પ્રહૃષ્ટો ન તુ રુષ્ટોઽસૌ વનં શ્રુત્વા પ્રધર્ષિતમ્। પ્રહૃષ્ટો માં પિતૃવ્યસ્તે સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
તમારા પિતરાઈ સુગ્રીવ, વાનરરાજા, વનને તોડફોડ થયાનું સાંભળીને ગુસ્સે થયા નહીં, પણ ખૂબ ખુશ થયા.
શીઘ્રં પ્રેષય સર્વાંસ્તાનિતિ હોવાચ પાર્થિવઃ। શ્રુત્વા દધિમુખસ્યૈતદ્ વચનં શ્લક્ષ્ણમઙ્ગદઃ
દધિમુખના મીઠા શબ્દો સાંભળીને રાજાએ કહ્યું, 'બધા વાનરોને જલદી બોલાવો.'
અબ્રવીત્ તાન્ હરિશ્રેષ્ઠો વાક્યં વાક્યવિશારદઃ। શઙ્કે શ્રુતોઽયં વૃત્તાન્તો રામેણ હરિયૂથપાઃ
પછી વાક્યકૌશલ્યમાં નિપુણ અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અંગદએ તેમને કહ્યું: 'મને લાગે છે કે આ સમાચાર રામજી સુધી પહોંચી ગયા છે, વાનર સેનાપતિઓ.'
અયં ચ હર્ષાદાખ્યાતિ તેન જાનામિ હેતુના। તત્ ક્ષમં નેહ નઃ સ્થાતું કૃતે કાર્યે પરંતપાઃ
અને આ વાનર આનંદથી એ વાત જણાવી રહ્યો છે, તેથી હું કારણ જાણું છું. હવે કામ પૂરું થઈ ગયું છે, દુશ્મનોને હરાવનારો, અહીં રોકાવું યોગ્ય નથી.
પીત્વા મધુ યથાકામં વિક્રાન્તા વનચારિણઃ। કિં શેષં ગમનં તત્ર સુગ્રીવો યત્ર વાનરઃ
અમે મનભાવે મધ પીધું છે, હવે આ વનવાસી વીરોએ ક્યાંકSugrīv છે ત્યાં જવાનું જ બાકી રહ્યું છે.
સર્વે યથા માં વક્ષ્યન્તિ સમેત્ય હરિપુઙ્ગવાઃ। તથાસ્મિ કર્તા કર્તવ્યે ભવદ્ભિઃ પરવાનહમ્
જ્યારે બધા વાનરશ્રેષ્ઠો ભેગા થઈને મને જે કહેશે, એ પ્રમાણે જ હું કરું છું; તમારો આધાર હું છું.
નાજ્ઞાપયિતુમીશોઽહં યુવરાજોઽસ્મિ યદ્યપિ। અયુક્તં કૃતકર્માણો યૂયં ધર્ષયિતું બલાત્
હું યુવરાજ છું છતાં પણ આદેશ આપવાનો અધિકાર નથી; તમે કામ પૂરું કરી લીધું છે, તેથી તમારે જબરદસ્તી દોષારોપણ કરવું યોગ્ય નથી.
બ્રુવતશ્ચાઙ્ગદસ્યૈવં શ્રુત્વા વચનમુત્તમમ્। પ્રહૃષ્ટમનસો વાક્યમિદમૂચુર્વનૌકસઃ
અંગદના આવા ઉત્તમ વચનો સાંભળી વનવાસી વાનરો આનંદથી મનમાં ખુશ થઈને આ રીતે બોલ્યા.
એવં વક્ષ્યતિ કો રાજન્ પ્રભુઃ સન્ વાનરર્ષભ। ઐશ્વર્યમદમત્તો હિ સર્વોઽહમિતિ મન્યતે
રાજા, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અને સાચો સ્વામી હોય તેવા કોણ છે જે આવું બોલે? કારણ કે સત્તાનો અહંકાર ધરાવતો દરેક જણ પોતે જ બધું છે એમ માને છે.
તવ ચેદં સુસદૃશં વાક્યં નાન્યસ્ય કસ્યચિત્। સન્નતિર્હિ તવાખ્યાતિ ભવિષ્યચ્છુભયોગ્યતામ્
આવું વચન તો ફક્ત તને જ શોભે છે, બીજાને નહીં; તારી વિનમ્રતા તારી શુભ ભવિષ્ય માટે યોગ્યતા દર્શાવે છે.
