સ પક્ષિરાજોપમતુલ્યવેગૈ- ર્વ્યાઘ્રૈશ્ચતુર્ભિઃ સ તુ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રૈઃ। રથં સમાયુક્તમસહ્યવેગઃ સમારુરોહેન્દ્રજિદિન્દ્રકલ્પઃ
ઇન્દ્ર જેવો ઇન્દ્રજિત, ચાર વાઘો જેની દંતો તીખા અને ભયાનક હતાં, એવા પંખીરાજ જેવી ઝડપ ધરાવતા વાઘોથી જોડાયેલા રથ પર ચઢ્યો.
સ રથી ધન્વિનાં શ્રેષ્ઠઃ શસ્ત્રજ્ઞોઽસ્ત્રવિદાં વરઃ। રથેનાભિયયૌ ક્ષિપ્રં હનૂમાન્ યત્ર સોઽભવત્
શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર અને શસ્ત્રોનો જાણકાર એ રથસ્વાર, ઝડપથી પોતાના રથમાં હનુમાન જ્યાં હતો ત્યાં પહોંચી ગયો.
સ તસ્ય રથનિર્ઘોષં જ્યાસ્વનં કાર્મુકસ્ય ચ। નિશમ્ય હરિવીરોઽસૌ સમ્પ્રહૃષ્ટતરોઽભવત્
એ રથનો ગર્જન અને ધનુષ્યની તાંતનો અવાજ સાંભળીને, વાનરવીર હનુમાન વધુ આનંદિત થયો.
ઇન્દ્રજિચ્ચાપમાદાય શિતશલ્યાંશ્ચ સાયકાન્। હનૂમન્તમભિપ્રેત્ય જગામ રણપણ્ડિતઃ
યુદ્ધવિદ્યા જાણનારો ઇન્દ્રજિત, પોતાનું ધનુષ્ય અને તીખા બાણ લઈને, હનુમાનની સામે આવ્યો.
તસ્મિંસ્તતઃ સંયતિ જાતહર્ષે રણાય નિર્ગચ્છતિ બાણપાણૌ। દિશશ્ચ સર્વાઃ કલુષા બભૂવુ- ર્મૃગાશ્ચ રૌદ્રા બહુધા વિનેદુઃ
પછી, જ્યારે બાણ હાથમાં લઈને યુદ્ધ માટે ઉત્સાહિત થઈ એ બહાર નીકળ્યો, ત્યારે બધું દિશાઓ અશુભ બની ગઈ અને અનેક ભયાનક પ્રાણીઓ વિવિધ રીતે ગર્જના કરવા લાગ્યાં.
સમાગતાસ્તત્ર તુ નાગયક્ષા મહર્ષયશ્ચક્રચરાશ્ચ સિદ્ધાઃ। નભઃ સમાવૃત્ય ચ પક્ષિસઙ્ઘા વિનેદુરુચ્ચૈઃ પરમપ્રહૃષ્ટાઃ
ત્યાં નાગો, યક્ષો, મહર્ષિઓ અને આકાશમાં વિહાર કરતા સિદ્ધો, તેમજ અનેક પક્ષીઓ ભેગા થયા, અને બધા ખૂબ આનંદથી ઉંચા અવાજે બોલવા લાગ્યા.
આયાન્તં સ રથં દૃષ્ટ્વા તૂર્ણમિન્દ્રધ્વજં કપિઃ। નનાદ ચ મહાનાદં વ્યવર્ધત ચ વેગવાન્
ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવી ઝડપથી આવતો એ રથ જોઈને, વાનરે મોટો નાદ કર્યો અને પોતાનો જોર વધારી દીધો.
ઇન્દ્રજિત્ સ રથં દિવ્યમાશ્રિતશ્ચિત્રકાર્મુકઃ। ધનુર્વિસ્ફારયામાસ તડિદૂર્જિતનિઃસ્વનમ્
દિવ્ય રથ પર બેઠેલા ઇન્દ્રજિતે, સુંદર ધનુષ્ય ખેંચ્યું, જેનું ધ્વનિ વીજળીની ગર્જના જેવી હતી.
