સોત્તરીયમિવામ્ભોદૈઃ શૃઙ્ગાન્તરવિલમ્બિભિઃ। બોધ્યમાનમિવ પ્રીત્યા દિવાકરકરૈઃ શુભૈઃ
એ પર્વતના શિખરો વચ્ચે વાદળો લટકતા હતા, જાણે ઉપરનું વસ્ત્ર પહેરાવ્યું હોય, અને સૂર્યની તેજસ્વી કિરણો સાથે આનંદથી જાગી રહ્યો હોય એમ લાગતું હતું.
ઉન્મિષન્તમિવોદ્ધૂતૈર્લોચનૈરિવ ધાતુભિઃ। તોયૌઘનિઃસ્વનૈર્મન્દ્રૈઃ પ્રાધીતમિવ પર્વતમ્
પર્વત પરના ધાતુઓ આંખો ખોલી રહ્યાં હોય તેમ ચમકી રહ્યાં હતાં, અને વહેતા પાણીના ઘોંઘાટથી જાણે પર્વત મંત્રોચ્ચાર કરી રહ્યો હોય એમ લાગતું હતું.
પ્રગીતમિવ વિસ્પષ્ટં નાનાપ્રસ્રવણસ્વનૈઃ। દેવદારુભિરુદ્ધૂતૈરૂર્ધ્વબાહુમિવ સ્થિતમ્
વિવિધ ઝરણાઓના સ્પષ્ટ અવાજોથી જાણે પર્વત પર ગીત ગવાઈ રહ્યું હોય, અને પવનથી ડોલતા દેવદારોના વૃક્ષો સાથે જાણે કોઈએ હાથ ઊંચા કર્યા હોય એમ પર્વત ઉભો હતો.
પ્રપાતજલનિર્ઘોષૈઃ પ્રાક્રુષ્ટમિવ સર્વતઃ। વેપમાનમિવ શ્યામૈઃ કમ્પમાનૈઃ શરદ્વનૈઃ
ઝરણાના ગર્જનાથી બધે જ જાણે પર્વતને બોલાવાઈ રહ્યો હોય, અને શરદ ઋતુના કાળાં જંગલ પવનમાં હલનચલન કરતાં હોવાથી જાણે પર્વત કાંપતો હોય એમ લાગતું હતું.
વેણુભિર્મારુતોદ્ધૂતૈઃ કૂજન્તમિવ કીચકૈઃ। નિઃશ્વસન્તમિવામર્ષાદ્ ઘોરૈરાશીવિષોત્તમૈઃ
પવનથી ડોલતા વાંસના ઝાડ સાથે જાણે પર્વત કૂજન કરી રહ્યો હોય, અને ભયાનક ઝેરી સાપોના ફુફાટથી જાણે ગુસ્સામાં ઊંડી શ્વાસ લઈ રહ્યો હોય એમ લાગતું હતું.
નીહારકૃતગમ્ભીરૈર્ધ્યાયન્તમિવ ગહ્વરૈઃ। મેઘપાદનિભૈઃ પાદૈઃ પ્રક્રાન્તમિવ સર્વતઃ
કુંહરોમાં ધુમ્મસથી ઊંડાઈ આવી હતી, જાણે પર્વત ધ્યાનમાં લીન હોય, અને પર્વતના પાયા વાદળના તળિયા જેવા હતા, જાણે એ બધે ફેલાઈ રહ્યો હોય.
જૃમ્ભમાણમિવાકાશે શિખરૈરભ્રમાલિભિઃ। કૂટૈશ્ચ બહુધા કીર્ણં શોભિતં બહુકન્દરૈઃ
પર્વતના શિખરો વાદળોથી ઘેરાયેલા હતા, જાણે આકાશમાં જંભાઈ લઈ રહ્યા હોય, અને અનેક કડાઓ તથા અનેક ગુફાઓથી પર્વત શોભી રહ્યો હતો.
સાલતાલૈશ્ચ કર્ણૈશ્ચ વંશૈશ્ચ બહુભિર્વૃતમ્। લતાવિતાનૈર્વિતતૈઃ પુષ્પવદ્ભિરલંકૃતમ્
સાલ, તાળ, કરણ અને અનેક વાંસના ઝાડોથી પર્વત ઢંકાયો હતો, અને લતાના છાંયડા ફૂલો વડે સુંદર રીતે શોભી રહ્યા હતા.
