નહિ વઃ પ્લવને કશ્ચિન્નાપિ કશ્ચિત્ પરાક્રમે। તુલ્યઃ સામરદૈત્યેષુ લોકેષુ હરિસત્તમાઃ
હે શ્રેષ્ઠ વાનરો, ઉડાનમાં કે પરાક્રમમાં, ત્રણેય લોકમાં દેવો કે દૈત્યોમાં તમારો કોઈ સમાન નથી.
જિત્વા લઙ્કાં સરક્ષૌઘાં હત્વા તં રાવણં રણે। સીતામાદાય ગચ્છામઃ સિદ્ધાર્થા હૃષ્ટમાનસાઃ
ચાલો, લંકા અને તેના બધા રાક્ષસોને જીતીને, રણમાં રાવણને મારીને, સીતાજીને લઈ જઈએ અને આનંદભેર મનથી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરીએ.
તેષ્વેવં હતવીરેષુ રાક્ષસેષુ હનૂમતા। કિમન્યદત્ર કર્તવ્યં ગૃહીત્વા યામ જાનકીમ્
હનુમાન દ્વારા રાક્ષસો માર્યા ગયા પછી અહીં બીજું શું કરવું બાકી રહે છે? ચાલો, જાનકીજીને લઈ જઈએ.
રામલક્ષ્મણયોર્મધ્યે ન્યસ્યામ જનકાત્મજામ્। કિં વ્યલીકૈસ્તુ તાન્ સર્વાન્ વાનરાન્ વાનરર્ષભાન્
ચાલો, જનકનંદિનીને રામ અને લક્ષ્મણની વચ્ચે બેસાડીએ; પછી બધા વાનરો કે શ્રેષ્ઠ વાનરોને અયોગ્ય કામ કરવાની જરૂર શું છે?
વયમેવ હિ ગત્વા તાન્ હત્વા રાક્ષસપુઙ્ગવાન્। રાઘવં દ્રષ્ટુમર્હામઃ સુગ્રીવં સહલક્ષ્મણમ્
ચાલો, આપણે જ જઈએ, એ શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોને મારી નાખીએ અને પછી રાઘવ, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણને મળવા યોગ્ય બનીએ.
તમેવં કૃતસંકલ્પં જામ્બવાન્ હરિસત્તમઃ। ઉવાચ પરમપ્રીતો વાક્યમર્થવદર્થવિત્
એવી દૃઢ પ્રતિજ્ઞા કરનારને, હર્ષિત અને અર્થ જાણનારા શ્રેષ્ઠ વાનર જાંબવાને અર્થસભર વચન કહ્યાં.
નૈષા બુદ્ધિર્મહાબુદ્ધે યદ્ બ્રવીષિ મહાકપે। વિચેતું વયમાજ્ઞપ્તા દક્ષિણાં દિશમુત્તમામ્
હે મહાબુદ્ધિશાળી, તમે જે કહો છો એ અમારો ઉદ્દેશ નથી; અમને તો દક્ષિણ દિશામાં શોધ કરવા આજ્ઞા મળી છે.
નાનેતું કપિરાજેન નૈવ રામેણ ધીમતા। કથંચિન્નિર્જિતાં સીતામસ્માભિર્નાભિરોચયેત્
સીતાજી, ભલે જીતાઈ જાય, પણ વાનરરાજ કે વિવેકી રામ દ્વારા કોઈ રીતે લાવવામાં આવે તો પણ એ અમને ગમશે નહીં.
રાઘવો નૃપશાર્દૂલઃ કુલં વ્યપદિશન્ સ્વકમ્। પ્રતિજ્ઞાય સ્વયં રાજા સીતાવિજયમગ્રતઃ
રાઘવ, રાજાઓમાં વાઘ, પોતાના કુળનું નામ લઈ, સૌ સામે પોતે જ સીતાજીની વિજયની પ્રતિજ્ઞા કરી છે.
સર્વેષાં કપિમુખ્યાનાં કથં મિથ્યા કરિષ્યતિ। વિફલં કર્મ ચ કૃતં ભવેત્ તુષ્ટિર્ન તસ્ય ચ
બધા વાનરમુખ્યોની સામે એ રાઘવ ખોટું વર્તન કેમ કરશે? એ કામ નિષ્ફળ રહેશે અને તેને સંતોષ પણ નહીં મળે.