તતઃ સમેતાવતિતીક્ષ્ણવેગૌ મહાબલૌ તૌ રણનિર્વિશઙ્કૌ। કપિશ્ચ રક્ષોઽધિપતેસ્તનૂજઃ સુરાસુરેન્દ્રાવિવ બદ્ધવૈરૌ
પછી એ બંને, ભયાનક ઝડપ અને મહાન બળ ધરાવતા, યુદ્ધમાં નિર્ભય, વાનર અને રાક્ષસાધિપતિનો પુત્ર, ઇન્દ્ર અને અસુરાધિપતિ જેવો શત્રુભાવ રાખીને સામસામે ઊભા રહ્યા.
સ તસ્ય વીરસ્ય મહારથસ્ય ધનુષ્મતઃ સંયતિ સમ્મતસ્ય। શરપ્રવેગં વ્યહનત્ પ્રવૃદ્ધ- શ્ચચાર માર્ગે પિતુરપ્રમેયઃ
પવનપુત્ર એ મહાવીર હનુમાને, યુદ્ધમાં પ્રસિદ્ધ એવા રથસ્વાર ધનુર્ધરના બાણોના પ્રવાહને રોકી દીધો અને પોતાના માર્ગે આગળ વધ્યો.
તતઃ શરાનાયતતીક્ષ્ણશલ્યાન્ સુપત્રિણઃ કાઞ્ચનચિત્રપુઙ્ખાન્। મુમોચ વીરઃ પરવીરહન્તા સુસંતતાન્ વજ્રસમાનવેગાન્
પછી શત્રુવિનાશક એ વીરે, સુનિયોજિત, સુપાંખ ધરાવતા, સોનાથી શોભતા અને વીજળી જેવી ઝડપ ધરાવતા તીખા બાણ છોડ્યા.
તતઃ સ તત્સ્યન્દનનિઃસ્વનં ચ મૃદઙ્ગભેરીપટહસ્વનં ચ। વિકૃષ્યમાણસ્ય ચ કાર્મુકસ્ય નિશમ્ય ઘોષં પુનરુત્પપાત
પછી, એ રથનો અવાજ, મૃદંગ, ભેરી અને પઠાહના ધ્વનિ, અને ખેંચાતા ધનુષ્યની તાંતનો ગર્જન સાંભળી, હનુમાન ફરી એકવાર ઉડી ગયો.
શરાણામન્તરેષ્વાશુ વ્યાવર્તત મહાકપિઃ। હરિસ્તસ્યાભિલક્ષ્યસ્ય મોક્ષયઁલ્લક્ષ્યસંગ્રહમ્
મહાન વાનર તીક્ષ્ણ બાણોની વચ્ચે ઝડપથી ફરતો રહ્યો, ધનુર્ધારીનું નિશાન ભંગ કરી તેની તીક્ષ્ણતા બગાડી.
શરાણામગ્રતસ્તસ્ય પુનઃ સમભિવર્તત। પ્રસાર્ય હસ્તૌ હનુમાનુત્પપાતાનિલાત્મજઃ
પછી પવનપુત્ર હનુમાને પોતાના હાથ ફેલાવી, ફરીથી બાણોની આગળ ઊંચકી કૂદકો માર્યો.
તાવુભૌ વેગસમ્પન્નૌ રણકર્મવિશારદૌ। સર્વભૂતમનોગ્રાહિ ચક્રતુર્યુદ્ધમુત્તમમ્
બન્ને જ ઝડપમાં અને યુદ્ધકૌશલ્યમાં પારંગત હતા; એમણે એવું અદભુત યુદ્ધ કર્યું કે બધાના મન મોહી લીધા.