નાનામૃગગણૈઃ કીર્ણં ધાતુનિષ્યન્દભૂષિતમ્। બહુપ્રસ્રવણોપેતં શિલાસંચયસંકટમ્
પર્વત વિવિધ જંગલી પ્રાણીઓથી ભરેલો હતો, ધાતુઓના ઝરણા તેને શોભા આપતા હતા, અનેક ઝરણા અને પથ્થરનાં ઢગલાંથી પર્વત ભરી ગયો હતો.
મહર્ષિયક્ષગન્ધર્વકિંનરોરગસેવિતમ્। લતાપાદપસમ્બાધં સિંહાધિષ્ઠિતકન્દરમ્
મહર્ષિ, યક્ષ, ગંધર્વ, કિન્નર અને સાપો એ પર્વત પર આવતાં-જતાં હતા, લતા અને વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો અને સિંહો વસતા ગુફાઓથી પર્વત ભરેલો હતો.
વ્યાઘ્રાદિભિઃ સમાકીર્ણં સ્વાદુમૂલફલદ્રુમમ્। આરુરોહાનિલસુતઃ પર્વતં પ્લવગોત્તમઃ
પર્વત વાઘ અને બીજા પ્રાણીઓથી ભરેલો હતો, અને મીઠાં મૂળ અને ફળવાળા વૃક્ષોથી શોભતો હતો. પવનપુત્ર એ શ્રેષ્ઠ વાનરે એ પર્વત પર ચડ્યો.
રામદર્શનશીઘ્રેણ પ્રહર્ષેણાભિચોદિતઃ। તેન પાદતલક્રાન્તા રમ્યેષુ ગિરિસાનુષુ
રામના દર્શન માટે ઉત્કટ આનંદથી પ્રેરિત થઈ, તેણે પોતાના પગ સુંદર પર્વતની ઢાળ પર મૂક્યા.
સઘોષાઃ સમશીર્યન્ત શિલાશ્ચૂર્ણીકૃતાસ્તતઃ। સ તમારુહ્ય શૈલેન્દ્રં વ્યવર્ધત મહાકપિઃ
પર્વત પર પગ મૂકતાં જ મોટો અવાજ થયો અને પથ્થરો તૂટી ને ચૂર્ણ થઈ ગયા. એ પર્વત પર ચડીને મહાવાનર વધુ શક્તિશાળી બન્યો.
દક્ષિણાદુત્તરં પારં પ્રાર્થયઁલ્લવણામ્ભસઃ। અધિરુહ્ય તતો વીરઃ પર્વતં પવનાત્મજઃ
લવણથી ભરેલા સાગરના દક્ષિણ કાંઠેથી ઉત્તર કાંઠે પહોંચવાની ઈચ્છા રાખી, પવનપુત્ર એ વીર પર્વત પર ચડી ગયો.
દદર્શ સાગરં ભીમં ભીમોરગનિષેવિતમ્। સ મારુત ઇવાકાશં મારુતસ્યાત્મસમ્ભવઃ
એણે ભયાનક સાગર જોયો, જ્યાં ભયાનક સાપો વસતા હતા. પવનપુત્ર એ પવન જેવો જ આકાશ તરફ જોઈ રહ્યો હતો.
પ્રપેદે હરિશાર્દૂલો દક્ષિણાદુત્તરાં દિશમ્। સ તદા પીડિતસ્તેન કપિના પર્વતોત્તમઃ
પછી એ વાનરવીર દક્ષિણ તરફથી ઉત્તર તરફ ગયો; એ સમયે એ મહાન પર્વત વાનર દ્વારા દબાઈ ગયો.
રરાસ વિવિધૈર્ભૂતૈઃ પ્રાવિશદ્ વસુધાતલમ્। કમ્પમાનૈશ્ચ શિખરૈઃ પતદ્ભિરપિ ચ દ્રુમૈઃ
એ પહાડે અનેક પ્રકારના જીવજંતુઓ સાથે ગર્જના કરી, ધરતીમાં પ્રવેશી ગયો; એની ટોચો ધ્રૂજી ઉઠી અને ઝાડો પડી ગયા.
તસ્યોરુવેગોન્મથિતાઃ પાદપાઃ પુષ્પશાલિનઃ। નિપેતુર્ભૂતલે ભગ્નાઃ શક્રાયુધહતા ઇવ
એની પ્રચંડ શક્તિથી ફૂલોથી ભરેલા વૃક્ષો ઉખડીને, તૂટી પડ્યા, જાણે ઇન્દ્રના વજ્રથી ઘાયલ થયાં હોય એમ.
કન્દરોદરસંસ્થાનાં પીડિતાનાં મહૌજસામ્। સિંહાનાં નિનદો ભીમો નભો ભિન્દન્ હિ શુશ્રુવે
ગુફાઓમાં રહેતા અને દબાયા પછી પણ મહાશક્તિશાળી સિંહોની ભયાનક ગર્જના આકાશ ચીરીને સંભળાઈ.
