તૃણવદ્ ભાષિતં તાસાં ગણયામાસ જાનકી। ગર્જિતં ચ તથા તાસાં સીતાં પ્રાપ્ય નિરર્થકમ્
જાનકી એ રાક્ષસ સ્ત્રીઓના બોલ્યા શબ્દોને ઘાસ જેટલા પણ મહત્વના માન્યા નહીં, તેમ તેમ તેમના ગર્જન પણ, જે સીતાએ સાંભળ્યાં, પણ અર્થહીન લાગ્યાં.
વૃથા ગર્જિતનિશ્ચેષ્ટા રાક્ષસ્યઃ પિશિતાશનાઃ। રાવણાય શશંસુસ્તાઃ સીતાવ્યવસિતં મહત્
માસખોર રાક્ષસ સ્ત્રીઓએ ખાલી ધમકીઓ આપી અને વ્યર્થ ચળવળ કરી; પછી તેઓએ સીતાનો દૃઢ નિશ્ચય રાવણને જઈને કહ્યો.
તતસ્તાઃ સહિતાઃ સર્વા વિહતાશા નિરુદ્યમાઃ। પરિક્લિશ્ય સમસ્તાસ્તા નિદ્રાવશમુપાગતાઃ
પછી બધી રાક્ષસ સ્ત્રીઓની આશા તૂટી ગઈ, પ્રયત્નો પણ ખૂટી ગયા, અને બધાં દુઃખી થઈને, થાકીને, ઊંઘમાં ચાલ્યાં ગઈ.
તાસુ ચૈવ પ્રસુપ્તાસુ સીતા ભર્તૃહિતે રતા। વિલપ્ય કરુણં દીના પ્રશુશોચ સુદુઃખિતા
જ્યારે બધી ઊંઘી ગઈ, ત્યારે પતિના કલ્યાણમાં તત્પર સીતાએ ખૂબ દુઃખી થઈને, દુઃખથી ભરાઈ, કરુણ રડવું શરૂ કર્યું.
તાસાં મધ્યાત્ સમુત્થાય ત્રિજટા વાક્યમબ્રવીત્। આત્માનં ખાદત ક્ષિપ્રં ન સીતામસિતેક્ષણામ્
તેમના વચ્ચેથી ત્રિજટા ઊભી રહી અને બોલી: 'જલ્દી પોતે પોતાને ખાઈ જાવ, કાળી આંખોવાળી સીતાને નહીં.'
જનકસ્યાત્મજાં સાધ્વીં સ્નુષાં દશરથસ્ય ચ। સ્વપ્નો હ્યદ્ય મયા દૃષ્ટો દારુણો રોમહર્ષણઃ
'આ જનકની પુત્રી, દશરથની વહુ, ખૂબ સતી છે. આજે મેં એક ભયાનક અને રોમાંચક સ્વપ્ન જોયો છે.'
રક્ષસાં ચ વિનાશાય ભર્તુરસ્યા જયાય ચ। અલમસ્માન્ પરિત્રાતું રાઘવાદ્ રાક્ષસીગણમ્
'એ સ્વપ્ન રાક્ષસોનો વિનાશ અને સીતાના પતિની જીત બતાવે છે; હવે પૂરતું થયું — ચાલો આપણે રાઘવ પાસે રક્ષા માગીએ.'
અભિયાચામ વૈદેહીમેતદ્ધિ મમ રોચતે। યદિ હ્યેવંવિધઃ સ્વપ્નો દુઃખિતાયાઃ પ્રદૃશ્યતે
'ચાલો, વૈદેહી પાસે ક્ષમા માગીએ; એ જ મને યોગ્ય લાગે છે. કેમ કે આવો સ્વપ્ન જો દુઃખી વ્યક્તિને દેખાય—'
સા દુઃખૈર્વિવિધૈર્મુક્તા સુખમાપ્નોત્યનુત્તમમ્। પ્રણિપાતપ્રસન્ના હિ મૈથિલી જનકાત્મજા
'તો એ અનેક દુઃખમાંથી છૂટી જાય છે અને શ્રેષ્ઠ સુખ પામે છે; કારણ કે માઇથિલી, જનકની પુત્રી, નમન કરનાર પર કૃપાળુ છે.'
