સુગ્રીવેણૈવમુક્તસ્તુ હૃષ્ટો દધિમુખઃ કપિઃ। રાઘવં લક્ષ્મણં ચૈવ સુગ્રીવં ચાભ્યવાદયત્
સુગ્રીવજીએ આમ કહ્યું ત્યારે દધિમુખ વાનર આનંદિત થયો અને રાઘવજી, લક્ષ્મણજી અને સુગ્રીવજીને વંદન કર્યા.
સ પ્રણમ્ય ચ સુગ્રીવં રાઘવૌ ચ મહાબલૌ। વાનરૈઃ સહિતઃ શૂરૈર્દિવમેવોત્પપાત હ
પછી તેણે સુગ્રીવજી અને બન્ને શક્તિશાળી રાઘવભાઈઓને વંદન કર્યા અને બહાદુર વાનરો સાથે મળીને આકાશમાં ઉડી ગયો.
સ યથૈવાગતઃ પૂર્વં તથૈવ ત્વરિતં ગતઃ। નિપત્ય ગગનાદ્ ભૂમૌ તદ્ વનં પ્રવિવેશ હ
જેમ તે પહેલાં આવ્યો હતો, એમ જ ઝડપથી પાછો ગયો; આકાશમાંથી જમીન પર ઊતરીને તે વનમાં પ્રવેશ્યો.
સ પ્રવિષ્ટો મધુવનં દદર્શ હરિયૂથપાન્। વિમદાનુદ્ધતાન્ સર્વાન્ મેહમાનાન્ મધૂદકમ્
મધુવનમાં પ્રવેશીને તેણે બધા વાનરમુખિયાઓને જોયા, જે બધા મધપાનથી મસ્ત અને ઉદ્ધત હતા, અને મધ જેવી દ્રવ્યથી જમીન ભીંજવી રહ્યા હતા.
સ તાનુપાગમદ્ વીરો બદ્ધ્વા કરપુટાઞ્જલિમ્। ઉવાચ વચનં શ્લક્ષ્ણમિદં હૃષ્ટવદઙ્ગદમ્
પછી એ વીર દધિમુખે હાથ જોડીને આનંદિત અંગદ પાસે ગયો અને મીઠા શબ્દોમાં કહ્યું.
સૌમ્ય રોષો ન કર્તવ્યો યદેભિઃ પરિવારણમ્। અજ્ઞાનાદ્ રક્ષિભિઃ ક્રોધાદ્ ભવન્તઃ પ્રતિષેધિતાઃ
પ્રિય અંગદ, રક્ષકોએ અજાણપણે અને ગુસ્સામાં તમને રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, એ વાતે ગુસ્સો કરવો નહીં.
શ્રાન્તો દૂરાદનુપ્રાપ્તો ભક્ષયસ્વ સ્વકં મધુ। યુવરાજસ્ત્વમીશશ્ચ વનસ્યાસ્ય મહાબલ
તમે દૂરથી થાકી ને આવ્યા છો, તમારું પોતાનું મધ ખાઓ; તમે આ વનના યુવરાજ અને સ્વામી છો, મહાબલી.
મૌર્ખ્યાત્ પૂર્વં કૃતો રોષસ્તદ્ ભવાન્ ક્ષન્તુમર્હતિ। યથૈવ હિ પિતા તેઽભૂત્ પૂર્વં હરિગણેશ્વરઃ
પહેલાં મૂર્ખાઈથી ગુસ્સો થયો હતો, એ તમે માફ કરો; જેમ તમારા પિતા, વાનરગણના સ્વામી, પહેલાં માફ કરતા હતા.
તથા ત્વમપિ સુગ્રીવો નાન્યસ્તુ હરિસત્તમ। આખ્યાતં હિ મયા ગત્વા પિતૃવ્યસ્ય તવાનઘ
એ જ રીતે, સુગ્રીવજી તમારા પિતરાઈ છે, બીજું કોઈ નહીં, હે શ્રેષ્ઠ વાનર; હું તમારી પાસે જઈને બધું તમારા પિતરાઈને કહી દીધું છે.
ઇહોપયાનં સર્વેષામેતેષાં વનચારિણામ્। ભવદાગમનં શ્રુત્વા સહૈભિર્વનચારિભિઃ
તમારા આવવાના સમાચાર સાંભળીને બધા વનવાસી વાનરો અહીં એકઠા થયા છે, અને બીજા વનવાસીઓ પણ સાથે આવ્યા છે.