હનૂમતો વેદ ન રાક્ષસોઽન્તરં ન મારુતિસ્તસ્ય મહાત્મનોઽન્તરમ્। પરસ્પરં નિર્વિષહૌ બભૂવતુઃ સમેત્ય તૌ દેવસમાનવિક્રમૌ
રાક્ષસ હનુમાનમાં કોઈ ખામી શોધી શક્યો નહીં, અને પવનદેવ પણ એ મહાન આત્મામાં ત્રુટિ જોઈ શક્યા નહીં; દેવસમાન બન્ને યુદ્ધવીર સામસામે થયા અને એકબીજાને હરાવી શક્યા નહીં.
તતસ્તુ લક્ષ્યે સ વિહન્યમાને શરેષ્વમોઘેષુ ચ સમ્પતત્સુ। જગામ ચિન્તાં મહતીં મહાત્મા સમાધિસંયોગસમાહિતાત્મા
પછી જ્યારે નિશાન પર વારંવાર અચૂક બાણો પડતા રહ્યા, ત્યારે એ મહાન આત્માએ મન એકાગ્ર કરી ઊંડા વિચારોમાં તલ્લીન થયો.
તતો મતિં રાક્ષસરાજસૂનુ- શ્ચકાર તસ્મિન્ હરિવીરમુખ્યે। અવધ્યતાં તસ્ય કપેઃ સમીક્ષ્ય કથં નિગચ્છેદિતિ નિગ્રહાર્થમ્
પછી રાક્ષસરાજના પુત્રએ, વાનરવીર હનુમાનની અવિનાશિતા જોઈ, વિચાર કર્યો કે હવે એને કેવી રીતે વશ કરી શકાય.
તતઃ પૈતામહં વીરઃ સોઽસ્ત્રમસ્ત્રવિદાં વરઃ। સંદધે સુમહાતેજાસ્તં હરિપ્રવરં પ્રતિ
પછી એ વીર, શસ્ત્રવિદ્યા માં સર્વોત્તમ, પોતાના પિતામહ પાસેથી મળેલું બ્રહ્માસ્ત્ર વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન પર ચલાવ્યું.
અવધ્યોઽયમિતિ જ્ઞાત્વા તમસ્ત્રેણાસ્ત્રતત્ત્વવિત્। નિજગ્રાહ મહાબાહું મારુતાત્મજમિન્દ્રજિત્
હનુમાન અવિનાશી છે એ જાણીને, શસ્ત્રવિદ્યા માં નિપુણ ઇન્દ્રજિતે એ મહાબલવાન પવનપુત્રને એ શસ્ત્રથી બાંધી લીધો.
તેન બદ્ધસ્તતોઽસ્ત્રેણ રાક્ષસેન સ વાનરઃ। અભવન્નિર્વિચેષ્ટશ્ચ પપાત ચ મહીતલે
એ રાક્ષસના શસ્ત્રથી બંધાયેલો વાનર અચળ થઈ ગયો અને જમીન પર પડી ગયો.
તતોઽથ બુદ્ધ્વા સ તદસ્ત્રબન્ધં પ્રભોઃ પ્રભાવાદ્ વિગતાલ્પવેગઃ। પિતામહાનુગ્રહમાત્મનશ્ચ વિચિન્તયામાસ હરિપ્રવીરઃ
પછી એ વાનરવીરે સમજ્યું કે એ શસ્ત્રથી બંધાયો છે, ભગવાનની શક્તિથી પોતાની તાકાત ઘટી ગઈ છે અને પિતામહની કૃપા યાદ કરી વિચારમાં પડ્યો.
તતઃ સ્વાયમ્ભુવૈર્મન્ત્રૈર્બ્રહ્માસ્ત્રં ચાભિમન્ત્રિતમ્। હનૂમાંશ્ચિન્તયામાસ વરદાનં પિતામહાત્
પછી હનુમાને પિતામહના આશીર્વાદ અને બ્રહ્માના મંત્રોથી સંસ્કૃત બ્રહ્માસ્ત્રનું સ્મરણ કર્યું.
