ઉત્તમં જવમાસ્થાય શેષમધ્વાનમાસ્થિતઃ। તતોઽહં સુચિરં કાલં જવેનાભ્યગમં પથિ
'પછી મેં શ્રેષ્ઠ ગતિ પકડી અને બાકીનો માર્ગ પાર કરવા નીકળી પડ્યો. લાંબા સમય પછી હું ઝડપથી આગળ વધતો રહ્યો.'
તતઃ પશ્યામ્યહં દેવીં સુરસાં નાગમાતરમ્। સમુદ્રમધ્યે સા દેવી વચનં ચેદમબ્રવીત્
'પછી મેં સમુદ્રના મધ્યમાં દેવીઓમાં શ્રેષ્ઠ, નાગમાતૃકા સુરસાને જોયા. એ દેવીએ મને આ રીતે સંબોધન કર્યું.'
મમ ભક્ષ્યઃ પ્રદિષ્ટસ્ત્વમમરૈર્હરિસત્તમ। તતસ્ત્વાં ભક્ષયિષ્યામિ વિહિતસ્ત્વં હિ મે સુરૈઃ
'હે વાનરશ્રેષ્ઠ, દેવતાઓએ તને મારું ભોજન નિર્ધાર્યું છે. તેથી હું તને ખાઈ જઇશ, કેમ કે દેવોએ તને મારી પાસે મોકલ્યો છે.'
એવમુક્તઃ સુરસયા પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતઃ સ્થિતઃ। વિવર્ણવદનો ભૂત્વા વાક્યં ચેદમુદીરયમ્
'સુરસાએ આવું કહ્યાના પછી, હું હાથ જોડીને નમ્રતાથી ઊભો રહ્યો. મારો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો અને મેં આ રીતે જવાબ આપ્યો.'
રામો દાશરથિઃ શ્રીમાન્ પ્રવિષ્ટો દણ્ડકાવનમ્। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા સીતયા ચ પરંતપઃ
'રામ, દશરથપુત્ર, શ્રીમંત અને પરાક્રમી, પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ અને પત્ની સીતા સાથે દંડકવનમાં પ્રવેશ્યા છે.'
તસ્ય સીતા હૃતા ભાર્યા રાવણેન દુરાત્મના। તસ્યાઃ સકાશં દૂતોઽહં ગમિષ્યે રામશાસનાત્
'રાવણ નામના દુષ્ટે રામની પત્ની સીતાનું અપહરણ કર્યું છે. રામના આદેશથી હું દૂત બનીને સીતાના સંદેશ માટે જઈ રહ્યો છું.'
કર્તુમર્હસિ રામસ્ય સાહાય્યં વિષયે સતી। અથવા મૈથિલીં દૃષ્ટ્વા રામં ચાક્લિષ્ટકારિણમ્
રામના કામમાં તું મદદ કરવી જોઈએ; અથવા, માઇથિલીને અને નિર્દોષ રામને જોઈને, પછી તું જે રીતે ઇચ્છે તે રીતે વર્તી શકે છે.
આગમિષ્યામિ તે વક્ત્રં સત્યં પ્રતિશૃણોમિ તે। એવમુક્તા મયા સા તુ સુરસા કામરૂપિણી
હું તારા મોઢામાં જઈશ અને પાછો આવીશ; હું તને સાચો વચન આપું છું. એમ હું કહ્યાની સાથે, કામરૂપા સુરસા એ મને જવાબ આપ્યો.
અબ્રવીન્નાતિવર્તેત કશ્ચિદેષ વરો મમ। એવમુક્તઃ સુરસયા દશયોજનમાયતઃ
એણે કહ્યું, 'આને કોઈ પાર ન કરી શકે; એ જ મારું વર્તમાન છે.' સુરસાએ આમ કહ્યાના પછી, હું દસ યોજન જેટલો મોટો થયો.
તતોઽર્ધગુણવિસ્તારો બભૂવાહં ક્ષણેન તુ। મત્પ્રમાણાધિકં ચૈવ વ્યાદિતં તુ મુખં તયા
પછી, એક ક્ષણમાં, હું પહેલાં કરતાં અડધો પહોળો થયો; અને એણે મારાથી પણ વિશાળ મોઢું ખોલ્યું.
