અર્ધચન્દ્રેણ વદને શિરસ્યેકેન કર્ણિના । બાહ્વોર્વિવ્યાધ નારાચૈર્દશભિસ્તં કપીશ્વરમ્
અર્ધચંદ્રાકાર બાણથી તેના મુખ પર, કાંટાવાળા બાણથી માથા પર અને દસ લોખંડના બાણોથી વાનરરાજના બંને હાથમાં ઘા કર્યા.
તસ્ય તચ્છુશુભે તામ્રં શરેણાભિહતં મુખમ્ । શરદીવામ્બુજમ્ફુલ્લં વિદ્ધં ભાસ્કરરશ્મિના
તામ્ર રંગના બાણથી ઘાયલ થયેલું તેનું મુખ એ રીતે તેજસ્વી લાગતું હતું જેમ શરદ ઋતુમાં ખીલેલું કમળ સૂર્યકિરણોથી છિદ્રાય છે.
તત્તસ્ય રક્તં રક્તેન રઞ્જિતં શુશુભે મુખમ્ । યથાકાશે મહાપદ્મં સિક્તં ચન્દનબિન્દુભિઃ
લોહીથી રંજાયેલું તેનું મુખ, લાલ રંગે રંગાયેલું, આકાશમાં ચંદનના ટીપાંથી ભીંજાયેલું વિશાળ કમળ જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
ચુકોપ બાણાભિહતો રાક્ષસસ્ય મહાકપિઃ । તતઃ પાર્શ્વેતિવિપુલાં દદર્શ મહતીં શિલામ્
રાક્ષસના બાણોથી ઘાયલ થયેલા મહાકપિ હનુમાનને કુપિત થયો અને પછી પોતાના બાજુએ મોટી પથ્થર જોઈ.
તરસા તાં સમુત્પાટ્ય ચિક્ષેપ બલવદ્બલી । તાં શરૈર્દશભિઃ ક્રુદ્ધસ્તાડયામાસ રાક્ષસઃ
તે પથ્થરને જોરથી ઉખાડી અને શક્તિથી ફેંકી દીધી; ત્યારે રાક્ષસે ગુસ્સામાં દસ બાણો મારીને તેને રોકી દીધી.
વિપન્નં કર્મ તદ્દૃષ્ટ્વા હનુમાંશ્ચણ્ડવિક્રમઃ । સાલં વિપુલમુત્પાટ્ય ભ્રામયામાસ વીર્યવાન્
પથ્થર ફેંકવાનો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો જોઈ, ભયાનક પરાક્રમી હનુમાને વિશાળ સાલવૃક્ષ ઉખાડી અને તેને ઘુમાવવાનું શરૂ કર્યું.
ભ્રામયન્તં કપિં દૃષ્ટ્વા સાલવૃક્ષં મહાબલમ્ । ચિક્ષેપ સુબહૂન્ બાણાન્ જમ્બુમાલી મહાબલઃ
મહાબલવાન વાનર હનુમાનને સાલવૃક્ષ ઘુમાવતો જોઈ, જાંબુમાલીએ ઘણી બાણો તેના પર છોડ્યા.
સાલં ચતુર્ભિશ્ચિચ્છેદ વાનરં પઞ્ચભિર્ભુજે । શિરસ્યેકેન બાણેન દશભિસ્તુ સ્તનાન્તરે
જાંબુમાલીએ ચાર બાણથી સાલવૃક્ષ કાપી નાખ્યું, પાંચ બાણથી વાનરના હાથમાં ઘા કર્યા, એક બાણથી માથા પર અને દસ બાણથી છાતી પર ઘા કર્યા.
સ શરૈઃ પૂરિતતનુઃ ક્રોધેન મહતા વૃતઃ । તમેવ પરિઘં ગૃહ્ય ભ્રામયામાસ વેગતઃ
શરીર બાણોથી ભરાઈ ગયું અને ભારે ગુસ્સાથી ઘેરાયેલો હનુમાન એ જ લોખંડનો ગદો પકડી ઝડપથી ઘુમાવતો રહ્યો.
અતિવેગોતિવેગેન ભ્રામયિત્વા બલોત્કટઃ । પરિઘં પાતયામાસ જમ્બુમાલેર્મહોરસિ
અતિશય વેગ અને બલથી હનુમાને ગદાને ઘુમાવી જાંબુમાલીના વિશાળ છાતી પર જોરથી માર્યો.
