શોક કરવાનો સમય નથી.
અસ્મિન્ મુહૂર્તે દુઃખાનામન્તં દ્રક્ષ્યસિ ભામિનિ। તાવુભૌ નરશાર્દૂલૌ રાજપુત્રૌ પરંતપૌ
હે સૌંદર્યવતી, આ જ ક્ષણે તું તારા દુ:ખોનો અંત જોઈશ. એ બંને રાજકુમાર, દુશ્મનને દહન કરનાર, પુરુષસિંહો—
ત્વદ્દર્શનકૃતોત્સાહૌ લઙ્કાં ભસ્મીકરિષ્યતઃ। હત્વા ચ સમરે રૌદ્રં રાવણં સહબાન્ધવમ્
—તારા દર્શન માટે ઉત્સાહિત થઈ, લંકાને ભસ્મ કરી નાખશે; અને યુદ્ધમાં રૌદ્ર રાવણ તથા તેના સંબંધીઓને મારી નાખશે.
રાઘવસ્ત્વાં વરારોહે સ્વપુરીં નયિતા ધ્રુવમ્। યત્ તુ રામો વિજાનીયાદભિજ્ઞાનમનિન્દિતે
નિશ્ચિત, સુશોભિત કટિવાળી, રાઘવ તને પોતાની નગરીમાં લઈ જશે; પણ, નિર્દોષે, રામ તને ઓળખી શકે એ માટે કોઈ નિશાની આપવી પડશે.
પ્રીતિસંજનનં તસ્ય પ્રદાતું તત્ ત્વમર્હસિ। સાભિવીક્ષ્ય દિશઃ સર્વા વેણ્યુદ્ગ્રથનમુત્તમમ્
તમે એને આનંદ આપતું કંઈક આપો. પછી એ ચારેય દિશામાં જોઈને પોતાની સુંદર વેણી ખોલી.
મુક્ત્વા વસ્ત્રાદ્ દદૌ મહ્યં મણિમેતં મહાબલ। પ્રતિગૃહ્ય મણિં દોર્ભ્યાં તવ હેતો રઘુપ્રિય
પછી એણે પોતાના વસ્ત્રમાંથી મણિ કાઢી ને મને આપી. રઘુપ્રિય, મેં એ મણિ બંને હાથથી તમારા માટે સ્વીકારી.
શિરસા સમ્પ્રણમ્યૈનામહમાગમને ત્વરે। ગમને ચ કૃતોત્સાહમવેક્ષ્ય વરવર્ણિની
હું એના ચરણોમાં માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું અને તરત જ પાછો ફરવા ઉત્સુક થયો. મારી જવાની ઉત્સુકતા જોઈને એ તેજસ્વિ સ્ત્રી—
વિવર્ધમાનં ચ હિ મામુવાચ જનકાત્મજા। અશ્રુપૂર્ણમુખી દીના બાષ્પગદ્ગદભાષિણી
જેમ જેમ હું વધુ ઉત્સુક થતો ગયો, જનકનંદિનીએ મને કહ્યું. એના મુખ પર આંસુ છલકાતા હતા, દુઃખથી કંપતી અવાજે એ બોલી.
મમોત્પતનસમ્ભ્રાન્તા શોકવેગસમાહતા। મામુવાચ તતઃ સીતા સભાગ્યોઽસિ મહાકપે
મારા ઉડાનના ઉતાવળથી અને દુઃખના ભારથી વ્યાકુળ થઈ, પછી સીતા બોલી: 'મહાન વાનર, તું ખરેખર ધન્ય છે,'
યદ્ દ્રક્ષ્યસિ મહાબાહું રામં કમલલોચનમ્। લક્ષ્મણં ચ મહાબાહું દેવરં મે યશસ્વિનમ્
‘કે તું મહાબાહુ, કમળની આંખો ધરાવતાં રામ અને મારા વિખ્યાત દેવર, મહાબાહુ લક્ષ્મણને જોઈશ.’
સીતયાપ્યેવમુક્તોઽહમબ્રુવં મૈથિલીં તથા। પૃષ્ઠમારોહ મે દેવિ ક્ષિપ્રં જનકનન્દનિ
સીતાએ આમ કહ્યું ત્યારે મેં પણ મૈથિલીને કહ્યું: 'દેવી, જનકનંદિની, તું જલ્દી મારા પીઠ પર ચડી જા.'
યાવત્તે દર્શયામ્યદ્ય સસુગ્રીવં સલક્ષ્મણમ્। રાઘવં ચ મહાભાગે ભર્તારમસિતેક્ષણે
‘આજે હું તને રાઘવ, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ સાથે, તારા પતિને, હે શ્યામનેત્રવાળી, હે સુભાગ્યવતી, દેખાડું.’
સાબ્રવીન્માં તતો દેવી નૈષ ધર્મો મહાકપે। યત્તે પૃષ્ઠં સિષેવેઽહં સ્વવશા હરિપુઙ્ગવ
પછી દેવી બોલી: 'મહાન વાનર, હું મારી ઈચ્છાથી તારી પીઠ પર ચડું એ યોગ્ય નથી, હે વાનરશ્રેષ્ઠ.'
