માં ચ દૃષ્ટ્વા વને તસ્મિન્ સમાગમ્ય તતસ્તતઃ। તાઃ સમભ્યાગતાઃ ક્ષિપ્રં રાવણાયાચચક્ષિરે
અને જ્યારે મને એ વનમાં જોયું, ત્યારે બધી રાક્ષસીઓ એકઠી થઈ અને તરત જ રાવણને ખબર આપવા દોડી ગઈ.
રાજન્ વનમિદં દુર્ગં તવ ભગ્નં દુરાત્મના। વાનરેણ હ્યવિજ્ઞાય તવ વીર્યં મહાબલ
'રાજા, તમારું આ દુર્ગમ અને મજબૂત વન એક દુષ્ટ વાનરે તોડી નાંખ્યું છે, તેને તમારા બળની ખબર નથી.'
તસ્ય દુર્બુદ્ધિતા રાજંસ્તવ વિપ્રિયકારિણઃ। વધમાજ્ઞાપય ક્ષિપ્રં યથાસૌ ન પુનર્વ્રજેત્
'હે રાજા, એના દુર્ભાવના અને તમારા મનને દુ:ખ આપનારા કામ માટે, તરત જ એના મૃત્યુનો આદેશ આપો જેથી એ ફરી ન આવે.'
તચ્છ્રુત્વા રાક્ષસેન્દ્રેણ વિસૃષ્ટા બહુદુર્જયાઃ। રાક્ષસાઃ કિંકરા નામ રાવણસ્ય મનોઽનુગાઃ
આ સાંભળી, રાક્ષસોના રાજાએ રાવણની ઈચ્છા અનુસાર ચાલતા અને ભયાનક એવા કિંકર નામના રાક્ષસોને મોકલ્યા.
તેષામશીતિસાહસ્રં શૂલમુદ્ગરપાણિનામ્। મયા તસ્મિન્ વનોદ્દેશે પરિઘેણ નિષૂદિતમ્
એમાંથી એંસી હજાર શૂળ અને ગદા ધારણ કરનાર રાક્ષસોને મેં એ વનમાં મારી લોખંડની ગદાથી સંહાર્યા.
તેષાં તુ હતશિષ્ટા યે તે ગતા લઘુવિક્રમાઃ। નિહતં ચ મયા સૈન્યં રાવણાયાચચક્ષિરે
જે રાક્ષસો બચી ગયા અને ઝડપથી દોડી શકતા હતા, તેઓ રાવણ પાસે ગયા અને કહ્યું કે તેમનું સૈન્ય મારા હાથેથી નાશ પામ્યું છે.
તતો મે બુદ્ધિરુત્પન્ના ચૈત્યપ્રાસાદમુત્તમમ્। તત્રસ્થાન્ રાક્ષસાન્ હત્વા શતં સ્તમ્ભેન વૈ પુનઃ
પછી મારા મનમાં વિચાર આવ્યો કે, આ ઉત્તમ ચૈત્યપ્રાસાદ પર હુમલો કરું. ત્યાં રહેલા રાક્ષસોને મેં એક દંડ વડે માર્યા અને શત જેટલા રાક્ષસોનો નાશ કર્યો.
લલામભૂતો લઙ્કાયા મયા વિધ્વંસિતો રુષા। તતઃ પ્રહસ્તસ્ય સુતં જમ્બુમાલિનમાદિશત્
લંકાનું શોભા રૂપ જે હતું, એ હું ગુસ્સામાં ધ્વંસ કરી દીધું. પછી રાવણે પ્રહસ્તનો પુત્ર જંબુમાલિને બોલાવ્યો.
રાક્ષસૈર્બહુભિઃ સાર્ધં ઘોરરૂપૈર્ભયાનકૈઃ। તમહં બલસમ્પન્નં રાક્ષસં રણકોવિદમ્
તે ઘણા ભયાનક અને ભયાવહ રૂપ ધરાવતા રાક્ષસો સાથે આવ્યો. તે શક્તિશાળી અને યુદ્ધકુશળ રાક્ષસને હું સામનો કર્યો.
પરિઘેણાતિઘોરેણ સૂદયામિ સહાનુગમ્। તચ્છ્રુત્વા રાક્ષસેન્દ્રસ્તુ મન્ત્રિપુત્રાન્ મહાબલાન્
મારે અત્યંત ભયાનક દંડ વડે તેને અને તેના સાથીઓને મારી નાખ્યા. આ સાંભળીને રાક્ષસોના રાજાએ પોતાના મંત્રીઓના બળવાન પુત્રોને મોકલ્યા.
