અયં ચ વીર સંદેહસ્તિષ્ઠતીવ મમાગ્રતઃ। સુમહત્સુ સહાયેષુ હર્યૃક્ષેષુ મહાબલઃ
હે વીર, મારા મનમાં એક શંકા ઊભી થઈ છે: વાનર અને રીંછ જેવા શક્તિશાળી સાથીઓ હોવા છતાં, આ બધાં મહાસાગર કેવી રીતે પાર કરશે?
કથં નુ ખલુ દુષ્પારં સંતરિષ્યતિ સાગરમ્। તાનિ હર્યૃક્ષસૈન્યાનિ તૌ વા નરવરાત્મજૌ
આ વાનર અને રીંછોની સેના, અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બંને ભાઈઓ, આ દુર્લંઘ્ય સાગર કેવી રીતે પાર કરશે?
ત્રયાણામેવ ભૂતાનાં સાગરસ્યાપિ લઙ્ઘને। શક્તિઃ સ્યાદ્ વૈનતેયસ્ય તવ વા મારુતસ્ય વા
ત્રણ જ જીવોમાં આવો સાગર લાંઘવાની શક્તિ હોઈ શકે: ગરુડ, તું, અથવા પવનદેવ.
તદત્ર કાર્યનિર્બન્ધે સમુત્પન્ને દુરાસદે। કિં પશ્યસિ સમાધાનં ત્વં હિ કાર્યવિશારદઃ
હવે જ્યારે કાર્યમાં આવું મોટું અવરોધ આવ્યું છે, ત્યારે તું શું ઉપાય દેખે છે? કેમ કે તું તો કાર્યસાધનમાં કુશળ છે.
કામમસ્ય ત્વમેવૈકઃ કાર્યસ્ય પરિસાધને। પર્યાપ્તઃ પરવીરઘ્ન યશસ્યસ્તે ફલોદયઃ
નિષ્ઠિતપણે, હે શત્રુવીરોના સંહારક, આ કાર્ય પૂરું કરવા માટે તું એકલો જ પૂરતો છે; તારી ખ્યાતિ તો સફળતાથી જ વધે છે.
બલૈસ્તુ સંકુલાં કૃત્વા લઙ્કાં પરબલાર્દનઃ। માં નયેદ્ યદિ કાકુત્સ્થસ્તત્ તસ્ય સદૃશં ભવેત્
જો રામ દુશ્મન સેનાને હરાવીને લંકા શહેરને પોતાની સેનાથી ઘેરી દે અને મને લઇ જાય, તો એ જ એને યોગ્ય છે.
તદ્ યથા તસ્ય વિક્રાન્તમનુરૂપં મહાત્મનઃ। ભવત્યાહવશૂરસ્ય તથા ત્વમુપપાદય
તેથી, જેમ મહાન આત્માવાળા અને યુદ્ધમાં પરાક્રમી એવા એ વીરને યોગ્ય હોય, તેમ તું પણ બધું એ પ્રમાણે જ ગોઠવી દે.
તદર્થોપહિતં વાક્યં પ્રશ્રિતં હેતુસંહિતમ્। નિશમ્ય હનુમાન્ વીરો વાક્યમુત્તરમબ્રવીત્
આ રીતે, હેતુપૂર્ણ અને સન્માનપૂર્વક કહેવામાં આવેલાં શબ્દો સાંભળી, હનુમાન વીરએ ઉત્તર આપ્યો.
દેવિ હર્યૃક્ષસૈન્યાનામીશ્વરઃ પ્લવતાં વરઃ। સુગ્રીવઃ સત્ત્વસમ્પન્નસ્તવાર્થે કૃતનિશ્ચયઃ
હે દેવી, વાનર અને રીંછોની સેનાના સ્વામી, ઉછળનારામાં શ્રેષ્ઠ, ગુણવાન સુગ્રીવ તારો કાર્ય કરવા માટે દૃઢ નિશ્ચય ધરાવે છે.
સ વાનરસહસ્રાણાં કોટીભિરભિસંવૃતઃ। ક્ષિપ્રમેષ્યતિ વૈદેહિ સુગ્રીવઃ પ્લવગાધિપઃ
એ વાનરરાજ સુગ્રીવ હજારો-લાખો વાનરો સાથે જલ્દી અહીં આવી પહોંચશે, હે વૈદેહી.
તૌ ચ વીરૌ નરવરૌ સહિતૌ રામલક્ષ્મણૌ। આગમ્ય નગરીં લઙ્કાં સાયકૈર્વિધમિષ્યતઃ
અને એ બંને વીર, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રામ અને લક્ષ્મણ, સાથે મળીને લંકા શહેરમાં આવી પોતાના બાણોથી તેને ઘાયલ કરશે.
