તપશ્ચરન્ત્યા વર્ષાણિ દશ વીર્યવતાં વર। અવશિષ્ટાનિ ભદ્રં તે ભ્રાતરં દ્રક્ષ્યસે તતઃ
હે પરાક્રમીમાં શ્રેષ્ઠ, હવે મારા તપના ફક્ત દસ વર્ષ બાકી છે. પછી તું તારો ભાઈ જોઈ શકીશ, તને શુભતા મળે.
યમહં ત્વત્કૃતે પુત્ર તમાધાસ્યે જયોત્સુકમ્। ત્રૈલોક્યવિજયં પુત્ર સહ ભોક્ષ્યસિ વિજ્વર
હું જે પુત્ર તારા માટે જન્માવીશ, જે વિજયની ઇચ્છા ધરાવતો હશે, તે ત્રણે લોકનો વિજય તારા સાથે નિરોગી રહીને માણશે.
યાચિતેન સુરશ્રેષ્ઠ પિત્રા તવ મહાત્મના। વરો વર્ષસહસ્રાન્તે મમ દત્તઃ સુતં પ્રતિ
હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તારા વિનંતીથી, તારા મહાન પિતાએ મારા માટે પુત્રના વિષયમાં હજાર વર્ષના અંતે વરદાન આપ્યું છે.
ઇત્યુક્ત્વા ચ દિતિસ્તત્ર પ્રાપ્તે મધ્યં દિનેશ્વરે। નિદ્રયાપહૃતા દેવી પાદૌ કૃત્વાથ શીર્ષતઃ
આ રીતે કહીને, જ્યારે મધ્યાહ્ન નજીક આવ્યો, ત્યારે દિતિને ઊંઘ આવી ગઈ અને તેણે પગને માથાની જગ્યાએ રાખી દીધા.
દૃષ્ટ્વા તામશુચિં શક્રઃ પાદયોઃ કૃતમૂર્ધજામ્। શિરઃસ્થાને કૃતૌ પાદૌ જહાસ ચ મુમોદ ચ
જ્યારે ઇન્દ્રે દિતિને અશુદ્ધ જોઈ, કારણ કે તેના વાળ પગ પાસે હતા અને પગ માથાની જગ્યાએ હતા, ત્યારે તે હસ્યો અને આનંદિત થયો.
તસ્યાઃ શરીરવિવરં પ્રવિવેશ પુરંદરઃ। ગર્ભં ચ સપ્તધા રામ ચિચ્છેદ પરમાત્મવાન્
પછી ઇન્દ્રે તેના શરીરના રંધ્રમાંથી પ્રવેશ કર્યો અને હે રામ, મહાશક્તિવાન બનીને તેના ગર્ભને સાત ભાગમાં વિભાજિત કરી દીધો.
ભિદ્યમાનસ્તતો ગર્ભો વજ્રેણ શતપર્વણા। રુરોદ સુસ્વરં રામ તતો દિતિરબુધ્યત
જ્યારે ઇન્દ્રે વજ્રથી ગર્ભને ફાડી રહ્યો હતો, ત્યારે તે ગર્ભ મીઠી અવાજે રડવા લાગ્યો, હે રામ, અને પછી દિતિ જાગી ગઈ.
મા રુદો મા રુદશ્ચેતિ ગર્ભં શક્રોઽભ્યભાષત। બિભેદ ચ મહાતેજા રુદન્તમપિ વાસવઃ
ઇન્દ્રે ગર્ભને કહ્યું, 'રડશો નહીં, રડશો નહીં,' પણ તે રડતું હતું ત્યારે પણ મહાબળવાન ઇન્દ્રે તેને ફાડી નાખ્યો.
ન હન્તવ્યં ન હન્તવ્યમિત્યેવ દિતિરબ્રવીત્। નિષ્પપાત તતઃ શક્રો માતુર્વચનગૌરવાત્
દિતીએ કહ્યું, 'મારો સંતાનને મારીશ નહીં, મારીશ નહીં,' અને માતાના વચનનું માન રાખીને ઇન્દ્રે પોતે પાછો ખેંચાયો.