અલમેષા પરિત્રાતું રાક્ષસ્યો મહતો ભયાત્। તતઃ સા હ્રીમતી બાલા ભર્તુર્વિજયહર્ષિતા
'મોટા ભયમાંથી રાક્ષસ સ્ત્રીઓને બચાવવાનો સામર્થ્ય તો માત્ર એમાં છે.' પછી એ લાજાળુ અને યુવાન સીતા, પતિના વિજયથી ખુશ થઈ—
અવોચદ્ યદિ તત્ તથ્યં ભવેયં શરણં હિ વઃ। તાં ચાહં તાદૃશીં દૃષ્ટ્વા સીતાયા દારુણાં દશામ્
બોલી: 'જો એ સાચું હોય, તો હું ખરેખર તમારો આશરો આપીશ; અને આવી ભયાનક સ્થિતિમાં સીતાને જોઈને—'
ચિન્તયામાસ વિશ્રાન્તો ન ચ મે નિર્વૃતં મનઃ। સમ્ભાષણાર્થે ચ મયા જાનક્યાશ્ચિન્તિતો વિધિઃ
હવે આરામ કરીને પણ હું વિચારો કરતો રહ્યો, છતાં મનને શાંતિ ન મળી; અને જનકનંદિની સાથે વાત કેવી રીતે કરું એ વિચારતો રહ્યો.
ઇક્ષ્વાકુકુલવંશસ્તુ સ્તુતો મમ પુરસ્કૃતઃ। શ્રુત્વા તુ ગદિતાં વાચં રાજર્ષિગણભૂષિતામ્
મારે ઇક્ષ્વાકુ વંશનું વખાણ કર્યું અને એ સૌપ્રથમ રાખ્યું; રાજર્ષિગણના સુંદર વચનો સાંભળીને—
પ્રત્યભાષત માં દેવી બાષ્પૈઃ પિહિતલોચના। કસ્ત્વં કેન કથં ચેહ પ્રાપ્તો વાનરપુઙ્ગવ
દેવીને આંખોમાં આંસુ ભરાયા અને મને જવાબ આપ્યો: 'તમે કોણ છો? કોણે અને કેવી રીતે અહીં આવ્યા, વાનરશ્રેષ્ઠ?'
કા ચ રામેણ તે પ્રીતિસ્તન્મે શંસિતુમર્હસિ। તસ્યાસ્તદ્ વચનં શ્રુત્વા અહમપ્યબ્રુવં વચઃ
'અને તમારો રામ સાથે શું સંબંધ છે, એ પણ મને કહો.' એના વચનો સાંભળીને મેં પણ જવાબ આપ્યો.
દેવિ રામસ્ય ભર્તુસ્તે સહાયો ભીમવિક્રમઃ। સુગ્રીવો નામ વિક્રાન્તો વાનરેન્દ્રો મહાબલઃ
'દેવી, તમારા પતિ રામને એક શક્તિશાળી અને પરાક્રમી મિત્ર છે, નામ સુગ્રીવ, જે વાનરરાજા છે અને બહુ બળવાન છે.'
તસ્ય માં વિદ્ધિ ભૃત્યં ત્વં હનૂમન્તમિહાગતમ્। ભર્ત્રા સમ્પ્રહિતસ્તુભ્યં રામેણાક્લિષ્ટકર્મણા
'મને એનો દાસ, હનુમાન, માનો, જે અહીં આવ્યો છું. તમારા પતિ રામે, જે નિર્દોષ છે, મને તમારા માટે મોકલ્યો છે.'
ઇદં તુ પુરુષવ્યાઘ્રઃ શ્રીમાન્ દાશરથિઃ સ્વયમ્। અઙ્ગુલીયમભિજ્ઞાનમદાત્ તુભ્યં યશસ્વિનિ
'આ, હે યશસ્વિ, એ ઓળખાણ છે, જે સ્વયં દશરથપુત્ર, પુરુષશ્રેષ્ઠ રામે તમને આપી છે.'
તદિચ્છામિ ત્વયાજ્ઞપ્તં દેવિ કિં કરવાણ્યહમ્। રામલક્ષ્મણયોઃ પાર્શ્વં નયામિ ત્વાં કિમુત્તરમ્
હે દેવી, હવે તમે જે કહો તે હું કરીશ. શું હું તમને રામ અને લક્ષ્મણના પાસે લઈ જાઉં? તમારો જવાબ શું છે?