તસ્ય ચૈવ શિરો નાસ્તિ ન બાહૂ ન ચ જાનુની । ન ધનુર્નરથો નાશ્વાસ્તત્રાદૃશ્યન્ત નેષવઃ
તેના ન તો માથું, ન હાથ, ન ઘૂંટણ, Bow, રથ, ઘોડા કે બાણ કંઈ જ બાકી રહ્યા નહોતા; બધું અદૃશ્ય થઈ ગયું.
સ હતસ્તરસા તેન જમ્બુમાલી મહાબલઃ । પપાત નિહતો ભૂવૌ ચૂર્ણિતાઙ્ગવિભૂષણઃ
હનુમાનના પ્રચંડ ઘા થી મહાબલવાન જાંબુમાલી જમીન પર મરી પડ્યો, તેના અંગો અને આભૂષણો બધું ચૂર્ણ થઈ ગયું.
જમ્બુમાલિં ચ નિહતં કિઙ્કરાંશ્ચ મહાબલાન્ । ચુક્રોધ રાવણઃ શ્રુત્વા કોપસંરક્ત લોચનઃ
જાંબુમાલી અને શક્તિશાળી કિંકરોના મૃત્યુનું સમાચાર સાંભળતાંજ રાવણ ગુસ્સે ભરાયો, તેની આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગઈ.
સ રોષસંવર્તિતતામ્રલોચનઃ પ્રહસ્ત પુત્રે નિહતે મહાબલે । અમાત્યપુત્રાનતિવીર્યવિક્રમાન્ સમાદિદેશાશુ નિશાચરેશ્વરઃ
પ્રહસ્તના બલવાન પુત્રના મૃત્યુથી રોષે ભરાઈ, લાલ આંખોવાળા રાત્રિચર રાજા રાવણે તરત જ પોતાના મંત્રીઓના પુત્રોને, જે મધ્યમ બલ અને પરાક્રમ ધરાવતા હતા, આજ્ઞા આપી.
thumb|પઞ્ચચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે પઞ્ચચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
પંચચાલીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
તતસ્તે રાક્ષસેન્દ્રેણ ચોદિતા મન્ત્રિણઃ સુતાઃ। નિર્યયુર્ભવનાત્ તસ્માત્ સપ્ત સપ્તાર્ચિવર્ચસઃ
પછી રાક્ષસરાજ રાવણના આદેશથી મંત્રીઓના સાતે પુત્રો, જ્યોતિર્મય જ્યોત જેવા, મહેલમાંથી બહાર નીકળી ગયા.
હેમજાલપરિક્ષિપ્તૈર્ધ્વજવદ્ભિઃ પતાકિભિઃ। તોયદસ્વનનિર્ઘોષૈર્વાજિયુક્તૈર્મહારથૈઃ
સોનાની જાળીથી ઘેરાયેલા, ધ્વજ જેવાં ધ્વજાવાળા અને ઘોડાઓ જોડાયેલા મહારથીઓ, જેઓના રથોના ગર્જન વાદળ જેવી ધ્વનિ કરતા હતા, એ રીતે આગળ વધ્યા.
તપ્તકાઞ્ચનચિત્રાણિ ચાપાન્યમિતવિક્રમાઃ। વિસ્ફારયન્તઃ સંહૃષ્ટાસ્તડિદ્વન્ત ઇવામ્બુદાઃ
તપેલા સોનાથી શોભતા ધનુષ્ય ધારણ કરીને, એ યુદ્ધવીરો આનંદથી ધનુષ્ય તાણતા, જાણે વીજળીવાળા વાદળો ચમકે તેમ લાગતા.
જનન્યસ્તાસ્તતસ્તેષાં વિદિત્વા કિંકરાન્ હતાન્। બભૂવુઃ શોકસમ્ભ્રાન્તાઃ સબાન્ધવસુહૃજ્જનાઃ
જ્યારે એ યુદ્ધવીરોની માતાઓએ જાણ્યું કે તેમના સેવાને મારી નાખવામાં આવ્યા છે, ત્યારે તેઓ પોતાના સંબંધીઓ અને મિત્રોને લઈને દુઃખથી ગભરાઈ ગઈ.
તે પરસ્પરસંઘર્ષાત્ તપ્તકાઞ્ચનભૂષણાઃ। અભિપેતુર્હનૂમન્તં તોરણસ્થમવસ્થિતમ્
તપેલા સોનાની આભૂષણોથી શોભતા એ યુદ્ધવીરો એકબીજાની સાથે અથડાઈને, દ્વાર પર ઊભેલા હનુમાનજી તરફ દોડી ગયા.