સગણં રાક્ષસં હત્વા નચિરાદ્ રઘુનન્દનઃ। ત્વામાદાય વરારોહે સ્વાં પુરીં પ્રતિ યાસ્યતિ
રઘુવંશના આનંદ, રાક્ષસ અને તેની સાથેના બધાને મારીને, હે સુંદર કટિવાળી, તને લઈને જલ્દી જ પોતાના શહેરમાં પાછા જશે.
સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે ભવ ત્વં કાલકાઙ્ક્ષિણી। ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ રામેણ નિહતં રાવણં રણે
હિંમત રાખ, તારો કલ્યાણ થાય; મૃત્યુની ઈચ્છા ન કર. તું જલ્દી જ રામના હાથેથી યુદ્ધમાં રાવણને મરેલો જોઈશ.
નિહતે રાક્ષસેન્દ્રે ચ સપુત્રામાત્યબાન્ધવે। ત્વં સમેષ્યસિ રામેણ શશાઙ્કેનેવ રોહિણી
જ્યારે રાક્ષસોના રાજા પોતાના પુત્રો, મંત્રીઓ અને સગાં સાથે મરશે, ત્યારે તું રામ સાથે ફરીથી મળીશ, જેમ રોહિણી ચાંદ્રમાને મળે છે.
ક્ષિપ્રમેષ્યતિ કાકુત્સ્થો હર્યૃક્ષપ્રવરૈર્યુતઃ। યસ્તે યુધિ વિજિત્યારીઞ્છોકં વ્યપનયિષ્યતિ
હલાવ, કાકુત્સ્થ વાનર અને રીંછોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સાથીઓ સાથે જલ્દી આવી પહોંચશે; જે યુદ્ધમાં તારા દુશ્મનોને હરાવીને તારો શોક દૂર કરશે.
એવમાશ્વાસ્ય વૈદેહીં હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। ગમનાય મતિં કૃત્વા વૈદેહીમભ્યવાદયત્
આ રીતે વૈદેહીને આશ્વાસન આપી, પવનપુત્ર હનુમાનએ પાછા જવાની મનમાં તૈયારી કરી અને વૈદેહીને વિદાય લીધી.
રાક્ષસાન્ પ્રવરાન્ હત્વા નામ વિશ્રાવ્ય ચાત્મનઃ। સમાશ્વાસ્ય ચ વૈદેહીં દર્શયિત્વા પરં બલમ્
શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોને મારી, પોતાનું નામ જાહેર કરી, વૈદેહીને આશ્વાસન આપી અને પોતાનું મહાન બળ બતાવીને,
નગરીમાકુલાં કૃત્વા વઞ્ચયિત્વા ચ રાવણમ્। દર્શયિત્વા બલં ઘોરં વૈદેહીમભિવાદ્ય ચ
શહેરમાં અફરા-તફરી મચાવી, રાવણને ચકમો આપી, પોતાનું ભયાનક બળ બતાવી અને વૈદેહીને વંદન કરી,
પ્રતિગન્તું મનશ્ચક્રે પુનર્મધ્યેન સાગરમ્। તતઃ સ કપિશાર્દૂલઃ સ્વામિસંદર્શનોત્સુકઃ
પછી તેણે મનમાં નક્કી કર્યું કે ફરીથી સાગર વચ્ચેથી પાછો જવું છે. પછી એ વાનરવીર, પોતાના સ્વામીના દર્શન માટે આતુર બનીને,
આરુરોહ ગિરિશ્રેષ્ઠમરિષ્ટમરિમર્દનઃ। તુઙ્ગપદ્મકજુષ્ટાભિર્નીલાભિર્વનરાજિભિઃ
શત્રુઓને હરાવનાર એ વીર અરીષ્ટ નામના શ્રેષ્ઠ પર્વત પર ચડી ગયો, જ્યાં ઊંચા, નિલા વૃક્ષોના જંગલમાં કમળના ફૂલો ખીલી રહ્યા હતા.
સોત્તરીયમિવામ્ભોદૈઃ શૃઙ્ગાન્તરવિલમ્બિભિઃ। બોધ્યમાનમિવ પ્રીત્યા દિવાકરકરૈઃ શુભૈઃ
એ પર્વતના શિખરો વચ્ચે વાદળો લટકતા હતા, જાણે ઉપરનું વસ્ત્ર પહેરાવ્યું હોય, અને સૂર્યની તેજસ્વી કિરણો સાથે આનંદથી જાગી રહ્યો હોય એમ લાગતું હતું.
