અતિપ્રમાણા બલિનો દીપ્તજિહ્વા મહાવિષાઃ। નિપીડિતશિરોગ્રીવા વ્યવેષ્ટન્ત મહાહયઃ
અતિ વિશાળ, શક્તિશાળી, જ્વલંત જીભ અને ઘાતક ઝેર ધરાવતા સાપો, માથું અને ગળું દબાઈ જતાં, ભયાનક રીતે લપસી ઉઠ્યા.
કિંનરોરગગન્ધર્વયક્ષવિદ્યાધરાસ્તથા। પીડિતં તં નગવરં ત્યક્ત્વા ગગનમાસ્થિતાઃ
કિંનર, નાગ, ગંધર્વ, યક્ષ અને વિદ્યાધર પણ એ પીડાયેલ મહાપર્વત છોડી, આકાશમાં ઊડી ગયા.
સ ચ ભૂમિધરઃ શ્રીમાન્ બલિના તેન પીડિતઃ। સવૃક્ષશિખરોદગ્રઃ પ્રવિવેશ રસાતલમ્
એ તેજસ્વી પર્વત, એની ઊંચી ઝાડની ટોચો સાથે, એની શક્તિથી દબાઈને, પાતાળમાં પ્રવેશી ગયો.
દશયોજનવિસ્તારસ્ત્રિંશદ્યોજનમુચ્છ્રિતઃ। ધરણ્યાં સમતાં યાતઃ સ બભૂવ ધરાધરઃ
દસ યોજન પહોળો અને ત્રીસ યોજન ઊંચો એ પર્વત, ધરતી સાથે સરખો થઈ ગયો.
સ લિલઙ્ઘયિષુર્ભીમં સલીલં લવણાર્ણવમ્। કલ્લોલાસ્ફાલવેલાન્તમુત્પપાત નભો હરિઃ
ભયાનક ખારા દરિયોને સહેલાઈથી લાંઘવા ઈચ્છી, વાનર આંચળે ઉડીને, ઉછળતી લહેરોની કિનારે પહોંચી ગયો.
thumb|સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે સાતાવનમો સર્ગ સાંભળો.
આપ્લુત્ય ચ મહાવેગઃ પક્ષવાનિવ પર્વતઃ। ભુજઙ્ગયક્ષગન્ધર્વપ્રબુદ્ધકમલોત્પલમ્
મહા વેગી, પાંખવાળો પર્વત જેવો, એ વાનરે ઉછળી, સાપ, યક્ષ, ગંધર્વ અને ખીલેલા કમળ-ઉત્પલ ઉપરથી પસાર થયો.
સ ચન્દ્રકુમુદં રમ્યં સાર્કકારણ્ડવં શુભમ્। તિષ્યશ્રવણકાદમ્બમભ્રશૈવલશાદ્વલમ્
એણે ચાંદને સુંદર કુમુદની જેમ, સૂર્યને તેજસ્વી કારા-પંખી જેવો, તારાઓને કાદમ્બના ફૂલ અને વાદળોને આકાશમાં લીલાં શેવાળ જેવા જોયા.
પુનર્વસુમહામીનં લોહિતાઙ્ગમહાગ્રહમ્। ઐરાવતમહાદ્વીપં સ્વાતીહંસવિલાસિતમ્
એણે પુનર્વસુ તારામંડળને મહા માછલી, મંગળને મોટો મગર, ઐરાવતને વિશાળ દ્વીપ અને સ્વાતી તારા હંસની રમતમાં જોયા.
વાતસંઘાતજાલોર્મિચન્દ્રાંશુશિશિરામ્બુમત્। હનૂમાનપરિશ્રાન્તઃ પુપ્લુવે ગગનાર્ણવમ્
પવનના ઝુંડ જેવી લહેરો અને ચાંદનીથી ઠંડા થયેલા પાણીવાળું આકાશનું સમુદ્ર, થાકેલો હનુમાન પાર કરી રહ્યો હતો.
ગ્રસમાન ઇવાકાશં તારાધિપમિવોલ્લિખન્। હરન્નિવ સનક્ષત્રં ગગનં સાર્કમણ્ડલમ્
એવું લાગતું કે એ આકાશને ગળી જાય છે, ચાંદને ખૂંચે છે, તારા અને સૂર્યવૃત્તને લઈને જઈ રહ્યો છે, એ રીતે એ ઉડી રહ્યો હતો.
