વ્યાઘ્રાદિભિઃ સમાકીર્ણં સ્વાદુમૂલફલદ્રુમમ્। આરુરોહાનિલસુતઃ પર્વતં પ્લવગોત્તમઃ
પર્વત વાઘ અને બીજા પ્રાણીઓથી ભરેલો હતો, અને મીઠાં મૂળ અને ફળવાળા વૃક્ષોથી શોભતો હતો. પવનપુત્ર એ શ્રેષ્ઠ વાનરે એ પર્વત પર ચડ્યો.
રામદર્શનશીઘ્રેણ પ્રહર્ષેણાભિચોદિતઃ। તેન પાદતલક્રાન્તા રમ્યેષુ ગિરિસાનુષુ
રામના દર્શન માટે ઉત્કટ આનંદથી પ્રેરિત થઈ, તેણે પોતાના પગ સુંદર પર્વતની ઢાળ પર મૂક્યા.
સઘોષાઃ સમશીર્યન્ત શિલાશ્ચૂર્ણીકૃતાસ્તતઃ। સ તમારુહ્ય શૈલેન્દ્રં વ્યવર્ધત મહાકપિઃ
પર્વત પર પગ મૂકતાં જ મોટો અવાજ થયો અને પથ્થરો તૂટી ને ચૂર્ણ થઈ ગયા. એ પર્વત પર ચડીને મહાવાનર વધુ શક્તિશાળી બન્યો.
દક્ષિણાદુત્તરં પારં પ્રાર્થયઁલ્લવણામ્ભસઃ। અધિરુહ્ય તતો વીરઃ પર્વતં પવનાત્મજઃ
લવણથી ભરેલા સાગરના દક્ષિણ કાંઠેથી ઉત્તર કાંઠે પહોંચવાની ઈચ્છા રાખી, પવનપુત્ર એ વીર પર્વત પર ચડી ગયો.
દદર્શ સાગરં ભીમં ભીમોરગનિષેવિતમ્। સ મારુત ઇવાકાશં મારુતસ્યાત્મસમ્ભવઃ
એણે ભયાનક સાગર જોયો, જ્યાં ભયાનક સાપો વસતા હતા. પવનપુત્ર એ પવન જેવો જ આકાશ તરફ જોઈ રહ્યો હતો.
પ્રપેદે હરિશાર્દૂલો દક્ષિણાદુત્તરાં દિશમ્। સ તદા પીડિતસ્તેન કપિના પર્વતોત્તમઃ
પછી એ વાનરવીર દક્ષિણ તરફથી ઉત્તર તરફ ગયો; એ સમયે એ મહાન પર્વત વાનર દ્વારા દબાઈ ગયો.
રરાસ વિવિધૈર્ભૂતૈઃ પ્રાવિશદ્ વસુધાતલમ્। કમ્પમાનૈશ્ચ શિખરૈઃ પતદ્ભિરપિ ચ દ્રુમૈઃ
એ પહાડે અનેક પ્રકારના જીવજંતુઓ સાથે ગર્જના કરી, ધરતીમાં પ્રવેશી ગયો; એની ટોચો ધ્રૂજી ઉઠી અને ઝાડો પડી ગયા.
તસ્યોરુવેગોન્મથિતાઃ પાદપાઃ પુષ્પશાલિનઃ। નિપેતુર્ભૂતલે ભગ્નાઃ શક્રાયુધહતા ઇવ
એની પ્રચંડ શક્તિથી ફૂલોથી ભરેલા વૃક્ષો ઉખડીને, તૂટી પડ્યા, જાણે ઇન્દ્રના વજ્રથી ઘાયલ થયાં હોય એમ.
કન્દરોદરસંસ્થાનાં પીડિતાનાં મહૌજસામ્। સિંહાનાં નિનદો ભીમો નભો ભિન્દન્ હિ શુશ્રુવે
ગુફાઓમાં રહેતા અને દબાયા પછી પણ મહાશક્તિશાળી સિંહોની ભયાનક ગર્જના આકાશ ચીરીને સંભળાઈ.
ત્રસ્તવ્યાવિદ્ધવસના વ્યાકુલીકૃતભૂષણાઃ। વિદ્યાધર્યઃ સમુત્પેતુઃ સહસા ધરણીધરાત્
ભયથી કપાયેલા કપડાં અને વિખેરાયેલા આભૂષણો સાથે વિદ્યાધર સ્ત્રીઓ એ પર્વત પરથી અચાનક આકાશમાં ઉડી ગઈ.