પ્રાઞ્જલિર્વજ્રસહિતો દિતિં શક્રોઽભ્યભાષત। અશુચિર્દેવિ સુપ્તાસિ પાદયોઃ કૃતમૂર્ધજા
ઇન્દ્રે વજ્ર હાથમાં લઈને, હાથ જોડીને દિતીને કહ્યું, 'દેવી, તમે અશુદ્ધ અવસ્થામાં સૂઈ ગયા હતા અને તમારું માથું પગ પાસે હતું.'
તદન્તરમહં લબ્ધ્વા શક્રહન્તારમાહવે। અભિન્દં સપ્તધા દેવિ તન્મે ત્વં ક્ષન્તુમર્હસિ
'હું એ અવસર જોઈને, દેવી, મારા યુદ્ધમાં મારનાર બને તેવા ગર્ભને સાત ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો. આ માટે તમે મને માફ કરો.'
thumb|સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો સત્તેરમો સર્ગ સાંભળો.
સપ્તધા તુ કૃતે ગર્ભે દિતિઃ પરમદુઃખિતા। સહસ્રાક્ષં દુરાધર્ષં વાક્યં સાનુનયાબ્રવીત્
જ્યારે દિતિના ગર્ભના સાત ભાગ થયા, ત્યારે દિતિ ખૂબ દુઃખી થઈને, સહસ્ત્રનેત્ર ઇન્દ્રને વિનમ્રતાથી બોલી.
મમાપરાધાદ્ ગર્ભોઽયં સપ્તધા શકલીકૃતઃ। નાપરાધો હિ દેવેશ તવાત્ર બલસૂદન
'મારી ભૂલથી આ ગર્ભ સાત ભાગમાં વહેંચાયો છે; દેવોના સ્વામી, બળવિરોધી, આમાં તમારી કોઈ ભૂલ નથી.'
પ્રિયં ત્વત્કૃતમિચ્છામિ મમ ગર્ભવિપર્યયે। મરુતાં સપ્ત સપ્તાનાં સ્થાનપાલા ભવન્તુ તે
'મારે મારા ગર્ભના ભાગ્યમાં તને મારા માટે કંઇક સારા કામ કરાવવું છે; આ સાતે મારુતોના સાત સમૂહોના રક્ષક બને.'
વાતસ્કન્ધા ઇમે સપ્ત ચરન્તુ દિવિ પુત્રક। મારુતા ઇતિ વિખ્યાતા દિવ્યરૂપા મમાત્મજાઃ
'પુત્ર, આ સાતે પવન સાથે આકાશમાં ફરતા રહે; એ મારો સંતાન છે અને દેવરૂપ ધરાવે છે, અને મારુત તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય.'
બ્રહ્મલોકં ચરત્વેક ઇન્દ્રલોકં તથાપરઃ। દિવ્યવાયુરિતિ ખ્યાતસ્તૃતીયોઽપિ મહાયશાઃ
'એક બ્રહ્મલોકમાં રહે, બીજો ઇન્દ્રલોકમાં; ત્રીજો દિવ્યવાયુ તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય અને મહાન યશ મેળવે.'
ચત્વારસ્તુ સુરશ્રેષ્ઠ દિશો વૈ તવ શાસનાત્। સંચરિષ્યન્તિ ભદ્રં તે કાલેન હિ મમાત્મજાઃ
'અને ચાર પુત્રો, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તારી આજ્ઞાથી દિશાઓમાં ફરશે. તને શુભ થાય; સમય આવતાં એ બધા મારા પુત્રો છે.'
ત્વત્કૃતેનૈવ નામ્ના વૈ મારુતા ઇતિ વિશ્રુતાઃ। તસ્યાસ્તદ્ વચનં શ્રુત્વા સહસ્રાક્ષઃ પુરન્દરઃ
'તારા કાર્યથી એ બધા મારુત નામે પ્રસિદ્ધ થશે.' એમ દિતિના વચન સાંભળીને સહસ્ત્રનેત્ર પુરંદરે—
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમતીદં બલસૂદનઃ। સર્વમેતદ્ યથોક્તં તે ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
હાથ જોડીને બળવિરોધી ઇન્દ્રે કહ્યું, 'જેમ તમે કહ્યું તેમ બધું ચોક્કસ થશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.'