પદાતિબલસમ્પન્નાન્ પ્રેષયામાસ રાવણઃ। પરિઘેણૈવ તાન્ સર્વાન્ નયામિ યમસાદનમ્
રાવણે પગપાળા સેનાથી સજ્જ એવા મંત્રિપુત્રોને મોકલ્યા. મેં એ બધાને મારા દંડ વડે યમલોક પહોંચાડી દીધા.
મન્ત્રિપુત્રાન્ હતાન્ શ્રુત્વા સમરે લઘુવિક્રમાન્। પઞ્ચ સેનાગ્રગાન્ શૂરાન્ પ્રેષયામાસ રાવણઃ
મંત્રિપુત્રો યુદ્ધમાં ઝડપથી માર્યા ગયા છે એ સાંભળીને, રાવણે પછી પોતાની સેના ના પાંચ શૂરવીર મુખ્યોને મોકલ્યા.
તાનહં સહસૈન્યાન્ વૈ સર્વાનેવાભ્યસૂદયમ્। તતઃ પુનર્દશગ્રીવઃ પુત્રમક્ષં મહાબલમ્
હું એ બધાને અને તેમની સેનાને પણ સાથે જ નાશ કરી દીધા. પછી ફરી દશમુખ રાવણે પોતાના બલવાન પુત્ર અક્ષને મોકલ્યો.
બહુભી રાક્ષસૈઃ સાર્ધં પ્રેષયામાસ સંયુગે। તં તુ મન્દોદરીપુત્રં કુમારં રણપણ્ડિતમ્
તેને અનેક રાક્ષસો સાથે યુદ્ધમાં મોકલ્યો. તે મન્દોદરીનો પુત્ર, યુદ્ધકુશળ અને યુવાન હતો.
સહસા ખં સમુદ્યન્તં પાદયોશ્ચ ગૃહીતવાન્। તમાસીનં શતગુણં ભ્રામયિત્વા વ્યપેષયમ્
જ્યારે તે અચાનક આકાશમાં ઉડતો હતો, ત્યારે મેં તેના પગ પકડીને તેને અનેક વાર ઘુમાવીને જમીન પર ફેંકી દીધો.
તમક્ષમાગતં ભગ્નં નિશમ્ય સ દશાનનઃ। તતશ્ચેન્દ્રજિતં નામ દ્વિતીયં રાવણઃ સુતમ્
જ્યારે દશાનન રાવણે અક્ષના આવવું અને તેના માર્યા જવું સાંભળ્યું, ત્યારે તેણે ગુસ્સામાં પોતાના બીજા પુત્ર ઇન્દ્રજિતને મોકલ્યો.
વ્યાદિદેશ સુસંક્રુદ્ધો બલિનં યુદ્ધદુર્મદમ્। તચ્ચાપ્યહં બલં સર્વં તં ચ રાક્ષસપુઙ્ગવમ્
તે ખૂબ ગુસ્સામાં હતો અને બલવાન તથા યુદ્ધમાં અહંકાર ધરાવતો હતો. મેં એ આખી સેના અને તે શ્રેષ્ઠ રાક્ષસનો સામનો કર્યો.
નષ્ટૌજસં રણે કૃત્વા પરં હર્ષમુપાગતઃ। મહતાપિ મહાબાહુઃ પ્રત્યયેન મહાબલઃ
યુદ્ધમાં તેની તાકાત ખૂટી ગઈ, તો પણ તે ખૂબ આનંદિત થયો. છતાં, તે મહાબળવાન અને મહાબાહુ હતો અને પોતામાં વિશ્વાસ રાખતો હતો.
પ્રહિતો રાવણેનૈષ સહ વીરૈર્મદોદ્ધતૈઃ। સોઽવિષહ્યં હિ માં બુદ્ધ્વા સ્વસૈન્યં ચાવમર્દિતમ્
રાવણે તેને અહંકારથી ભરેલા વીરોએ સાથે મોકલ્યો હતો. તેણે જોઈ લીધું કે હું અજય છું અને તેની પોતાની સેના પણ નાશ પામી છે, એટલે તેણે એમ કર્યું.
બ્રહ્મણોઽસ્ત્રેણ સ તુ માં પ્રબદ્ધ્વા ચાતિવેગિનઃ। રજ્જુભિશ્ચાપિ બધ્નન્તિ તતો માં તત્ર રાક્ષસાઃ
તે બ્રહ્માસ્ત્ર વડે મને ઝડપથી બાંધી દીધો. પછી રાક્ષસોએ પણ મને દોરડાંથી બાંધી નાખ્યો.