અતિપ્રમાણા બલિનો દીપ્તજિહ્વા મહાવિષાઃ। નિપીડિતશિરોગ્રીવા વ્યવેષ્ટન્ત મહાહયઃ
અતિ વિશાળ, શક્તિશાળી, જ્વલંત જીભ અને ઘાતક ઝેર ધરાવતા સાપો, માથું અને ગળું દબાઈ જતાં, ભયાનક રીતે લપસી ઉઠ્યા.
કિંનરોરગગન્ધર્વયક્ષવિદ્યાધરાસ્તથા। પીડિતં તં નગવરં ત્યક્ત્વા ગગનમાસ્થિતાઃ
કિંનર, નાગ, ગંધર્વ, યક્ષ અને વિદ્યાધર પણ એ પીડાયેલ મહાપર્વત છોડી, આકાશમાં ઊડી ગયા.
સ ચ ભૂમિધરઃ શ્રીમાન્ બલિના તેન પીડિતઃ। સવૃક્ષશિખરોદગ્રઃ પ્રવિવેશ રસાતલમ્
એ તેજસ્વી પર્વત, એની ઊંચી ઝાડની ટોચો સાથે, એની શક્તિથી દબાઈને, પાતાળમાં પ્રવેશી ગયો.
દશયોજનવિસ્તારસ્ત્રિંશદ્યોજનમુચ્છ્રિતઃ। ધરણ્યાં સમતાં યાતઃ સ બભૂવ ધરાધરઃ
દસ યોજન પહોળો અને ત્રીસ યોજન ઊંચો એ પર્વત, ધરતી સાથે સરખો થઈ ગયો.
સ લિલઙ્ઘયિષુર્ભીમં સલીલં લવણાર્ણવમ્। કલ્લોલાસ્ફાલવેલાન્તમુત્પપાત નભો હરિઃ
ભયાનક ખારા દરિયોને સહેલાઈથી લાંઘવા ઈચ્છી, વાનર આંચળે ઉડીને, ઉછળતી લહેરોની કિનારે પહોંચી ગયો.
thumb|સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે સાતાવનમો સર્ગ સાંભળો.
આપ્લુત્ય ચ મહાવેગઃ પક્ષવાનિવ પર્વતઃ। ભુજઙ્ગયક્ષગન્ધર્વપ્રબુદ્ધકમલોત્પલમ્
મહા વેગી, પાંખવાળો પર્વત જેવો, એ વાનરે ઉછળી, સાપ, યક્ષ, ગંધર્વ અને ખીલેલા કમળ-ઉત્પલ ઉપરથી પસાર થયો.
સ ચન્દ્રકુમુદં રમ્યં સાર્કકારણ્ડવં શુભમ્। તિષ્યશ્રવણકાદમ્બમભ્રશૈવલશાદ્વલમ્
એણે ચાંદને સુંદર કુમુદની જેમ, સૂર્યને તેજસ્વી કારા-પંખી જેવો, તારાઓને કાદમ્બના ફૂલ અને વાદળોને આકાશમાં લીલાં શેવાળ જેવા જોયા.
પુનર્વસુમહામીનં લોહિતાઙ્ગમહાગ્રહમ્। ઐરાવતમહાદ્વીપં સ્વાતીહંસવિલાસિતમ્
એણે પુનર્વસુ તારામંડળને મહા માછલી, મંગળને મોટો મગર, ઐરાવતને વિશાળ દ્વીપ અને સ્વાતી તારા હંસની રમતમાં જોયા.
વાતસંઘાતજાલોર્મિચન્દ્રાંશુશિશિરામ્બુમત્। હનૂમાનપરિશ્રાન્તઃ પુપ્લુવે ગગનાર્ણવમ્
પવનના ઝુંડ જેવી લહેરો અને ચાંદનીથી ઠંડા થયેલા પાણીવાળું આકાશનું સમુદ્ર, થાકેલો હનુમાન પાર કરી રહ્યો હતો.