એતચ્છ્રુત્વા વિદિત્વા ચ સીતા જનકનન્દિની। આહ રાવણમુત્પાટ્ય રાઘવો માં નયત્વિતિ
આ સાંભળી અને સમજીને, જનકની દીકરી સીતા બોલી: 'રાઘવ જ રાવણને હરાવીને મને લઈ જાય.'
પ્રણમ્ય શિરસા દેવીમહમાર્યામનિન્દિતામ્। રાઘવસ્ય મનોહ્લાદમભિજ્ઞાનમયાચિષમ્
પવિત્ર અને મહાનારીને હું માથું ઝૂકાવી વંદન કર્યું અને રાઘવના મનને આનંદ આપતો કોઈ નિશાની આપવા વિનંતી કરી.
અથ મામબ્રવીત્ સીતા ગૃહ્યતામયમુત્તમઃ। મણિર્યેન મહાબાહૂ રામસ્ત્વાં બહુ મન્યતે
પછી સીતાએ મને કહ્યું: 'આ ઉત્તમ મણિ લઈ જા, જેના કારણે બલવાન રામ તને બહુ માન આપે છે.'
ઇત્યુક્ત્વા તુ વરારોહા મણિપ્રવરમુત્તમમ્। પ્રાયચ્છત્ પરમોદ્વિગ્ના વાચા માં સંદિદેશ હ
આ રીતે બોલી, અત્યંત ચિંતિત અને વ્યાકુળ સીતાએ મને એ અમૂલ્ય મણિ આપી અને વચનથી પણ મને જવાબદારી સોંપી.
તતસ્તસ્યૈ પ્રણમ્યાહં રાજપુત્ર્યૈ સમાહિતઃ। પ્રદક્ષિણં પરિક્રામમિહાભ્યુદ્ગતમાનસઃ
પછી હું રાજકન્યાને શ્રદ્ધાપૂર્વક વંદન કરીને, તેની પરિક્રમા કરી, મનમાં પાછા જવાની ઇચ્છા રાખી ત્યાંથી નીકળી ગયો.
ઉત્તરં પુનરેવાહ નિશ્ચિત્ય મનસા તદા। હનૂમન્ મમ વૃત્તાન્તં વક્તુમર્હસિ રાઘવે
પછી મનમાં નક્કી કરીને, તેણે ફરી મને કહ્યું: 'હનુમાન, તું મારી વાત રાઘવને જરૂર કહેજે.'
યથા શ્રુત્વૈવ નચિરાત્ તાવુભૌ રામલક્ષ્મણૌ। સુગ્રીવસહિતૌ વીરાવુપેયાતાં તથા કુરુ
'એવું કરજે કે, રામ અને લક્ષ્મણ સુગ્રીવ સાથે વહેલી તકે આવી જાય, એમ હું ઈચ્છું છું.'
યદન્યથા ભવેદેતદ્ દ્વૌ માસૌ જીવિતં મમ। ન માં દ્રક્ષ્યતિ કાકુત્સ્થો મ્રિયે સાહમનાથવત્
'જો આવું ન થાય તો મારા જીવનમાં માત્ર બે મહિના બાકી છે; કાકુત્સ્થ મને જોશે નહિ તો હું અનાથની જેમ મરી જઈશ.'
તચ્છ્રુત્વા કરુણં વાક્યં ક્રોધો મામભ્યવર્તત। ઉત્તરં ચ મયા દૃષ્ટં કાર્યશેષમનન્તરમ્
એ દુ:ખદ વચન સાંભળી મને ગુસ્સો આવ્યો અને પછી મેં વિચાર્યું કે હવે આગળ શું કરવું.
તતોઽવર્ધત મે કાયસ્તદા પર્વતસંનિભઃ। યુદ્ધાકાઙ્ક્ષી વનં તસ્ય વિનાશયિતુમારભે
પછી મારું શરીર પહાડ જેવું વિશાળ થઈ ગયું; યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છાથી મેં એ વનને નાશ કરવાનું શરૂ કર્યું.
તદ્ ભગ્નં વનખણ્ડં તુ ભ્રાન્તત્રસ્તમૃગદ્વિજમ્। પ્રતિબુદ્ધ્ય નિરીક્ષન્તે રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ
પછી રાક્ષસીઓએ, જેમના ચહેરા ભયાનક હતા, એ તૂટેલું અને વિખેરાયેલું વન જોયું, જેમાં હરણ અને પક્ષીઓ ગભરાયેલા અને ભટકેલા હતા.