ન મેઽસ્ય બન્ધસ્ય ચ શક્તિરસ્તિ વિમોક્ષણે લોકગુરોઃ પ્રભાવાત્। ઇત્યેવમેવં વિહિતોઽસ્ત્રબન્ધો મયાઽઽત્મયોનેરનુવર્તિતવ્યઃ
મારે આ બંધન તોડવાની શક્તિ નથી, કારણ કે જગતના ગુરુની મહિમા છે; તેથી આ શસ્ત્રબંધન થયું છે અને મને આત્મયોની ઇચ્છાનું પાલન કરવું છે.
સ વીર્યમસ્ત્રસ્ય કપિર્વિચાર્ય પિતામહાનુગ્રહમાત્મનશ્ચ। વિમોક્ષશક્તિં પરિચિન્તયિત્વા પિતામહાજ્ઞામનુવર્તતે સ્મ
વાનરે શસ્ત્રની શક્તિ, પિતામહની કૃપા અને પોતાની મુક્તિની શક્તિ વિચારી, પિતામહની આજ્ઞાનું પાલન કર્યું.
અસ્ત્રેણાપિ હિ બદ્ધસ્ય ભયં મમ ન જાયતે। પિતામહમહેન્દ્રાભ્યાં રક્ષિતસ્યાનિલેન ચ
શસ્ત્રથી બંધાયેલો હોવા છતાં મને કોઈ ભય નથી, કારણ કે પિતામહ, મહેન્દ્ર અને પવનદેવે મારી રક્ષા કરી છે.
ગ્રહણે ચાપિ રક્ષોભિર્મહન્મે ગુણદર્શનમ્। રાક્ષસેન્દ્રેણ સંવાદસ્તસ્માદ્ ગૃહ્ણન્તુ માં પરે
રાક્ષસો દ્વારા પકડાવામાં મારા ગુણો જણાશે અને રાક્ષસરાજ સાથે વાતચીત થશે; એટલે બીજા મને પકડી લે એ સારું.
સ નિશ્ચિતાર્થઃ પરવીરહન્તા સમીક્ષ્યકારી વિનિવૃત્તચેષ્ટઃ। પરૈઃ પ્રસહ્યાભિગતૈર્નિગૃહ્ય નનાદ તૈસ્તૈઃ પરિભર્ત્સ્યમાનઃ
પક્કા નિશ્ચયવાળા, શત્રુવીરોના સંહારક અને વિચારપૂર્વક ચાલતા હનુમાન, જ્યારે પોતે સ્થિર થઈ ગયો, ત્યારે જોરથી આવનારાઓએ તેને પકડી લીધો અને તેઓના અપમાનથી તે ગર્જના કરવા લાગ્યો.
તતસ્તે રાક્ષસા દૃષ્ટ્વા વિનિશ્ચેષ્ટમરિંદમમ્। બબન્ધુઃ શણવલ્કૈશ્ચ દ્રુમચીરૈશ્ચ સંહતૈઃ
પછી રાક્ષસોએ, શત્રુવિજયી હનુમાનને અચળ જોઈ, શણના દોરડા અને વૃક્ષની છાલથી બાંધી નાખ્યો.
સ રોચયામાસ પરૈશ્ચ બન્ધં પ્રસહ્ય વીરૈરભિગર્હણં ચ। કૌતૂહલાન્માં યદિ રાક્ષસેન્દ્રો દ્રષ્ટું વ્યવસ્યેદિતિ નિશ્ચિતાર્થઃ
હનુમાને બીજાઓ દ્વારા બાંધવામાં અને અપમાનમાં પણ સહમતિ આપી, કારણ કે તેણે નિશ્ચય કર્યો કે જો રાક્ષસરાજ મને જોતાની ઇચ્છા રાખે તો એ માટે હું તૈયાર છું.