વિચરિષ્યન્તિ ભદ્રં તે દેવરૂપાસ્તવાત્મજાઃ। એવં તૌ નિશ્ચયં કૃત્વા માતાપુત્રૌ તપોવને
'દેવી, તમારા દેવરૂપ પુત્રો તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે ફરશે.' એમ બંને, માતા અને પુત્રે, વનમાં નિશ્ચય કર્યો.
જગ્મતુસ્ત્રિદિવં રામ કૃતાર્થાવિતિ નઃ શ્રુતમ્। એષ દેશઃ સ કાકુત્સ્થ મહેન્દ્રાધ્યુષિતઃ પુરા
'હે રામ, એમ કહીને એમણે પોતાનું કાર્ય પૂરું કરીને સ્વર્ગમાં ગયા' એવું અમને સાંભળવામાં આવ્યું છે. હે કકુત્સ્થ, આ એ સ્થળ છે, જ્યાં મહેન્દ્ર પહેલાં રહેતો હતો.
દિતિં યત્ર તપઃસિદ્ધામેવં પરિચચાર સઃ। ઇક્ષ્વાકોસ્તુ નરવ્યાઘ્ર પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ
અહીં દિતિએ તપસ્યા કરીને સિદ્ધિ મેળવી હતી. અને, મનુષ્યોમાં વાઘ, ઇક્ષ્વાકુના પુત્ર ખૂબ ધર્મનિષ્ઠ હતો.
અલમ્બુષાયામુત્પન્નો વિશાલ ઇતિ વિશ્રુતઃ। તેન ચાસીદિહ સ્થાને વિશાલેતિ પુરી કૃતા
અલંબુષાની કુંખે જન્મેલો વિશાળ નામે પ્રસિદ્ધ થયો; અને એ વિશાળે આ સ્થળે વિશાળા નામે નગર વસાવ્યું.
વિશાલસ્ય સુતો રામ હેમચન્દ્રો મહાબલઃ। સુચન્દ્ર ઇતિ વિખ્યાતો હેમચન્દ્રાદનન્તરઃ
વિશાળનો પુત્ર મહાબળવાન હેમચંદ્ર હતો; હેમચંદ્ર પછી સુચંદ્ર નામે પ્રસિદ્ધ પુત્ર થયો.
સુચન્દ્રતનયો રામ ધૂમ્રાશ્વ ઇતિ વિશ્રુતઃ। ધૂમ્રાશ્વતનયશ્ચાપિ સૃઞ્જયઃ સમપદ્યત
સુચંદ્રના પુત્ર ધૂમ્રાશ્વ તરીકે પ્રસિદ્ધ હતા, અને ધૂમ્રાશ્વના પુત્રનું નામ શ્રીંજય હતું.
સૃઞ્જયસ્ય સુતઃ શ્રીમાન્ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્। કુશાશ્વઃ સહદેવસ્ય પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ
શ્રીંજયના પુત્રનું નામ તેજસ્વી અને પરાક્રમી સહદેવ હતું; સહદેવના પુત્ર કુશાશ્વ હતા, જે અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ હતા.
કુશાશ્વસ્ય મહાતેજાઃ સોમદત્તઃ પ્રતાપવાન્। સોમદત્તસ્ય પુત્રસ્તુ કાકુત્સ્થ ઇતિ વિશ્રુતઃ
કુશાશ્વના પુત્ર મહાતેજસ્વી અને પરાક્રમી સોમદત્ત હતા; સોમદત્તના પુત્ર કાકુત્થ તરીકે જાણીતા થયા.
તસ્ય પુત્રો મહાતેજાઃ સમ્પ્રત્યેષ પુરીમિમામ્। આવસત્ પરમપ્રખ્યઃ સુમતિર્નામ દુર્જયઃ
તેમના પુત્ર મહાતેજસ્વી અને અપરાજિત સુમતિ છે, જે આજે આ શહેરમાં વસે છે અને ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે.
ઇક્ષ્વાકોસ્તુ પ્રસાદેન સર્વે વૈશાલિકા નૃપાઃ। દીર્ઘાયુષો મહાત્માનો વીર્યવન્તઃ સુધાર્મિકાઃ
ઇક્ષ્વાકુની કૃપાથી વૈશાળીના બધા રાજાઓ દીર્ઘાયુ, મહાન આત્માવાળા, પરાક્રમી અને ઉત્તમ ધર્મવાળા છે.