ઉન્મિષન્તમિવોદ્ધૂતૈર્લોચનૈરિવ ધાતુભિઃ। તોયૌઘનિઃસ્વનૈર્મન્દ્રૈઃ પ્રાધીતમિવ પર્વતમ્
પર્વત પરના ધાતુઓ આંખો ખોલી રહ્યાં હોય તેમ ચમકી રહ્યાં હતાં, અને વહેતા પાણીના ઘોંઘાટથી જાણે પર્વત મંત્રોચ્ચાર કરી રહ્યો હોય એમ લાગતું હતું.
પ્રગીતમિવ વિસ્પષ્ટં નાનાપ્રસ્રવણસ્વનૈઃ। દેવદારુભિરુદ્ધૂતૈરૂર્ધ્વબાહુમિવ સ્થિતમ્
વિવિધ ઝરણાઓના સ્પષ્ટ અવાજોથી જાણે પર્વત પર ગીત ગવાઈ રહ્યું હોય, અને પવનથી ડોલતા દેવદારોના વૃક્ષો સાથે જાણે કોઈએ હાથ ઊંચા કર્યા હોય એમ પર્વત ઉભો હતો.
પ્રપાતજલનિર્ઘોષૈઃ પ્રાક્રુષ્ટમિવ સર્વતઃ। વેપમાનમિવ શ્યામૈઃ કમ્પમાનૈઃ શરદ્વનૈઃ
ઝરણાના ગર્જનાથી બધે જ જાણે પર્વતને બોલાવાઈ રહ્યો હોય, અને શરદ ઋતુના કાળાં જંગલ પવનમાં હલનચલન કરતાં હોવાથી જાણે પર્વત કાંપતો હોય એમ લાગતું હતું.
વેણુભિર્મારુતોદ્ધૂતૈઃ કૂજન્તમિવ કીચકૈઃ। નિઃશ્વસન્તમિવામર્ષાદ્ ઘોરૈરાશીવિષોત્તમૈઃ
પવનથી ડોલતા વાંસના ઝાડ સાથે જાણે પર્વત કૂજન કરી રહ્યો હોય, અને ભયાનક ઝેરી સાપોના ફુફાટથી જાણે ગુસ્સામાં ઊંડી શ્વાસ લઈ રહ્યો હોય એમ લાગતું હતું.
નીહારકૃતગમ્ભીરૈર્ધ્યાયન્તમિવ ગહ્વરૈઃ। મેઘપાદનિભૈઃ પાદૈઃ પ્રક્રાન્તમિવ સર્વતઃ
કુંહરોમાં ધુમ્મસથી ઊંડાઈ આવી હતી, જાણે પર્વત ધ્યાનમાં લીન હોય, અને પર્વતના પાયા વાદળના તળિયા જેવા હતા, જાણે એ બધે ફેલાઈ રહ્યો હોય.
જૃમ્ભમાણમિવાકાશે શિખરૈરભ્રમાલિભિઃ। કૂટૈશ્ચ બહુધા કીર્ણં શોભિતં બહુકન્દરૈઃ
પર્વતના શિખરો વાદળોથી ઘેરાયેલા હતા, જાણે આકાશમાં જંભાઈ લઈ રહ્યા હોય, અને અનેક કડાઓ તથા અનેક ગુફાઓથી પર્વત શોભી રહ્યો હતો.
સાલતાલૈશ્ચ કર્ણૈશ્ચ વંશૈશ્ચ બહુભિર્વૃતમ્। લતાવિતાનૈર્વિતતૈઃ પુષ્પવદ્ભિરલંકૃતમ્
સાલ, તાળ, કરણ અને અનેક વાંસના ઝાડોથી પર્વત ઢંકાયો હતો, અને લતાના છાંયડા ફૂલો વડે સુંદર રીતે શોભી રહ્યા હતા.
નાનામૃગગણૈઃ કીર્ણં ધાતુનિષ્યન્દભૂષિતમ્। બહુપ્રસ્રવણોપેતં શિલાસંચયસંકટમ્
પર્વત વિવિધ જંગલી પ્રાણીઓથી ભરેલો હતો, ધાતુઓના ઝરણા તેને શોભા આપતા હતા, અનેક ઝરણા અને પથ્થરનાં ઢગલાંથી પર્વત ભરી ગયો હતો.
મહર્ષિયક્ષગન્ધર્વકિંનરોરગસેવિતમ્। લતાપાદપસમ્બાધં સિંહાધિષ્ઠિતકન્દરમ્
મહર્ષિ, યક્ષ, ગંધર્વ, કિન્નર અને સાપો એ પર્વત પર આવતાં-જતાં હતા, લતા અને વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો અને સિંહો વસતા ગુફાઓથી પર્વત ભરેલો હતો.