સર્વે વયમપિ પ્રાપ્તાસ્તત્ર ગન્તું કૃતક્ષણાઃ। સ યત્ર હરિવીરાણાં સુગ્રીવઃ પતિરવ્યયઃ
અમે બધા પણ હવે તૈયાર છીએ ત્યાં જવા માટે, જ્યાં વાનરવીરોના અવિનાશી સ્વામી Sugrīv છે.
ત્વયા હ્યનુક્તૈર્હરિભિર્નૈવ શક્યં પદાત્ પદમ્। ક્વચિદ્ ગન્તું હરિશ્રેષ્ઠ બ્રૂમઃ સત્યમિદં તુ તે
તારા આદેશ વિના, વાનરશ્રેષ્ઠ, આ વાનરો એક પગલું પણ ક્યાંય જઈ શકે નહીં; અમે તને સાચું કહીએ છીએ.
એવં તુ વદતાં તેષામઙ્ગદઃ પ્રત્યભાષત। સાધુ ગચ્છામ ઇત્યુક્ત્વા ખમુત્પેતુર્મહાબલાઃ
જ્યારે તેઓ આવું બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે અંગદે કહ્યું: 'ચાલો, હવે જઈએ.' અને મહાબલી વાનરો આકાશમાં ઉડી ગયા.
ઉત્પતન્તમનૂત્પેતુઃ સર્વે તે હરિયૂથપાઃ। કૃત્વાઽઽકાશં નિરાકાશં યન્ત્રોત્ક્ષિપ્તા ઇવોપલાઃ
બધા વાનર સેનાપતિઓ એક સાથે ઉડી પડ્યા, જાણે યંત્રથી પથ્થરો ફેંકાયા હોય તેમ આકાશ ખાલી થઈ ગયું.
અઙ્ગદં પુરતઃ કૃત્વા હનૂમન્તં ચ વાનરમ્। તેઽમ્બરં સહસોત્પત્ય વેગવન્તઃ પ્લવઙ્ગમાઃ
અંગદને આગળ રાખીને અને હનુમાનને સાથે લઈને, એ ઝડપી વાનરો એકાએક આકાશમાં ઉડી ગયા.
વિનદન્તો મહાનાદં ઘના વાતેરિતા યથા। અઙ્ગદે સમનુપ્રાપ્તે સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
મોટો ગર્જન કરતા, જાણે પવનથી ઉડતા વાદળ હોય તેમ, જ્યારે અંગદ પહોંચ્યો ત્યારે વાનરરાજા Sugrīv—
ઉવાચ શોકસંતપ્તં રામં કમલલોચનમ્। સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે દૃષ્ટા દેવી ન સંશયઃ
—શોકથી વ્યાકુળ અને કમળની આંખો ધરાવતા રામજીને કહ્યું: 'ધીરજ રાખો, શુભ થાય; દેવી મળી ગઈ છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
નાગન્તુમિહ શક્યં તૈરતીતસમયૈરિહ। અઙ્ગદસ્ય પ્રહર્ષાચ્ચ જાનામિ શુભદર્શન
'સમય વીત્યા પછી તેઓ અહીં આવી શકે તેમ નહોત, શુભદર્શન, અને અંગદના આનંદથી હું જાણું છું કે શુભલક્ષણા દેવી મળી ગઈ છે.'
ન મત્સકાશમાગચ્છેત્ કૃત્યે હિ વિનિપાતિતે। યુવરાજો મહાબાહુઃ પ્લવતામઙ્ગદો વરઃ
'મહાબાહુ, વાનરપ્રમુખ અને યુવરાજ અંગદ, જો કાર્ય નિષ્ફળ ગયું હોત તો મારા પાસે આવત જ નહીં.'
યદ્યપ્યકૃતકૃત્યાનામીદૃશઃ સ્યાદુપક્રમઃ। ભવેત્ તુ દીનવદનો ભ્રાન્તવિપ્લુતમાનસઃ
'જો તેમનું કાર્ય પૂરું ન થયું હોત, તો તેઓ આવતાં દુઃખી ચહેરા, ભટકેલા અને ખિન મનથી આવત.'