પુરા ચ યદહં વીર સ્પૃષ્ટા ગાત્રેષુ રક્ષસા। તત્રાહં કિં કરિષ્યામિ કાલેનોપનિપીડિતા
'પહેલાં, હે વીર, જ્યારે રાક્ષસે મારા અંગો સ્પર્શ્યા ત્યારે હું તો કાળના દબાણથી શું કરી શકી?'
ગચ્છ ત્વં કપિશાર્દૂલ યત્ર તૌ નૃપતેઃ સુતૌ। ઇત્યેવં સા સમાભાષ્ય ભૂયઃ સંદેષ્ટુમાસ્થિતા
'હે વાનરશાર्दૂલ, તું રાજાના એ બે પુત્રો જ્યાં છે ત્યાં જા.' આમ કહીને એ ફરી સંદેશ આપવા તૈયાર થઈ.
હનૂમન્ સિંહસંકાશૌ તાવુભૌ રામલક્ષ્મણૌ। સુગ્રીવં ચ સહામાત્યં સર્વાન્ બ્રૂયા અનામયમ્
હનુમાન, તું રામ અને લક્ષ્મણ, બંને સિંહસમાન, અને સુગ્રીવને તેના મંત્રીઓ સાથે મારી કૂશળતા કહેજે.
યથા ચ સ મહાબાહુર્માં તારયતિ રાઘવઃ। અસ્માદ્દુઃખામ્બુસંરોધાત્ તત્ ત્વમાખ્યાતુમર્હસિ
અને એ મહાબાહુ રાઘવ મને આ દુઃખના દરિયામાંથી કેવી રીતે છુટકારો આપે એ પણ તું કહીજે.
ઇદં ચ તીવ્રં મમ શોકવેગં રક્ષોભિરેભિઃ પરિભર્ત્સનં ચ। બ્રૂયાસ્તુ રામસ્ય ગતઃ સમીપં શિવશ્ચ તેઽધ્વાસ્તુ હરિપ્રવીર
રામ પાસે પહોંચે ત્યારે મારા ભારે દુઃખની વાત અને રાક્ષસો પાસેથી મળતી અપમાનની વાત કહીજે; અને હે વાનરવીર, તારો માર્ગ સુખદાયી રહે.
એતત્ તવાર્યા નૃપ સંયતા સા સીતા વચઃ પ્રાહ વિષાદપૂર્વમ્। એતચ્ચ બુદ્ધ્વા ગદિતં યથા ત્વં શ્રદ્ધત્સ્વ સીતાં કુશલાં સમગ્રામ્
હે રાજકુમાર, આ છે તે આર્ય, ધીરજવાળી અને દુઃખી સીતા તારો સંદેશ આપે છે; અને એણે જે કહ્યું તે સમજીને, તું વિશ્વાસ રાખજે કે સીતા સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે.
thumb|અષ્ટષષ્ઠિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે અષ્ટષષ્ઠિતમઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે શ્રદ્ધાપૂર્વક શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો અઢ્ઠોસઠમો સર્ગ સાંભળો.
અથાહમુત્તરં દેવ્યા પુનરુક્તઃ સસમ્ભ્રમમ્। તવ સ્નેહાન્નરવ્યાઘ્ર સૌહાર્દાદનુમાન્ય ચ
પછી દેવીએ મને ફરીથી થોડી વ્યાકુળતાથી સંબોધન કર્યું, તારા માટેના પ્રેમ અને સૌહાર્દથી, અને તારી પરવાનગીથી.
એવં બહુવિધં વાચ્યો રામો દાશરથિસ્ત્વયા। યથા માં પ્રાપ્નુયાચ્છીઘ્રં હત્વા રાવણમાહવે
તારે દશરથપુત્ર રામને અનેક રીતે કહી જવું, જેથી રાવણને યુદ્ધમાં મારીને તે જલ્દી મને મળી શકે.
યદિ વા મન્યસે વીર વસૈકાહમરિંદમ। કસ્મિંશ્ચિત્ સંવૃતે દેશે વિશ્રાન્તઃ શ્વો ગમિષ્યસિ
વીર, જો તમને યોગ્ય લાગે તો, તમે કોઈ એકાંત અને છુપાયેલા સ્થળે એક રાત રોકાઈ જાઓ. આરામ કર્યા પછી, તમે કાલે જઈ શકો.
મમ ચાપ્યલ્પભાગ્યાયાઃ સાંનિધ્યાત્ તવ વાનર। અસ્ય શોકવિપાકસ્ય મુહૂર્તં સ્યાદ્ વિમોક્ષણમ્
હે વાનર, હું તો બહુ દુર્ભાગ્યશાળી છું. તમારા સાથથી મને આ દુઃખના ફળમાંથી થોડો પણ સમય મુક્તિ મળશે.