ગ્રસમાન ઇવાકાશં તારાધિપમિવોલ્લિખન્। હરન્નિવ સનક્ષત્રં ગગનં સાર્કમણ્ડલમ્
એવું લાગતું કે એ આકાશને ગળી જાય છે, ચાંદને ખૂંચે છે, તારા અને સૂર્યવૃત્તને લઈને જઈ રહ્યો છે, એ રીતે એ ઉડી રહ્યો હતો.
અપારમપરિશ્રાન્તશ્ચામ્બુધિં સમગાહત। હનૂમાન્ મેઘજાલાનિ વિકર્ષન્નિવ ગચ્છતિ
થાકેલો હોવા છતાં, હનુમાન એ અનંત વાદળોના સમુદ્રમાં પ્રવેશી ગયો, જાણે વાદળોના જૂથોને ખેંચતો જાય છે.
પાણ્ડુરારુણવર્ણાનિ નીલમાઞ્જિષ્ઠકાનિ ચ। હરિતારુણવર્ણાનિ મહાભ્રાણિ ચકાશિરે
પાંઢરા, લાલ, વાદળી, ઘેરા લાલ અને લીલા-લાલ રંગના મહા વાદળો તેજથી ઝગમગતા દેખાતા.
પ્રવિશન્નભ્રજાલાનિ નિષ્ક્રમંશ્ચ પુનઃ પુનઃ। પ્રકાશશ્ચાપ્રકાશશ્ચ ચન્દ્રમા ઇવ દૃશ્યતે
વારંવાર વાદળોના જૂથોમાં પ્રવેશી અને બહાર નીકળી, એ ક્યારે તેજસ્વી તો ક્યારે ઢંકાયેલો, ચાંદની જેમ દેખાતો હતો.
વિવિધાભ્રઘનાપન્નગોચરો ધવલામ્બરઃ। દૃશ્યાદૃશ્યતનુર્વીરસ્તથા ચન્દ્રાયતેઽમ્બરે
વિવિધ ઘનઘોર વાદળોમાંથી પસાર થતો, સફેદ વસ્ત્રધારી, ક્યારે દેખાય અને ક્યારે છુપાય એવો તે વીર આકાશમાં ચાંદની જેમ ઝળહળતો હતો.
તાર્ક્ષ્્યાયમાણો ગગને સ બભૌ વાયુનન્દનઃ। દારયન્ મેઘવૃન્દાનિ નિષ્પતંશ્ચ પુનઃ પુનઃ
ગરૂડની જેમ આકાશમાં ઉડતો પવનપુત્ર હનુમાન વાદળોના જૂથને ચીરીને વારંવાર બહાર આવતો અને તેજથી ઝગમગતો હતો.
નદન્ નાદેન મહતા મેઘસ્વનમહાસ્વનઃ। પ્રવરાન્ રાક્ષસાન્ હત્વા નામ વિશ્રાવ્ય ચાત્મનઃ
મોટા વાદળના ગર્જનાની જેમ ભયાનક અવાજે ગર્જન કરતો, શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોને સંહાર્યા પછી પોતાનું નામ પોકારીને પ્રસિદ્ધ કર્યો.
આકુલાં નગરીં કૃત્વા વ્યથયિત્વા ચ રાવણમ્। અર્દયિત્વા મહાવીરાન્ વૈદેહીમભિવાદ્ય ચ
લંકાનગરમાં અફરા-તફરી મચાવી, રાવણને દુઃખ આપ્યું, મહાવીરોને હરાવ્યા અને વૈદેહીનું વંદન કર્યું.
આજગામ મહાતેજાઃ પુનર્મધ્યેન સાગરમ્। પર્વતેન્દ્રં સુનાભં ચ સમુપસ્પૃશ્ય વીર્યવાન્
મહાતેજસ્વી હનુમાન ફરીથી સમુદ્રના મધ્યમાંથી પસાર થયો અને પોતાના બળથી સુનાભ નામના મહાપર્વતને સ્પર્શ્યો.
જ્યામુક્ત ઇવ નારાચો મહાવેગોઽભ્યુપાગમત્। સ કિંચિદારાત્ સમ્પ્રાપ્તઃ સમાલોક્ય મહાગિરિમ્
ધનુષ્યમાંથી છૂટેલી તીક્ષ્ણ બાણની જેમ, મહા ઝડપથી આગળ વધ્યો અને થોડું નજીક આવીને મહાપર્વતને નિહાળ્યો.