રાવણસ્ય સમીપં ચ ગૃહીત્વા મામુપાગમન્। દૃષ્ટ્વા સમ્ભાષિતશ્ચાહં રાવણેન દુરાત્મના
મને પકડીને તેઓ રાવણના દરબારમાં લઈ ગયા. ત્યાં દુરાચારી રાવણે મને જોઈને પ્રશ્નો પૂછ્યા.
પૃષ્ટશ્ચ લઙ્કાગમનં રાક્ષસાનાં ચ તં વધમ્। તત્સર્વં ચ રણે તત્ર સીતાર્થમુપજલ્પિતમ્
રાવણે મને લંકામાં કેમ આવ્યો અને રાક્ષસોના વિનાશ વિશે પૂછ્યું. યુદ્ધમાં જે કંઈ થયું, તે બધું સીતાજી માટે કહ્યું હતું.
તસ્યાસ્તુ દર્શનાકાઙ્ક્ષી પ્રાપ્તસ્ત્વદ્ભવનં વિભો। મારુતસ્યૌરસઃ પુત્રો વાનરો હનુમાનહમ્
મને સીતાજીનું દર્શન કરવાની ઈચ્છા હોવાથી, હું તારા ઘરે આવ્યો છું, હે પ્રભુ. હું પવનપુત્ર વાનર હનુમાન છું.
રામદૂતં ચ માં વિદ્ધિ સુગ્રીવસચિવં કપિમ્। સોઽહં દૌત્યેન રામસ્ય ત્વત્સકાશમિહાગતઃ
મને રામદૂત અને સુગ્રીવનો મંત્રી વાનર જાણ. હું રામના દૂત તરીકે તારા સમક્ષ અહીં આવ્યો છું.
શૃણુ ચાપિ સમાદેશં યદહં પ્રબ્રવીમિ તે। રાક્ષસેશ હરીશસ્ત્વાં વાક્યમાહ સમાહિતમ્
હવે હું તને જે કહું છું, એ આજ્ઞા પણ સાંભળ. રાક્ષસોના રાજા અને વાનરોના સ્વામી તને આ સંદેશો મોકલે છે.
સુગ્રીવશ્ચ મહાભાગઃ સ ત્વાં કૌશલમબ્રવીત્। ધર્માર્થકામસહિતં હિતં પથ્યમુવાચ હ
મહાન ભાગ્યશાળી સુગ્રીવએ તને કલ્યાણના, ધર્મ, અર્થ અને કામથી ભરપૂર એવા હિતના અને યોગ્ય શબ્દો કહ્યા છે.
વસતો ઋષ્યમૂકે મે પર્વતે વિપુલદ્રુમે। રાઘવો રણવિક્રાન્તો મિત્રત્વં સમુપાગતઃ
જ્યારે હું ઋષ્યમૂક પર્વત પર ઘન વૃક્ષોની છાયામાં રહ્યો, ત્યારે પરાક્રમી રાઘવ મિત્રતા માટે મારી પાસે આવ્યો હતો.
તેન મે કથિતં રાજન્ ભાર્યા મે રક્ષસા હૃતા। તત્ર સાહાય્યહેતોર્મે સમયં કર્તુમર્હસિ
એણે મને કહ્યું, 'રાજા, મારી પત્નીને રાક્ષસે અપહરણ કરી લીધી છે; સહાય માટે તું મારી સાથે સંમતિ કર.'
વાલિના હૃતરાજ્યેન સુગ્રીવેણ સહ પ્રભુઃ। ચક્રેઽગ્નિસાક્ષિકં સખ્યં રાઘવઃ સહલક્ષ્મણઃ
વાલીએ રાજ્ય છીનવી લીધેલા સુગ્રીવ સાથે રાઘવ અને લક્ષ્મણે અગ્નિને સાક્ષી રાખીને મિત્રતા કરી.
તેન વાલિનમાહત્ય શરેણૈકેન સંયુગે। વાનરાણાં મહારાજઃ કૃતઃ સમ્પ્લવતાં પ્રભુઃ
પછી યુદ્ધમાં એક જ બાણથી વાલીનો સંહાર કરીને, સુગ્રીવને વાનરોએ રાજા અને ઉછળનારાઓના સ્વામી બનાવ્યા.