તદ્ દૃષ્ટ્વા વ્યાદિતં ત્વાસ્યં હ્રસ્વં હ્યકરવં પુનઃ। તસ્મિન્ મુહૂર્તે ચ પુનર્બભૂવાઙ્ગુષ્ઠસમ્મિતઃ
એનું મોટું મોઢું જોઈને, હું ફરીથી નાનો થયો; એ જ ક્ષણે, હું અંગૂઠા જેટલો નાનો થઈ ગયો.
અભિપત્યાશુ તદ્વક્ત્રં નિર્ગતોઽહં તતઃ ક્ષણાત્ । અબ્રવીત્ સુરસા દેવી સ્વેન રૂપેણ માં પુનઃ
હું ઝડપથી એના મોઢામાં ગયો અને તરત જ બહાર આવી ગયો; પછી દેવી સુરસાએ પોતાના સ્વરૂપે મને કહ્યું.
અર્થસિદ્ધૌ હરિશ્રેષ્ઠ ગચ્છ સૌમ્ય યથાસુખમ્। સમાનય ચ વૈદેહીં રાઘવેણ મહાત્મના
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, હળવાશથી જા અને તારો કાર્ય પૂરું કર; વૈદેહીને મહાન આત્માવાળા રાઘવ પાસે લઈ આવ.
સુખી ભવ મહાબાહો પ્રીતાસ્મિ તવ વાનર। તતોઽહં સાધુસાધ્વીતિ સર્વભૂતૈઃ પ્રશંસિતઃ
હે મહાબાહુ, સુખી રહેજે; હું તારા પર પ્રસન્ન છું, હે વાનર. પછી બધા જીવોએ 'શાબાશ! શાબાશ!' કહીને મારી પ્રશંસા કરી.
તતોઽન્તરિક્ષં વિપુલં પ્લુતોઽહં ગરુડો યથા। છાયા મે નિગૃહીતા ચ ન ચ પશ્યામિ કિંચન
પછી હું વિશાળ આકાશમાં ગરુડ જેવો ઉડી ગયો; મારી છાંયા પકડી લેવામાં આવી, પણ મને કશુંય દેખાયું નહીં.
સોઽહં વિગતવેગસ્તુ દિશો દશ વિલોકયન્। ન કિંચિત્ તત્ર પશ્યામિ યેન મે વિહતા ગતિઃ
પછી, મારી ઝડપ ઓછી થઈ ગઈ, અને મેં દસેય દિશાઓમાં જોયું; ત્યાં મને કશુંય એવું દેખાયું નહીં, જેના કારણે મારી ગતિ અટકી હતી.
અથ મે બુદ્ધિરુત્પન્ના કિંનામ ગમને મમ। ઈદૃશો વિઘ્ન ઉત્પન્નો રૂપમત્ર ન દૃશ્યતે
પછી મને વિચાર આવ્યો: 'મારા માર્ગમાં આ શું અવરોધ છે? આવો વિઘ્ન આવ્યો છે, પણ અહીં કોઈ સ્વરૂપ દેખાતું નથી.'
અધોભાગે તુ મે દૃષ્ટિઃ શોચતઃ પતિતા તદા। તત્રાદ્રાક્ષમહં ભીમાં રાક્ષસીં સલિલેશયામ્
પછી, જ્યારે હું દુઃખી હતો, ત્યારે મારી નજર નીચે પડી; ત્યાં મેં પાણીમાં પડેલી એક ભયાનક રાક્ષસી જોઈ.
પ્રહસ્ય ચ મહાનાદમુક્તોઽહં ભીમયા તયા। અવસ્થિતમસમ્ભ્રાન્તમિદં વાક્યમશોભનમ્
એણે મોટો હાસ્ય અને ભયાનક અવાજ કર્યો, અને હું અડગ રહીને એના કડક શબ્દો સાંભળ્યા.
ક્વાસિ ગન્તા મહાકાય ક્ષુધિતાયા મમેપ્સિતઃ। ભક્ષઃ પ્રીણય મે દેહં ચિરમાહારવર્જિતમ્
"હે મહાકાય, ક્યાં જઈ રહ્યો છે? તું જ મારા ભૂખ માટે ઇચ્છિત ભોજન છે. તારો દેહ મને આપી તૃપ્ત કર, કેમ કે મને લાંબા સમયથી ખોરાક મળ્યો નથી."
બાઢમિત્યેવ તાં વાણીં પ્રત્યગૃહ્ણામહં તતઃ। આસ્યપ્રમાણાદધિકં તસ્યાઃ કાયમપૂરયમ્
હું એના વચનને 'ઠીક છે' કહી સ્વીકારી, પછી એના મોઢા કરતાં પણ મોટો દેહ એમાં ભરી દીધો.
