તદન્તરમહં લબ્ધ્વા શક્રહન્તારમાહવે। અભિન્દં સપ્તધા દેવિ તન્મે ત્વં ક્ષન્તુમર્હસિ
'હું એ અવસર જોઈને, દેવી, મારા યુદ્ધમાં મારનાર બને તેવા ગર્ભને સાત ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો. આ માટે તમે મને માફ કરો.'
thumb|સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો સત્તેરમો સર્ગ સાંભળો.
સપ્તધા તુ કૃતે ગર્ભે દિતિઃ પરમદુઃખિતા। સહસ્રાક્ષં દુરાધર્ષં વાક્યં સાનુનયાબ્રવીત્
જ્યારે દિતિના ગર્ભના સાત ભાગ થયા, ત્યારે દિતિ ખૂબ દુઃખી થઈને, સહસ્ત્રનેત્ર ઇન્દ્રને વિનમ્રતાથી બોલી.
મમાપરાધાદ્ ગર્ભોઽયં સપ્તધા શકલીકૃતઃ। નાપરાધો હિ દેવેશ તવાત્ર બલસૂદન
'મારી ભૂલથી આ ગર્ભ સાત ભાગમાં વહેંચાયો છે; દેવોના સ્વામી, બળવિરોધી, આમાં તમારી કોઈ ભૂલ નથી.'
પ્રિયં ત્વત્કૃતમિચ્છામિ મમ ગર્ભવિપર્યયે। મરુતાં સપ્ત સપ્તાનાં સ્થાનપાલા ભવન્તુ તે
'મારે મારા ગર્ભના ભાગ્યમાં તને મારા માટે કંઇક સારા કામ કરાવવું છે; આ સાતે મારુતોના સાત સમૂહોના રક્ષક બને.'
વાતસ્કન્ધા ઇમે સપ્ત ચરન્તુ દિવિ પુત્રક। મારુતા ઇતિ વિખ્યાતા દિવ્યરૂપા મમાત્મજાઃ
'પુત્ર, આ સાતે પવન સાથે આકાશમાં ફરતા રહે; એ મારો સંતાન છે અને દેવરૂપ ધરાવે છે, અને મારુત તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય.'
બ્રહ્મલોકં ચરત્વેક ઇન્દ્રલોકં તથાપરઃ। દિવ્યવાયુરિતિ ખ્યાતસ્તૃતીયોઽપિ મહાયશાઃ
'એક બ્રહ્મલોકમાં રહે, બીજો ઇન્દ્રલોકમાં; ત્રીજો દિવ્યવાયુ તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય અને મહાન યશ મેળવે.'
ચત્વારસ્તુ સુરશ્રેષ્ઠ દિશો વૈ તવ શાસનાત્। સંચરિષ્યન્તિ ભદ્રં તે કાલેન હિ મમાત્મજાઃ
'અને ચાર પુત્રો, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તારી આજ્ઞાથી દિશાઓમાં ફરશે. તને શુભ થાય; સમય આવતાં એ બધા મારા પુત્રો છે.'
ત્વત્કૃતેનૈવ નામ્ના વૈ મારુતા ઇતિ વિશ્રુતાઃ। તસ્યાસ્તદ્ વચનં શ્રુત્વા સહસ્રાક્ષઃ પુરન્દરઃ
'તારા કાર્યથી એ બધા મારુત નામે પ્રસિદ્ધ થશે.' એમ દિતિના વચન સાંભળીને સહસ્ત્રનેત્ર પુરંદરે—
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમતીદં બલસૂદનઃ। સર્વમેતદ્ યથોક્તં તે ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
હાથ જોડીને બળવિરોધી ઇન્દ્રે કહ્યું, 'જેમ તમે કહ્યું તેમ બધું ચોક્કસ થશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
વિચરિષ્યન્તિ ભદ્રં તે દેવરૂપાસ્તવાત્મજાઃ। એવં તૌ નિશ્ચયં કૃત્વા માતાપુત્રૌ તપોવને
'દેવી, તમારા દેવરૂપ પુત્રો તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે ફરશે.' એમ બંને, માતા અને પુત્રે, વનમાં નિશ્ચય કર્યો.