પ્રહૃષ્ટો ન તુ રુષ્ટોઽસૌ વનં શ્રુત્વા પ્રધર્ષિતમ્। પ્રહૃષ્ટો માં પિતૃવ્યસ્તે સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
તમારા પિતરાઈ સુગ્રીવ, વાનરરાજા, વનને તોડફોડ થયાનું સાંભળીને ગુસ્સે થયા નહીં, પણ ખૂબ ખુશ થયા.
શીઘ્રં પ્રેષય સર્વાંસ્તાનિતિ હોવાચ પાર્થિવઃ। શ્રુત્વા દધિમુખસ્યૈતદ્ વચનં શ્લક્ષ્ણમઙ્ગદઃ
દધિમુખના મીઠા શબ્દો સાંભળીને રાજાએ કહ્યું, 'બધા વાનરોને જલદી બોલાવો.'
અબ્રવીત્ તાન્ હરિશ્રેષ્ઠો વાક્યં વાક્યવિશારદઃ। શઙ્કે શ્રુતોઽયં વૃત્તાન્તો રામેણ હરિયૂથપાઃ
પછી વાક્યકૌશલ્યમાં નિપુણ અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અંગદએ તેમને કહ્યું: 'મને લાગે છે કે આ સમાચાર રામજી સુધી પહોંચી ગયા છે, વાનર સેનાપતિઓ.'
અયં ચ હર્ષાદાખ્યાતિ તેન જાનામિ હેતુના। તત્ ક્ષમં નેહ નઃ સ્થાતું કૃતે કાર્યે પરંતપાઃ
અને આ વાનર આનંદથી એ વાત જણાવી રહ્યો છે, તેથી હું કારણ જાણું છું. હવે કામ પૂરું થઈ ગયું છે, દુશ્મનોને હરાવનારો, અહીં રોકાવું યોગ્ય નથી.
પીત્વા મધુ યથાકામં વિક્રાન્તા વનચારિણઃ। કિં શેષં ગમનં તત્ર સુગ્રીવો યત્ર વાનરઃ
અમે મનભાવે મધ પીધું છે, હવે આ વનવાસી વીરોએ ક્યાંકSugrīv છે ત્યાં જવાનું જ બાકી રહ્યું છે.
સર્વે યથા માં વક્ષ્યન્તિ સમેત્ય હરિપુઙ્ગવાઃ। તથાસ્મિ કર્તા કર્તવ્યે ભવદ્ભિઃ પરવાનહમ્
જ્યારે બધા વાનરશ્રેષ્ઠો ભેગા થઈને મને જે કહેશે, એ પ્રમાણે જ હું કરું છું; તમારો આધાર હું છું.
નાજ્ઞાપયિતુમીશોઽહં યુવરાજોઽસ્મિ યદ્યપિ। અયુક્તં કૃતકર્માણો યૂયં ધર્ષયિતું બલાત્
હું યુવરાજ છું છતાં પણ આદેશ આપવાનો અધિકાર નથી; તમે કામ પૂરું કરી લીધું છે, તેથી તમારે જબરદસ્તી દોષારોપણ કરવું યોગ્ય નથી.
બ્રુવતશ્ચાઙ્ગદસ્યૈવં શ્રુત્વા વચનમુત્તમમ્। પ્રહૃષ્ટમનસો વાક્યમિદમૂચુર્વનૌકસઃ
અંગદના આવા ઉત્તમ વચનો સાંભળી વનવાસી વાનરો આનંદથી મનમાં ખુશ થઈને આ રીતે બોલ્યા.
એવં વક્ષ્યતિ કો રાજન્ પ્રભુઃ સન્ વાનરર્ષભ। ઐશ્વર્યમદમત્તો હિ સર્વોઽહમિતિ મન્યતે
રાજા, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ અને સાચો સ્વામી હોય તેવા કોણ છે જે આવું બોલે? કારણ કે સત્તાનો અહંકાર ધરાવતો દરેક જણ પોતે જ બધું છે એમ માને છે.
તવ ચેદં સુસદૃશં વાક્યં નાન્યસ્ય કસ્યચિત્। સન્નતિર્હિ તવાખ્યાતિ ભવિષ્યચ્છુભયોગ્યતામ્
આવું વચન તો ફક્ત તને જ શોભે છે, બીજાને નહીં; તારી વિનમ્રતા તારી શુભ ભવિષ્ય માટે યોગ્યતા દર્શાવે છે.