અપારમપરિશ્રાન્તશ્ચામ્બુધિં સમગાહત। હનૂમાન્ મેઘજાલાનિ વિકર્ષન્નિવ ગચ્છતિ
થાકેલો હોવા છતાં, હનુમાન એ અનંત વાદળોના સમુદ્રમાં પ્રવેશી ગયો, જાણે વાદળોના જૂથોને ખેંચતો જાય છે.
પાણ્ડુરારુણવર્ણાનિ નીલમાઞ્જિષ્ઠકાનિ ચ। હરિતારુણવર્ણાનિ મહાભ્રાણિ ચકાશિરે
પાંઢરા, લાલ, વાદળી, ઘેરા લાલ અને લીલા-લાલ રંગના મહા વાદળો તેજથી ઝગમગતા દેખાતા.
પ્રવિશન્નભ્રજાલાનિ નિષ્ક્રમંશ્ચ પુનઃ પુનઃ। પ્રકાશશ્ચાપ્રકાશશ્ચ ચન્દ્રમા ઇવ દૃશ્યતે
વારંવાર વાદળોના જૂથોમાં પ્રવેશી અને બહાર નીકળી, એ ક્યારે તેજસ્વી તો ક્યારે ઢંકાયેલો, ચાંદની જેમ દેખાતો હતો.
વિવિધાભ્રઘનાપન્નગોચરો ધવલામ્બરઃ। દૃશ્યાદૃશ્યતનુર્વીરસ્તથા ચન્દ્રાયતેઽમ્બરે
વિવિધ ઘનઘોર વાદળોમાંથી પસાર થતો, સફેદ વસ્ત્રધારી, ક્યારે દેખાય અને ક્યારે છુપાય એવો તે વીર આકાશમાં ચાંદની જેમ ઝળહળતો હતો.
તાર્ક્ષ્્યાયમાણો ગગને સ બભૌ વાયુનન્દનઃ। દારયન્ મેઘવૃન્દાનિ નિષ્પતંશ્ચ પુનઃ પુનઃ
ગરૂડની જેમ આકાશમાં ઉડતો પવનપુત્ર હનુમાન વાદળોના જૂથને ચીરીને વારંવાર બહાર આવતો અને તેજથી ઝગમગતો હતો.
નદન્ નાદેન મહતા મેઘસ્વનમહાસ્વનઃ। પ્રવરાન્ રાક્ષસાન્ હત્વા નામ વિશ્રાવ્ય ચાત્મનઃ
મોટા વાદળના ગર્જનાની જેમ ભયાનક અવાજે ગર્જન કરતો, શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોને સંહાર્યા પછી પોતાનું નામ પોકારીને પ્રસિદ્ધ કર્યો.
આકુલાં નગરીં કૃત્વા વ્યથયિત્વા ચ રાવણમ્। અર્દયિત્વા મહાવીરાન્ વૈદેહીમભિવાદ્ય ચ
લંકાનગરમાં અફરા-તફરી મચાવી, રાવણને દુઃખ આપ્યું, મહાવીરોને હરાવ્યા અને વૈદેહીનું વંદન કર્યું.
આજગામ મહાતેજાઃ પુનર્મધ્યેન સાગરમ્। પર્વતેન્દ્રં સુનાભં ચ સમુપસ્પૃશ્ય વીર્યવાન્
મહાતેજસ્વી હનુમાન ફરીથી સમુદ્રના મધ્યમાંથી પસાર થયો અને પોતાના બળથી સુનાભ નામના મહાપર્વતને સ્પર્શ્યો.
જ્યામુક્ત ઇવ નારાચો મહાવેગોઽભ્યુપાગમત્। સ કિંચિદારાત્ સમ્પ્રાપ્તઃ સમાલોક્ય મહાગિરિમ્
ધનુષ્યમાંથી છૂટેલી તીક્ષ્ણ બાણની જેમ, મહા ઝડપથી આગળ વધ્યો અને થોડું નજીક આવીને મહાપર્વતને નિહાળ્યો.