સૃજન્તો બાણવૃષ્ટિં તે રથગર્જિતનિઃસ્વનાઃ। પ્રાવૃટ્કાલ ઇવામ્ભોદા વિચેરુર્નૈર્ઋતામ્બુદાઃ
એ રાક્ષસો તીરોની વરસાદ વરસાવતા, તેમના રથોની ગર્જન સાથે, જાણે વરસાદી ઋતુના વાદળો આકાશમાં ફરતા હોય તેમ ફરતા હતા.
અવકીર્ણસ્તતસ્તાભિર્હનૂમાન્ શરવૃષ્ટિભિઃ। અભવત્ સંવૃતાકારઃ શૈલરાડિવ વૃષ્ટિભિઃ
પછી હનુમાનજી એ તીરોની વરસાદથી ઢંકાઈ ગયા, અને તેમનું સ્વરૂપ જાણે વરસાદથી ઢંકાયેલું પર્વત હોય તેમ છુપાઈ ગયું.
સ શરાન્ વઞ્ચયામાસ તેષામાશુચરઃ કપિઃ। રથવેગાંશ્ચ વીરાણાં વિચરન્ વિમલેઽમ્બરે
એ વાનર, ઝડપથી ચાલતા, તેમના તીરો અને યુદ્ધવીરોના રથોની ગતિથી બચી ગયો અને નિર્વિઘ્ન આકાશમાં ફરતો રહ્યો.
સ તૈઃ ક્રીડન્ ધનુષ્મદ્ભિર્વ્યોમ્નિ વીરઃ પ્રકાશતે। ધનુષ્મદ્ભિર્યથા મેઘૈર્મારુતઃ પ્રભુરમ્બરે
એ વીર આકાશમાં ધનુષ્યવાળાઓ વચ્ચે રમતો, જાણે વાદળોમાં પવનદેવ પ્રકાશે તેમ તેજસ્વી લાગતો હતો.
સ કૃત્વા નિનદં ઘોરં ત્રાસયંસ્તાં મહાચમૂમ્। ચકાર હનુમાન્ વેગં તેષુ રક્ષઃસુ વીર્યવાન્
હનુમાનજી ભયાનક ગર્જના કરીને એ મહાસેના ને ડરાવતાં, રાક્ષસોમાં પોતાની ઝડપ દર્શાવી.
તલેનાભિહનત્ કાંશ્ચિત્ પાદૈઃ કાંશ્ચિત્ પરંતપઃ। મુષ્ટિભિશ્ચાહનત્ કાંશ્ચિન્નખૈઃ કાંશ્ચિદ્ વ્યદારયત્
શત્રુઓના દુઃખદાતા હનુમાનજી ક્યારેક તાળીથી, ક્યારેક પગથી, ક્યારેક મુઠીથી અને ક્યારેક નખથી રાક્ષસોને મારતા અને ફાડી નાખતા.
પ્રમમાથોરસા કાંશ્ચિદૂરુભ્યામપરાનપિ। કેચિત્ તસ્યૈવ નાદેન તત્રૈવ પતિતા ભુવિ
કેટલાંકને છાતીથી, કેટલાંકને જાંઘથી ચકનાચૂર કર્યા; અને કેટલાંક તો માત્ર તેમની ગર્જનાથી જ જમીન પર પડી ગયા.
તતસ્તેષ્વવસન્ નેષુ ભૂમૌ નિપતિતેષુ ચ। તત્સૈન્યમગમત્ સર્વં દિશો દશ ભયાર્દિતમ્
પછી, જ્યારે બચેલા પણ જમીન પર પડ્યા, ત્યારે આખું સેના ભયથી દસ દિશામાં વિખેરાઈ ગયું.
વિનેદુર્વિસ્વરં નાગા નિપેતુર્ભુવિ વાજિનઃ। ભગ્નનીડધ્વજચ્છત્રૈર્ભૂશ્ચ કીર્ણાભવદ્ રથૈઃ
હાથીઓ ભયાનક અવાજે રડવા લાગ્યા, ઘોડાઓ જમીન પર પડી ગયા, અને ધ્વજ, નિશાન અને છત્ર તૂટી ગયેલા રથોથી ધરતી ઢંકાઈ ગઈ.
સ્રવતા રુધિરેણાથ સ્રવન્ત્યો દર્શિતાઃ પથિ। વિવિધૈશ્ચ સ્વનૈર્લઙ્કા નનાદ વિકૃતં તદા
લોહી વહેતું અને રસ્તા પર દેખાતું હતું, અને વિવિધ ભયાનક અવાજો સાથે લંકા ભયાનક રીતે ગર્જના કરતી હતી.