પિતૃપૈતામહં ચૈતત્ પૂર્વકૈરભિરક્ષિતમ્। ન મે મધુવનં હન્યાદદૃષ્ટ્વા જનકાત્મજામ્
આ મધુવન, જે મારા પિતા અને પિતામહો દ્વારા રક્ષાયેલું છે, તેઓએ જનકની દીકરીને જોયા વિના કદી નાશ ન કર્યો હોત.
કૌસલ્યા સુપ્રજા રામ સમાશ્વસિહિ સુવ્રત। દૃષ્ટા દેવી ન સંદેહો ન ચાન્યેન હનૂમતા
કૌશલ્યાના સારા પુત્ર રામ, ધીરજ રાખો, ધર્મમાં સ્થિર રહો; દેવી મળી ગઈ છે, એમાં કોઈ શંકા નથી, અને એ પણ હનુમાન સિવાય બીજાએ નથી જોઈ.
નહ્યન્યઃ કર્મણો હેતુઃ સાધનેઽસ્ય હનૂમતઃ। હનૂમતીહ સિદ્ધિશ્ચ મતિશ્ચ મતિસત્તમ
આ કાર્યની સિદ્ધિ માટે હનુમાન સિવાય બીજું કોઈ કારણ નથી; હનુમાનમાં જ સફળતા અને શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિ છે.
વ્યવસાયશ્ચ શૌર્યં ચ શ્રુતં ચાપિ પ્રતિષ્ઠિતમ્। જામ્બવાન્ યત્ર નેતા સ્યાદઙ્ગદશ્ચ હરીશ્વરઃ
જ્યાં જાંબવાન નેતા છે, અંગદ વાનરોનો સ્વામી છે અને હનુમાન મુખ્ય છે, ત્યાં દૃઢ નિશ્ચય, શૌર્ય અને સ્થિર જ્ઞાન છે.
હનૂમાંશ્ચાપ્યધિષ્ઠાતા ન તત્ર ગતિરન્યથા। મા ભૂશ્ચિન્તાસમાયુક્તઃ સમ્પ્રત્યમિતવિક્રમ
જ્યાં હનુમાન અધ્યક્ષ છે, ત્યાં બીજું કોઈ પરિણામ આવી શકે નહીં; હવે ચિંતા ન કરો, હે મર્યાદિત પરાક્રમી.
યદા હિ દર્પિતોદગ્રાઃ સંગતાઃ કાનનૌકસઃ। નૈષામકૃતકાર્યાણામીદૃશઃ સ્યાદુપક્રમઃ
જ્યારે આ અહંકારભર્યા અને ઉત્સાહી વનવાસી એકઠા થાય છે, ત્યારે તેમનું કાર્ય પૂરું થયા વિના આવું વળતર શક્ય જ નથી.
વનભઙ્ગેન જાનામિ મધૂનાં ભક્ષણેન ચ। તતઃ કિલકિલાશબ્દં શુશ્રાવાસન્નમમ્બરે
વનનો વિનાશ અને મધુ પીવાથી મને ખબર પડી; પછી આકાશમાં નજીક જ કિલબિલાટનો અવાજ સંભળાયો.
હનૂમત્કર્મદૃપ્તાનાં નદતાં કાનનૌકસામ્। કિષ્કિન્ધામુપયાતાનાં સિદ્ધિં કથયતામિવ
હનુમાનના કાર્યથી આનંદિત અને ગર્વિત વાનરો, કિશ્કિંધા તરફ દહાડતા જતા હતા, જાણે પોતાની સફળતા જાહેર કરતાં હોય.
તતઃ શ્રુત્વા નિનાદં તં કપીનાં કપિસત્તમઃ। આયતાઞ્ચિતલાઙ્ગૂલઃ સોઽભવદ્હૃષ્ટમાનસઃ
પછી વાનરોના એ ગર્જનાસ्वर સાંભળી, લાંબી ઊંચી પૂંછવાળો શ્રેષ્ઠ વાનર હૃદયથી નિર્ભય થયો.
આજગ્મુસ્તેઽપિ હરયો રામદર્શનકાઙ્ક્ષિણઃ। અઙ્ગદં પુરતઃ કૃત્વા હનૂમન્તં ચ વાનરમ્
એ વાનરો પણ રામના દર્શન માટે આતુર થઈ, અગ્રેસર અંગદને આગળ રાખીને અને હનુમાનને સાથે લઈ આવ્યા.