મહેન્દ્રં મેઘસંકાશં નનાદ સ મહાકપિઃ। સ પૂરયામાસ કપિર્દિશો દશ સમન્તતઃ
મહાકપી હનુમાન મેઘ જેવા કાળા મહેન્દ્ર પર્વતને જોઈને ગર્જના કરી અને તેની ગર્જનાએ દસેય દિશાઓ ગુંજી ઉઠી.
નદન્ નાદેન મહતા મેઘસ્વનમહાસ્વનઃ। સ તં દેશમનુપ્રાપ્તઃ સુહૃદ્દર્શનલાલસઃ
મોટા વાદળના ગર્જનાની સમાન ગર્જના કરતો, તે ત્યાં પહોંચ્યો અને પોતાના મિત્રોને જોવા માટે આતુર હતો.
નનાદ સુમહાનાદં લાઙ્ગૂલં ચાપ્યકમ્પયત્। તસ્ય નાનદ્યમાનસ્ય સુપર્ણાચરિતે પથિ
હનુમાને ભયાનક ગર્જના કરી અને પોતાની પૂંછડી હલાવી; ગરૂડના માર્ગે ગર્જના કરતા તે આગળ વધ્યો.
ફલતીવાસ્ય ઘોષેણ ગગનં સાર્કમણ્ડલમ્। યે તુ તત્રોત્તરે કૂલે સમુદ્રસ્ય મહાબલાઃ
હનુમાનની ગર્જનાથી સૂર્યમંડળવાળું આકાશ પણ ધ્રુજી ઉઠ્યું; અને સમુદ્રના ઉત્તર કાંઠે રહેલા મહાબળીઓએ પણ સાંભળ્યું.
પૂર્વં સંવિષ્ઠિતાઃ શૂરા વાયુપુત્રદિદૃક્ષવઃ। મહતો વાયુનુન્નસ્ય તોયદસ્યેવ નિઃસ્વનમ્। શુશ્રુવુસ્તે તદા ઘોષમૂરુવેગં હનૂમતઃ
પહેલાંથી ત્યાં બેઠેલા, પવનપુત્રને જોવા ઇચ્છતા વીર વાનરોએ, પવનથી ચલાવાતા મોટા વાદળ જેવી ગર્જના, હનુમાનના ભયાનક અવાજને સાંભળ્યો.
તે દીનમનસઃ સર્વે શુશ્રુવુઃ કાનનૌકસઃ। વાનરેન્દ્રસ્ય નિર્ઘોષં પર્જન્યનિનદોપમમ્
દરેક દુઃખી હૃદયવાળા વનવાસી વાનરોએ વાનરરાજાની ગર્જના સાંભળી, જે વાદળના ગર્જનાની જેમ ગુંજી ઉઠી હતી.
નિશમ્ય નદતો નાદં વાનરાસ્તે સમન્તતઃ। બભૂવુરુત્સુકાઃ સર્વે સુહૃદ્દર્શનકાઙ્ક્ષિણઃ
આ અવાજ ચારે બાજુ ગુંજતો સાંભળી, બધા વાનરો ઉત્સુક બની ગયા અને પોતાના પ્રિય મિત્રને જોવા માટે આતુર થયા.
જામ્બવાન્ સ હરિશ્રેષ્ઠઃ પ્રીતિસંહૃષ્ટમાનસઃ। ઉપામન્ત્ર્ય હરીન્ સર્વાનિદં વચનમબ્રવીત્
જાંબવાન, શ્રેષ્ઠ વાનર, આનંદ અને હર્ષથી ભરેલા હૃદયથી, બધા વાનરોને બોલાવીને કહ્યું:
સર્વથા કૃતકાર્યોઽસૌ હનૂમાન્ નાત્ર સંશયઃ। ન હ્યસ્યાકૃતકાર્યસ્ય નાદ એવંવિધો ભવેત્
નિઃસંદેહ હનુમાને પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે; કારણ કે, કાર્ય અધૂરું હોય તો આવો અવાજ ક્યારેય ન થાય.
તસ્ય બાહૂરુવેગં ચ નિનાદં ચ મહાત્મનઃ। નિશમ્ય હરયો હૃષ્ટાઃ સમુત્પેતુર્યતસ્તતઃ
તે મહાન આત્માના બળ અને ગર્જના સાંભળી, વાનરો આનંદથી જ્યાં હતા ત્યાંથી ઉછળી પડ્યા.