સર્વે વયમપિ પ્રાપ્તાસ્તત્ર ગન્તું કૃતક્ષણાઃ। સ યત્ર હરિવીરાણાં સુગ્રીવઃ પતિરવ્યયઃ
અમે બધા પણ હવે તૈયાર છીએ ત્યાં જવા માટે, જ્યાં વાનરવીરોના અવિનાશી સ્વામી Sugrīv છે.
ત્વયા હ્યનુક્તૈર્હરિભિર્નૈવ શક્યં પદાત્ પદમ્। ક્વચિદ્ ગન્તું હરિશ્રેષ્ઠ બ્રૂમઃ સત્યમિદં તુ તે
તારા આદેશ વિના, વાનરશ્રેષ્ઠ, આ વાનરો એક પગલું પણ ક્યાંય જઈ શકે નહીં; અમે તને સાચું કહીએ છીએ.
એવં તુ વદતાં તેષામઙ્ગદઃ પ્રત્યભાષત। સાધુ ગચ્છામ ઇત્યુક્ત્વા ખમુત્પેતુર્મહાબલાઃ
જ્યારે તેઓ આવું બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે અંગદે કહ્યું: 'ચાલો, હવે જઈએ.' અને મહાબલી વાનરો આકાશમાં ઉડી ગયા.
ઉત્પતન્તમનૂત્પેતુઃ સર્વે તે હરિયૂથપાઃ। કૃત્વાઽઽકાશં નિરાકાશં યન્ત્રોત્ક્ષિપ્તા ઇવોપલાઃ
બધા વાનર સેનાપતિઓ એક સાથે ઉડી પડ્યા, જાણે યંત્રથી પથ્થરો ફેંકાયા હોય તેમ આકાશ ખાલી થઈ ગયું.
અઙ્ગદં પુરતઃ કૃત્વા હનૂમન્તં ચ વાનરમ્। તેઽમ્બરં સહસોત્પત્ય વેગવન્તઃ પ્લવઙ્ગમાઃ
અંગદને આગળ રાખીને અને હનુમાનને સાથે લઈને, એ ઝડપી વાનરો એકાએક આકાશમાં ઉડી ગયા.
વિનદન્તો મહાનાદં ઘના વાતેરિતા યથા। અઙ્ગદે સમનુપ્રાપ્તે સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
મોટો ગર્જન કરતા, જાણે પવનથી ઉડતા વાદળ હોય તેમ, જ્યારે અંગદ પહોંચ્યો ત્યારે વાનરરાજા Sugrīv—
ઉવાચ શોકસંતપ્તં રામં કમલલોચનમ્। સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે દૃષ્ટા દેવી ન સંશયઃ
—શોકથી વ્યાકુળ અને કમળની આંખો ધરાવતા રામજીને કહ્યું: 'ધીરજ રાખો, શુભ થાય; દેવી મળી ગઈ છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
નાગન્તુમિહ શક્યં તૈરતીતસમયૈરિહ। અઙ્ગદસ્ય પ્રહર્ષાચ્ચ જાનામિ શુભદર્શન
'સમય વીત્યા પછી તેઓ અહીં આવી શકે તેમ નહોત, શુભદર્શન, અને અંગદના આનંદથી હું જાણું છું કે શુભલક્ષણા દેવી મળી ગઈ છે.'
ન મત્સકાશમાગચ્છેત્ કૃત્યે હિ વિનિપાતિતે। યુવરાજો મહાબાહુઃ પ્લવતામઙ્ગદો વરઃ
'મહાબાહુ, વાનરપ્રમુખ અને યુવરાજ અંગદ, જો કાર્ય નિષ્ફળ ગયું હોત તો મારા પાસે આવત જ નહીં.'
યદ્યપ્યકૃતકૃત્યાનામીદૃશઃ સ્યાદુપક્રમઃ। ભવેત્ તુ દીનવદનો ભ્રાન્તવિપ્લુતમાનસઃ
'જો તેમનું કાર્ય પૂરું ન થયું હોત, તો તેઓ આવતાં દુઃખી ચહેરા, ભટકેલા અને ખિન મનથી આવત.'