વૃથા ચ દર્શિતં વીર્યં ભવેદ્ વાનરપુઙ્ગવાઃ। તસ્માદ્ ગચ્છામ વૈ સર્વે યત્ર રામઃ સલક્ષ્મણઃ। સુગ્રીવશ્ચ મહાતેજાઃ કાર્યસ્યાસ્ય નિવેદને
શ્રેષ્ઠ વાનરોનું પરાક્રમ વ્યર્થ જશે; તેથી, ચાલો આપણે બધા રામ, લક્ષ્મણ અને તેજસ્વી સુગ્રીવ જ્યાં છે ત્યાં જઈએ અને આ કાર્યની જાણ કરીએ.
ન તાવદેષા મતિરક્ષમા નો યથા ભવાન્ પશ્યતિ રાજપુત્ર। યથા તુ રામસ્ય મતિર્નિવિષ્ટા તથા ભવાન્ પશ્યતુ કાર્યસિદ્ધિમ્
હે રાજપુત્ર, તમે જેમ સમજો છો એવી અમારી મતિ દૃઢ નથી; રામજીની જેમ જ મનમાં નિશ્ચય રાખો અને કાર્યસિદ્ધિ માટે વિચાર કરો.
thumb|એકષષ્ઠિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે એકષષ્ઠિતમઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો એકસઠમો સર્ગ સાંભળો.
તતો જામ્બવતો વાક્યમગૃહ્ણન્ત વનૌકસઃ। અઙ્ગદપ્રમુખા વીરા હનૂમાંશ્ચ મહાકપિઃ
પછી અંગદ અને મહાકપિ હનુમાનના નેતૃત્વમાં વનવાસીઓએ જાંબવાનના વચન સ્વીકાર્યા.
મેરુમન્દરસંકાશા મત્તા ઇવ મહાગજાઃ। છાદયન્ત ઇવાકાશં મહાકાયા મહાબલાઃ
મેરુ અને મન્દર જેવા દેખાતા, મહાન દેહ અને બળ ધરાવતા, નશામાં ઝૂમતા મહાઘટક હાથીઓ જેવી વાનર સેના આકાશને ઢાંકી રહી હતી.
સભાજ્યમાનં ભૂતૈસ્તમાત્મવન્તં મહાબલમ્। હનૂમન્તં મહાવેગં વહન્ત ઇવ દૃષ્ટિભિઃ
બધા જીવજંતુઓએ આત્મસંયમી અને શક્તિશાળી હનૂમાનને બહુ માન આપ્યો, જાણે તેઓ પોતાની નજરથી જ તેમને ઉંચકીને લઈ જાય છે.
રાઘવે ચાર્થનિર્વૃત્તિં કર્તું ચ પરમં યશઃ। સમાધાય સમૃદ્ધાર્થાઃ કર્મસિદ્ધિભિરુન્નતાઃ
રાઘવના કાર્ય અને મહાન યશ માટે નિશ્ચય કરીને, પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ થતાં તેઓ ખૂબ જ પ્રસન્ન અને ગૌરવ અનુભવી રહ્યા હતા.
પ્રિયાખ્યાનોન્મુખાઃ સર્વે સર્વે યુદ્ધાભિનન્દિનઃ। સર્વે રામપ્રતીકારે નિશ્ચિતાર્થા મનસ્વિનઃ
બધા ખુશખુશાલ સમાચાર જણાવવા ઉત્સુક હતા, યુદ્ધ માટે આનંદિત હતા અને રામના કાર્યમાં સહાય કરવા મનથી નિશ્ચિત હતા.
પ્લવમાનાઃ ખમાપ્લુત્ય તતસ્તે કાનનૌકસઃ। નન્દનોપમમાસેદુર્વનં દ્રુમશતાયુતમ્
આ વાનરો આકાશમાં ઉડીને, વનમાં રહેતા, નંદનવન જેવી સુંદર અને લાખો વૃક્ષોથી ભરેલી વાડી સુધી પહોંચી ગયા.
યત્ તન્મધુવનં નામ સુગ્રીવસ્યાભિરક્ષિતમ્। અધૃષ્યં સર્વભૂતાનાં સર્વભૂતમનોહરમ્
આ વાડીનું નામ મધુવન હતું, જે સુગ્રીવ દ્વારા સારી રીતે રક્ષાયેલું હતું, બધાં જીવજંતુઓ માટે અપ્રાપ્ય અને સૌને આનંદ આપતી.