જગ્મતુસ્ત્રિદિવં રામ કૃતાર્થાવિતિ નઃ શ્રુતમ્। એષ દેશઃ સ કાકુત્સ્થ મહેન્દ્રાધ્યુષિતઃ પુરા
'હે રામ, એમ કહીને એમણે પોતાનું કાર્ય પૂરું કરીને સ્વર્ગમાં ગયા' એવું અમને સાંભળવામાં આવ્યું છે. હે કકુત્સ્થ, આ એ સ્થળ છે, જ્યાં મહેન્દ્ર પહેલાં રહેતો હતો.
દિતિં યત્ર તપઃસિદ્ધામેવં પરિચચાર સઃ। ઇક્ષ્વાકોસ્તુ નરવ્યાઘ્ર પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ
અહીં દિતિએ તપસ્યા કરીને સિદ્ધિ મેળવી હતી. અને, મનુષ્યોમાં વાઘ, ઇક્ષ્વાકુના પુત્ર ખૂબ ધર્મનિષ્ઠ હતો.
અલમ્બુષાયામુત્પન્નો વિશાલ ઇતિ વિશ્રુતઃ। તેન ચાસીદિહ સ્થાને વિશાલેતિ પુરી કૃતા
અલંબુષાની કુંખે જન્મેલો વિશાળ નામે પ્રસિદ્ધ થયો; અને એ વિશાળે આ સ્થળે વિશાળા નામે નગર વસાવ્યું.
વિશાલસ્ય સુતો રામ હેમચન્દ્રો મહાબલઃ। સુચન્દ્ર ઇતિ વિખ્યાતો હેમચન્દ્રાદનન્તરઃ
વિશાળનો પુત્ર મહાબળવાન હેમચંદ્ર હતો; હેમચંદ્ર પછી સુચંદ્ર નામે પ્રસિદ્ધ પુત્ર થયો.
સુચન્દ્રતનયો રામ ધૂમ્રાશ્વ ઇતિ વિશ્રુતઃ। ધૂમ્રાશ્વતનયશ્ચાપિ સૃઞ્જયઃ સમપદ્યત
સુચંદ્રના પુત્ર ધૂમ્રાશ્વ તરીકે પ્રસિદ્ધ હતા, અને ધૂમ્રાશ્વના પુત્રનું નામ શ્રીંજય હતું.
સૃઞ્જયસ્ય સુતઃ શ્રીમાન્ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્। કુશાશ્વઃ સહદેવસ્ય પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ
શ્રીંજયના પુત્રનું નામ તેજસ્વી અને પરાક્રમી સહદેવ હતું; સહદેવના પુત્ર કુશાશ્વ હતા, જે અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ હતા.
કુશાશ્વસ્ય મહાતેજાઃ સોમદત્તઃ પ્રતાપવાન્। સોમદત્તસ્ય પુત્રસ્તુ કાકુત્સ્થ ઇતિ વિશ્રુતઃ
કુશાશ્વના પુત્ર મહાતેજસ્વી અને પરાક્રમી સોમદત્ત હતા; સોમદત્તના પુત્ર કાકુત્થ તરીકે જાણીતા થયા.
તસ્ય પુત્રો મહાતેજાઃ સમ્પ્રત્યેષ પુરીમિમામ્। આવસત્ પરમપ્રખ્યઃ સુમતિર્નામ દુર્જયઃ
તેમના પુત્ર મહાતેજસ્વી અને અપરાજિત સુમતિ છે, જે આજે આ શહેરમાં વસે છે અને ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે.
ઇક્ષ્વાકોસ્તુ પ્રસાદેન સર્વે વૈશાલિકા નૃપાઃ। દીર્ઘાયુષો મહાત્માનો વીર્યવન્તઃ સુધાર્મિકાઃ
ઇક્ષ્વાકુની કૃપાથી વૈશાળીના બધા રાજાઓ દીર્ઘાયુ, મહાન આત્માવાળા, પરાક્રમી અને ઉત્તમ ધર્મવાળા છે.
ઇહાદ્ય રજનીમેકાં સુખં સ્વપ્સ્યામહે વયમ્। શ્વઃ પ્રભાતે નરશ્રેષ્ઠ જનકં દ્રષ્ટુમર્હસિ
આજે આપણે અહીં એક રાત આરામથી ઊંઘીશું; કાલે સવારે, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે જનકને મળવા જશો.