તસ્યાશ્ચાસ્યં મહદ્ ભીમં વર્ધતે મમ ભક્ષણે। ન તુ માં સા નુ બુબુધે મમ વા વિકૃતં કૃતમ્
જ્યારે હું એના દ્વારા ખાવામાં આવી રહ્યો હતો, ત્યારે એનું મોટું અને ભયાનક મોઢું વધતું જતું હતું, પણ એ મને ઓળખી શકી નહીં, કે મેં પોતાનું રૂપ બદલ્યું છે.
તતોઽહં વિપુલં રૂપં સંક્ષિપ્ય નિમિષાન્તરાત્। તસ્યા હૃદયમાદાય પ્રપતામિ નભઃસ્થલમ્
પછી, એક પળમાં, મેં મારું વિશાળ રૂપ સંકોચી લીધું, એનું હૃદય પકડીને હું આકાશમાં કૂદી ગયો.
સા વિસૃષ્ટભુજા ભીમા પપાત લવણામ્ભસિ। મયા પર્વતસંકાશા નિકૃત્તહૃદયા સતી
એ ભયાનક રાક્ષસી, હાથ ફેલાવીને, મીઠા પાણીમાં પડી ગઈ; હું એનું હૃદય ફાડી કાઢ્યું હતું, અને એ પર્વત જેવી દેખાતી હતી.
શૃણોમિ ખગતાનાં ચ વાચઃ સૌમ્યા મહાત્મનામ્। રાક્ષસી સિંહિકા ભીમા ક્ષિપ્રં હનુમતા હતા
હું આકાશમાં વિહાર કરતા મહાન આત્માઓની કોમળ વાણી સાંભળું છું: 'ભયાનક રાક્ષસી સિંહિકા હનુમાન દ્વારા તરત જ સંહારાઈ ગઈ છે.'
તાં હત્વા પુનરેવાહં કૃત્યમાત્યયિકં સ્મરન્। ગત્વા ચ મહદધ્વાનં પશ્યામિ નગમણ્ડિતમ્
તેને સંહાર્યા પછી, મેં મારી તાત્કાલિક ફરજ યાદ કરી અને લાંબો માર્ગ પાર કરીને પહાડોથી શોભિત એક મહાન નગર જોયું.
દક્ષિણં તીરમુદધેર્લઙ્કા યત્ર ગતા પુરી। અસ્તં દિનકરે યાતે રક્ષસાં નિલયં પુરીમ્
દરિયાના દક્ષિણ કાંઠે, જ્યાં રાક્ષસોનું નિવાસસ્થાન છે, ત્યાં હું લંકા નગર પહોંચ્યો, એ સમયે સૂર્ય અસ્ત થઈ રહ્યો હતો.
પ્રવિષ્ટોઽહમવિજ્ઞાતો રક્ષોભિર્ભીમવિક્રમૈઃ। તત્ર પ્રવિશતશ્ચાપિ કલ્પાન્તઘનસપ્રભા
હું ભયંકર પરાક્રમી રાક્ષસો દ્વારા અજાણ્યો રહીને અંદર પ્રવેશ્યો; અને ત્યાં પ્રવેશતાં જ, કલ્પના અંતના ઘન વાદળ જેવી તેજસ્વી એક સ્ત્રી દેખાઈ.
અટ્ટહાસં વિમુઞ્ચન્તી નારી કાપ્યુત્થિતા પુરઃ। જિઘાંસન્તીં તતસ્તાં તુ જ્વલદગ્નિશિરોરુહામ્
એક સ્ત્રી ઉગ્ર અઠ્ઠાસ્ય સાથે મારા સામે ઉભી રહી, તેના વાળ અગ્નિ જેવો જ્વલંત હતો અને તે મને મારવાનો ઈરાદો રાખતી હતી.
સવ્યમુષ્ટિપ્રહારેણ પરાજિત્ય સુભૈરવામ્। પ્રદોષકાલે પ્રવિશં ભીતયાહં તયોદિતઃ
ડાબા હાથના મુઠ્ઠી પ્રહારમાં મેં એ ભયાનક સ્ત્રીને હરાવી, સાંજના સમયે અંદર પ્રવેશતાં, ડરી ગયેલી એ સ્ત્રીએ મને કહ્યું.