ત્રસ્તવ્યાવિદ્ધવસના વ્યાકુલીકૃતભૂષણાઃ। વિદ્યાધર્યઃ સમુત્પેતુઃ સહસા ધરણીધરાત્
ભયથી કપાયેલા કપડાં અને વિખેરાયેલા આભૂષણો સાથે વિદ્યાધર સ્ત્રીઓ એ પર્વત પરથી અચાનક આકાશમાં ઉડી ગઈ.
અતિપ્રમાણા બલિનો દીપ્તજિહ્વા મહાવિષાઃ। નિપીડિતશિરોગ્રીવા વ્યવેષ્ટન્ત મહાહયઃ
અતિ વિશાળ, શક્તિશાળી, જ્વલંત જીભ અને ઘાતક ઝેર ધરાવતા સાપો, માથું અને ગળું દબાઈ જતાં, ભયાનક રીતે લપસી ઉઠ્યા.
કિંનરોરગગન્ધર્વયક્ષવિદ્યાધરાસ્તથા। પીડિતં તં નગવરં ત્યક્ત્વા ગગનમાસ્થિતાઃ
કિંનર, નાગ, ગંધર્વ, યક્ષ અને વિદ્યાધર પણ એ પીડાયેલ મહાપર્વત છોડી, આકાશમાં ઊડી ગયા.
સ ચ ભૂમિધરઃ શ્રીમાન્ બલિના તેન પીડિતઃ। સવૃક્ષશિખરોદગ્રઃ પ્રવિવેશ રસાતલમ્
એ તેજસ્વી પર્વત, એની ઊંચી ઝાડની ટોચો સાથે, એની શક્તિથી દબાઈને, પાતાળમાં પ્રવેશી ગયો.
દશયોજનવિસ્તારસ્ત્રિંશદ્યોજનમુચ્છ્રિતઃ। ધરણ્યાં સમતાં યાતઃ સ બભૂવ ધરાધરઃ
દસ યોજન પહોળો અને ત્રીસ યોજન ઊંચો એ પર્વત, ધરતી સાથે સરખો થઈ ગયો.
સ લિલઙ્ઘયિષુર્ભીમં સલીલં લવણાર્ણવમ્। કલ્લોલાસ્ફાલવેલાન્તમુત્પપાત નભો હરિઃ
ભયાનક ખારા દરિયોને સહેલાઈથી લાંઘવા ઈચ્છી, વાનર આંચળે ઉડીને, ઉછળતી લહેરોની કિનારે પહોંચી ગયો.
thumb|સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે સાતાવનમો સર્ગ સાંભળો.
આપ્લુત્ય ચ મહાવેગઃ પક્ષવાનિવ પર્વતઃ। ભુજઙ્ગયક્ષગન્ધર્વપ્રબુદ્ધકમલોત્પલમ્
મહા વેગી, પાંખવાળો પર્વત જેવો, એ વાનરે ઉછળી, સાપ, યક્ષ, ગંધર્વ અને ખીલેલા કમળ-ઉત્પલ ઉપરથી પસાર થયો.
સ ચન્દ્રકુમુદં રમ્યં સાર્કકારણ્ડવં શુભમ્। તિષ્યશ્રવણકાદમ્બમભ્રશૈવલશાદ્વલમ્
એણે ચાંદને સુંદર કુમુદની જેમ, સૂર્યને તેજસ્વી કારા-પંખી જેવો, તારાઓને કાદમ્બના ફૂલ અને વાદળોને આકાશમાં લીલાં શેવાળ જેવા જોયા.
પુનર્વસુમહામીનં લોહિતાઙ્ગમહાગ્રહમ્। ઐરાવતમહાદ્વીપં સ્વાતીહંસવિલાસિતમ્
એણે પુનર્વસુ તારામંડળને મહા માછલી, મંગળને મોટો મગર, ઐરાવતને વિશાળ દ્વીપ અને સ્વાતી તારા હંસની રમતમાં જોયા.
વાતસંઘાતજાલોર્મિચન્દ્રાંશુશિશિરામ્બુમત્। હનૂમાનપરિશ્રાન્તઃ પુપ્લુવે ગગનાર્ણવમ્
પવનના ઝુંડ જેવી લહેરો અને ચાંદનીથી ઠંડા થયેલા પાણીવાળું આકાશનું સમુદ્ર, થાકેલો હનુમાન પાર કરી રહ્યો હતો.