સુમતિસ્તુ મહાતેજા વિશ્વામિત્રમુપાગતમ્। શ્રુત્વા નરવરશ્રેષ્ઠઃ પ્રત્યાગચ્છન્મહાયશાઃ
મહાતેજસ્વી સુમતિએ જ્યારે વિશ્વામિત્ર આવ્યા છે તે સાંભળ્યું, ત્યારે તે મહાપ્રસિદ્ધ અને શ્રેષ્ઠ પુરુષ તરીકે પાછા આવ્યા.
પૂજાં ચ પરમાં કૃત્વા સોપાધ્યાયઃ સબાન્ધવઃ। પ્રાઞ્જલિઃ કુશલં પૃષ્ટ્વા વિશ્વામિત્રમથાબ્રવીત્
તેમણે પોતાના ગુરૂજનો અને સંબંધીઓ સાથે મળીને શ્રેષ્ઠ આદર આપ્યો, હાથ જોડીને સુખ-દુઃખ પૂછ્યા અને પછી વિશ્વામિત્રને કહ્યું.
ધન્યોઽસ્મ્યનુગૃહીતોઽસ્મિ યસ્ય મે વિષયં મુને। સમ્પ્રાપ્તો દર્શનં ચૈવ નાસ્તિ ધન્યતરો મમ
હે મુનિ, હું ધન્ય છું, હું ભાગ્યશાળી છું કે તમે મારા પ્રદેશમાં પધાર્યા; તમારું દર્શન કરીને હું કરતાં વધુ સુખી બીજું કોઈ નથી.
thumb|અષ્ટચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે અષ્ટચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો અઢીચાળીસમો સર્ગ સાંભળો.
પૃષ્ટ્વા તુ કુશલં તત્ર પરસ્પરસમાગમે। કથાન્તે સુમતિર્વાક્યં વ્યાજહાર મહામુનિમ્
એકબીજાની ખેરખબર પુછીને અને વાતચીત પૂરી થયા પછી, સુમતિએ મહામુનિ સાથે આ રીતે વાત કરી.
ઇમૌ કુમારૌ ભદ્રં તે દેવતુલ્યપરાક્રમૌ। ગજસિંહગતી વીરૌ શાર્દૂલવૃષભોપમૌ
તમારા પર કલ્યાણ વરસે. આ બે યુવાન કોણ છે, જે દેવો જેટલા પરાક્રમી છે, જેમની ચાલ હાથી અને સિંહ જેવી છે, અને જે વાઘ અને વાછરડા જેવા શૂરવીર લાગે છે?
પદ્મપત્રવિશાલાક્ષૌ ખડ્ગતૂણિધનુર્ધરૌ। અશ્વિનાવિવ રૂપેણ સમુપસ્થિતયૌવનૌ
જેમના નેત્ર કમળની પાંખડી જેટલા વિશાળ છે, હાથમાં તલવાર, તૂણિર અને ધનુષ છે, અને યુવાનીના પુર્ણ સૌંદર્યથી યુક્ત છે, જેમ અશ્વિનીકુમાર સુંદર હોય છે.
યદૃચ્છયૈવ ગાં પ્રાપ્તૌ દેવલોકાદિવામરૌ। કથં પદ્ભ્યામિહ પ્રાપ્તૌ કિમર્થં કસ્ય વા મુને
આ બંને યુવાન અચાનક અહીં આવી પહોંચ્યા છે, જાણે દેવલોકમાંથી અમરદેવો આવ્યા હોય. તેઓ અહીં પગપાળા કેમ આવ્યા, કયા કામ માટે આવ્યા અને કોના છે, હે મુનિ?
ભૂષયન્તાવિમં દેશં ચન્દ્રસૂર્યાવિવામ્બરમ્। પરસ્પરેણ સદૃશૌ પ્રમાણેઙ્ગિતચેષ્ટિતૈઃ
ચંદ્ર અને સૂર્ય જેમ આકાશને શોભાવે છે તેમ, આ બંને યુવાન આ ધરતીને શોભાવે છે. તેઓ આકાર, ચાલ અને વર્તનમાં એકસરખા લાગે છે.