યદ્ રક્ષતિ મહાવીરઃ સદા દધિમુખઃ કપિઃ। માતુલઃ કપિમુખ્યસ્ય સુગ્રીવસ્ય મહાત્મનઃ
ત્યાં મહાવીર દધિમુખ વાનર, જે સુગ્રીવના માતુલ હતા, હંમેશાં આ વનનું રક્ષણ કરતા.
તે તદ્ વનમુપાગમ્ય બભૂવુઃ પરમોત્કટાઃ। વાનરા વાનરેન્દ્રસ્ય મનઃકાન્તં મહાવનમ્
તે વન સુધી પહોંચતાં જ વાનરો ખૂબ જ ઉત્સાહિત થઈ ગયા, કારણ કે આ મહાવન વાનરરાજ સુગ્રીવને ખૂબ જ પ્રિય હતું.
તતસ્તે વાનરા હૃષ્ટા દૃષ્ટ્વા મધુવનં મહત્। કુમારમભ્યયાચન્ત મધૂનિ મધુપિઙ્ગલાઃ
મધુવનને જોઈને, મધ જેવી રંગવાળા વાનરો આનંદથી ભરાઈ ગયા અને તેમણે કુમાર પાસે મધ પીવાની વિનંતી કરી.
તતઃ કુમારસ્તાન્ વૃદ્ધાઞ્જામ્બવત્પ્રમુખાન્ કપીન્। અનુમાન્ય દદૌ તેષાં નિસર્ગં મધુભક્ષણે
પછી કુમારે, જામ્બવંત અને અન્ય વડીલોની મંજૂરી લઈને, બધાને મનમુકી મધ પીવાની છૂટ આપી.
તે નિસૃષ્ટાઃ કુમારેણ ધીમતા વાલિસૂનુના। હરયઃ સમપદ્યન્ત દ્રુમાન્ મધુકરાકુલાન્
વિદ્વાન વાલીપુત્ર કુમારે છૂટ આપતાં જ, બધા વાનરો મધથી ભરેલા વૃક્ષો તરફ દોડી ગયા.
ભક્ષયન્તઃ સુગન્ધીનિ મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ। જગ્મુઃ પ્રહર્ષં તે સર્વે બભૂવુશ્ચ મદોત્કટાઃ
મીઠા સુગંધિત મૂળ અને ફળો ખાઈને, બધા ખૂબ આનંદિત અને મધથી મસ્ત થઈ ગયા.
તતશ્ચાનુમતાઃ સર્વે સુસંહૃષ્ટા વનૌકસઃ। મુદિતાશ્ચ તતસ્તે ચ પ્રનૃત્યન્તિ તતસ્તતઃ
મંજૂરી મળતાં જ બધા વનમાં રહેતા વાનરો આનંદથી ભરાઈ ગયા અને ખુશખુશાલ થઈને વારંવાર નૃત્ય કરવા લાગ્યા.
ગાયન્તિ કેચિત્ પ્રહસન્તિ કેચિ- ન્નૃત્યન્તિ કેચિત્ પ્રણમન્તિ કેચિત્। પતન્તિ કેચિત્ પ્રચરન્તિ કેચિત્ પ્લવન્તિ કેચિત્ પ્રલપન્તિ કેચિત્
કેટલાંક ગાતા, કેટલાંક હસતા, કેટલાંક નૃત્ય કરતા, કેટલાંક વંદન કરતા; કેટલાંક પડી જાય, કેટલાંક ફરતા, કેટલાંક ઉડી જાય, કેટલાંક ઉલટસુલટ બોલતા.
પરસ્પરં કેચિદુપાશ્રયન્તિ પરસ્પરં કેચિદતિબ્રુવન્તિ। દ્રુમાદ્ દ્રુમં કેચિદભિદ્રવન્તિ ક્ષિતૌ નગાગ્રાન્નિપતન્તિ કેચિત્
કેટલાંક એકબીજાને આધાર આપે, કેટલાંક વધુ બોલે; કેટલાંક એક વૃક્ષથી બીજાં વૃક્ષે દોડી જાય, કેટલાંક વૃક્ષની ટોચ પરથી જમીન પર પડી જાય.
મહીતલાત્ કેચિદુદીર્ણવેગા મહાદ્રુમાગ્રાણ્યભિસમ્પતન્તિ। ગાયન્તમન્યઃ પ્રહસન્નુપૈતિ હસન્તમન્યઃ પ્રરુદન્નુપૈતિ
કેટલાંક જમીન પરથી ઝડપથી ઉછળી ઊંચા વૃક્ષ પર ચઢે, બીજો ગાતા અને હસતો આવે, બીજો હસતો અને રડતો આવે.